Chương 1524: Nghi Châu (1)

"Không tra thì không biết, tra rồi mới giật nảy mình!" Bên trong dịch quán Nghi Châu, dưới ánh đèn dầu, nhìn phần văn thư về thâm hụt của các vệ sở dọc đường vừa mới chỉnh lý xong trên tay, Lý Cảnh Long đầy vẻ ưu tư cất lời. Đoàn người bọn họ trước tiên qua Hoài An, sau đó đến Nghi Châu, sắp sửa tiến vào trọng trấn Sơn Đông là Thanh Châu phủ. Một dải đường này đi qua, thâm hụt của các vệ sở khiến người ta nhìn thấy mà giật mình kinh hãi. Cứ lấy Nghi Châu Vệ ra mà nói, quân thương cũng tốt, quân đồn cũng vậy, gần như đều biến thành sản nghiệp riêng của đám thế tập Chỉ huy sứ cùng Thiên hộ. Những chuyện này thực ra chẳng cần phải gióng trống khua chiêng tra xét, nó bày rành rành ra đó, ngay cả quan văn địa phương cũng đều biết cả. "Càng đi về phía bắc càng khó tra, xem chừng Thanh Châu phủ có một cái lỗ thủng lớn!" Đặng Đạc nhìn văn thư trong tay, sắc mặt u ám. "Phải đấy!" Lý Cảnh Long thở dài một tiếng, "Phương bắc mà!" Triệu Thạch nghe vậy, khó hiểu ngẩng đầu lên: "Vì sao càng đi về phía bắc lại càng khó tra?" "Bởi vì càng về phía bắc, thâm hụt của các vệ lại càng lớn!" Đặng Đạc hạ thấp giọng. Triệu Thạch vẫn không hiểu: "Cớ làm sao?" "Nơi càng nghèo thì người ta lại càng tham!" Lý Cảnh Long cười khẽ, "Vì sao chúng ta phải tra từ nam ra bắc, chính là cái đạo lý này!" Triệu Thạch cau mày, càng nghe càng thấy mờ mịt. "Thâm hụt trong quân cùng tham nhũng của quan văn là cùng một đạo lý!" Lý Cảnh Long xoa bóp bả vai mỏi nhừ, "Phương nam dẫu sao cũng kề sông cận biển, không có nhiều chiến sự đến thế, địa phương phồn vinh ổn định, cho nên bất kể là quan văn hay võ quan, đường kiếm tiền đều nhiều, chẳng việc gì mắt cứ phải dán chặt vào chút đồ ám muội này!" Triệu Thạch cau mày, trầm giọng nói: "Nhưng phương nam cũng chưa chắc đã giàu có gì? Người đông đất hiếm, thậm chí rất nhiều vùng núi non, tính theo đầu người chỉ có vài phần đất!" "Quốc cữu gia, ngài chưa nhìn sâu vào trong rồi. Phương bắc, vùng Trung Nguyên cùng Sơn Đông giáp liền tuyến phòng thủ Liêu Đông, hàng năm triều đình xuất tái cũng vậy, mùa thu chỉnh huấn binh mã cũng vậy, tiền lương dân phu điều động đều do mấy nơi này gánh vác, lại thêm nhân khẩu bên này không đông bằng phương nam, cuối thời tiền triều giết chóc đến mức mười phần không còn một, Đại Minh dựng nước ba mươi năm nay, dẫu không có sưu cao thuế nặng như tiền triều, nhưng gánh nặng trên vai cũng chẳng nhẹ nhàng gì. Quân lương, dưỡng mã, sưu dịch..." "Phương nam ít nhất không có những thứ này chứ? Ít nhất không phải nuôi ngựa giúp triều đình, không phải điều phu phen vận lương cho đại quân, cũng không phải đi đến những nơi như Liêu Đông ngoài ải để đắp thành tu sửa lũy, có phải không?" Lý Cảnh Long thấy Triệu Thạch trầm ngâm, lại cười nói tiếp: "Sự thâm hụt của võ quan phương nam cùng lắm chỉ là xâm chiếm điền sản, bóc lột quân lính. Còn phương bắc vì phải đánh giặc bất cứ lúc nào, chuyện khai man cắn xén quân lương nhất định lợi hại hơn phương nam, đồn điền chưa chắc