Chương 1690: Ta muốn thăng quan (1)

Bất kỳ vị đế vương kiệt xuất nào cũng đều cần thời gian trưởng thành. Chẳng hạn như Thanh Thế Tông Ung Lão Tứ, trước khi lên ngôi hoàng đế, ông ta đã làm hoàng tử hơn bốn mươi năm, từ thuở mười mấy tuổi đã lăn lộn làm việc tại các bộ, tường tận mọi tệ nạn của đế quốc. Lại như Vĩnh Lạc đại đế Chu Đệ ở dòng thời gian gốc, mười mấy tuổi đã tới đất phong, lên ngựa cầm quân, xuống ngựa trị dân. Đằng sau võ công hiển hách của hắn là thủ đoạn trị quốc vô cùng thuần thục. Dù không bàn đến chiến tích quân sự, chỉ xét riêng trị quốc và quyền mưu, Kiến Văn đế cũng yếu ớt chẳng khác nào gà mờ. Chẳng khác chi một đào non vừa chuẩn bị bước chân ra sông Tần Hoài! Còn Chu Doãn Thông, dẫu mấy năm trước đã có kinh nghiệm học tập chính sự đế quốc một cách bài bản, quyền mưu không kém, thủ đoạn đủ tàn nhẫn, nhưng rốt cuộc hắn vẫn thiếu kinh nghiệm thực tế ở cơ sở. Nói dễ nghe thì hắn biết trù tính đại cục. Nói khó nghe thì ở giai đoạn này, hắn chỉ là một kẻ luận bàn suông trên bàn phím, cùng lắm là một kẻ có nhận thức đúng đắn. Hơn nữa, ở cương vị hoàng đế, hắn cũng không thể quán xuyến hết mọi tầng nấc trong đế quốc. Thời này không phải xã hội thông tin, cơ cấu thống trị lại càng khác biệt, hết thảy mọi việc đều phải chờ người bên dưới bẩm báo mới hay biết, mà điều đó lại phụ thuộc vào việc kẻ dưới có chịu báo lên hay không. Nói một câu khó nghe, ngay cả lão gia tử một tay chém giết từ tầng lớp dưới đáy đi lên cũng không thể chu toàn mọi mặt, đôi khi còn cảm thấy bất lực sâu sắc. "Ngươi nói rất đúng, đã nhắc nhở trẫm. Thâm hụt kho lương ở các nơi còn nghiêm trọng hơn nhiều so với thâm hụt tiền thuế của quan phủ! Hơn nữa, sổ sách ở các châu phủ đều là một món nợ mù