đã chiếm đoạt, nhưng quân thương, khí giới cùng vật tư các loại, nhất định là bóc lột tầng tầng lớp lớp, thậm chí lén lút buôn bán hàng cấm cũng có." "Vẫn là câu nói đó, bọn họ không có con đường kiếm tiền nào khác. Ngài nhìn Từ Châu Vệ xem, người ta trấn giữ kênh đào đấy! Không chủ động đòi tiền cũng có người đem đến dâng. Còn đám võ quan phương bắc, ai mang tiền dâng cho bọn họ? Mấy năm nay lũ thát tử đều khôn ra cả rồi, đầu người cũng chẳng buồn dâng!" "Quan văn cũng vậy thôi!" Lý Cảnh Long thở dài cười khổ, "Không ai đút lót phụng dưỡng, thì mắt chỉ có thể nhìn chằm chằm vào bách tính, nhìn vào ngân khoản triều đình cấp phát, nhìn vào thuế má mà thôi." Đặng Đạc cũng cười khổ theo: "Thực ra bên này vẫn còn dễ tra một chút!" Hắn nói câu này mới được nửa chừng, các vệ sở dọc đường này dẫu nam hay bắc đều là cõi thái bình, đến khi thật sự tới biên ải, dù chỉ là nơi giáp ranh biên ải, tra thế nào được? Một đám võ quan phanh vạt áo ra, trên người chằng chịt vết đao vết tên. Mồm thì gào lên rằng ông đây bán mạng cho Đại Minh triều, các ngươi dám tới tra ta? Những năm trước không phải không có ai đi tra, đám lính quèn bên trấn Du Lâm đã từng trói nghiến ngự sử từ trên phái xuống treo lên cành cây, treo đến chết tươi! "Vậy chúng ta còn tra nữa không?" Triệu Thạch chớp mắt hỏi. "Ha, đương nhiên phải tra!" Lý Cảnh Long cười sảng khoái, "Còn phải gióng trống khua chiêng mà tra, đám võ quan có thể không sợ quan văn, nhưng không thể không kính nể ta!" Nói đoạn, hắn gãi đầu nói, "Dẫu không kính ta, thì ở Hoài An vẫn còn Quách lão hầu gia tọa trấn kia mà!" Triệu Thạch lại do dự: "Vậy có tra ra được không?" Lời này khiến cả Đặng Đạc lẫn Lý Cảnh Long đều toét miệng cười. "Chuyện trong thiên hạ, có chuyện gì là tra mà ra được?" Lý Cảnh Long thở dài một tiếng, "Tra, là để nói cho thiên hạ nghe." Triệu Thạch chau mày: "Ngài nói có phần thâm sâu quá rồi!" "Ta lấy ví dụ thế này nhé! Tựa như ở nơi nào đó có một tên tham quan, từ cụ già chín mươi chín đến đứa trẻ chưa biết đi đều biết hắn là tham quan, nhưng hắn vẫn cứ làm quan vơ vét tiền của, bách tính giận mà không dám nói, chẳng làm gì được! Ngài bảo xem, ngay cả kẻ ăn mày cũng biết hắn tham, thì cấp trên của hắn có thể không biết sao?" Lý Cảnh Long cười nói: "Lúc này, bên trên phái mấy viên quan xuống, bảo là tra hắn! Có cần phải tra không? Có công phu tra xét đó, chi bằng quất cho một trận roi da, năm ngoái hắn ăn bánh chẻo nhân gì cũng khai tuốt tuột ra hết! Tùy tiện đi hỏi thăm vài người dân, bắt mấy tên thuộc hạ của hắn, là tội chứng vô cùng xác thực." "Thế vì sao còn phải gióng trống khua chiêng nói là đi tra? Lại còn phải từ tốn chậm rãi tra xét nghiêm ngặt? Phải tra cho thật cẩn thận tỉ mỉ? Bởi vì từ cụ già chín mươi chín đến đứa trẻ chưa biết đi đều đang nhìn vào đấy! Ngài tra nhanh quá bách tính không vỗ tay khen hay đâu! Càng tra chậm rãi, chứng minh kẻ này càng gian ác cùng cực, bách tính lại càng hả dạ, hiểu chưa!" Triệu Thạch đờ đẫn cả người, so với Lý Cảnh Long, hắn chỉ như một đứa trẻ ngây thơ ngơ ngác. "Cho nên mới nói, chúng ta không cần tra, chỉ là cưỡi ngựa xem hoa thôi!" Lý Cảnh Long chỉ tay sang Đặng Đạc, "Mối quan hệ của ta và hắn, cũng chẳng cần bản thân phải đích thân xuống tận nơi tra xét. Hễ muốn biết điều gì, tự khắc có người lén lút báo tin." "Vậy..." Triệu Thạch trợn tròn mắt, "Phàm sự chẳng phải đều chú trọng chứng cứ, chỉ dựa vào..." "Chúng ta chỉ đi tra, không quản việc bắt bớ!" Lý Cảnh Long nghiêm sắc mặt nói, "Hơn nữa cái gọi là chứng cứ cần nhiều làm gì cho vô ích, một hai điều là đủ rồi! Chuyện chốn quan trường Quốc cữu gia ngài chưa hiểu đâu, người dệt hoa trên gấm thì không có, chứ kẻ dậu đổ bìm leo thì hằng hà sa số. Thấy chiều gió không thuận ai nấy đều trở mặt, còn cần chúng ta tốn sức đi tra sao?" "Chúng ta chỉ cần tra ra kẻ cầm đầu, còn đám tép riu cứ để bọn chúng tự cắn xé lẫn nhau, thế là đại công cáo thành!" Lý Cảnh Long nói tiếp, "Phần còn lại cứ để Ngũ Quân Đô Đốc Phủ cùng Binh bộ đau đầu đi thôi!" Những lời này đối với Triệu Thạch mà nói quả thực quá mức tối nghĩa khó hiểu. Nhưng bấy nhiêu ngày qua Triệu Thạch cũng học được không ít điều từ Lý Cảnh Long, rõ rệt nhất chính là sự thay đổi trong cách nhìn nhận sự việc. Trước kia, hắn nhìn bất cứ chuyện gì cũng chỉ có hai mặt tốt và xấu. Còn bây giờ đi ra ngoài bấy nhiêu ngày, hắn phát hiện ra rất nhiều chuyện không thể chỉ nhìn tốt xấu, mà còn có lợi hại, thậm chí bên trong lợi hại còn phải cân nhắc thiệt hơn. Kết quả cuối cùng của sự cân nhắc ấy phần lớn đều bắt nguồn từ nhân tính. Con người có thiên tính xu lợi tránh hại, có bản tính tư lợi ích kỷ, lại có đặc tính hòa mình vào dòng đời tối sáng. Hắn không hiểu, nhưng đem những việc những lời này khắc ghi vào lòng, nghiền ngẫm từng chút một để từ từ lĩnh hội. "Ai chà, Quốc cữu gia cũng không cần phải quá câu nệ những thứ này!" Lý Cảnh Long dường như nhìn thấu tâm tư của Triệu Thạch, bèn cười nói, "Đời người ấy mà, có những chuyện chưa tới tuổi thì chẳng thể nào cảm nhận được đâu!" Dứt lời, hắn lắc đầu, "Không đúng, tuổi tác thực ra chỉ là cái bề ngoài, có kẻ sống cả đời cũng chẳng hiểu nổi sự đời!" "Con người ta, vẫn là cần kinh nghiệm từng trải, mai sau ngài trải qua nhiều rồi, bị người ta gài bẫy vài lần, những chuyện này tự khắc không thầy cũng thông!" "Đấng nam nhi!" Lý Cảnh Long vỗ vai Triệu Thạch, "Ngoài kinh nghiệm từng trải, tầm nhìn khoáng đạt ra, còn có một điểm quan trọng nhất!" "Xin hỏi là gì?" Triệu Thạch hỏi. "Năng lực hành động!" Lý Cảnh Long nghiêm mặt nói, "Hành động được mới là mấu chốt, không làm được thì mọi sự chỉ là nói suông!" Triệu Thạch như có điều suy nghĩ. Bỗng nhiên, bên ngoài có tiếng bước chân vọng lại. Thân binh của Lý Cảnh Long là Lý Tiểu Oai từ ngoài bước vào, thấp giọng nói: "Lão gia, có thư tới!" "Của ai?" Lý Cảnh Long chẳng buồn ngẩng đầu. "Tổng binh Thanh Châu phái người đưa thư tới..." Lý Tiểu Oai nói đoạn, dường như có chút ngập ngừng, cắn môi, "Là tìm cữu gia!" "Hử?" Lý Cảnh Long lập tức liếc mắt nhìn sang.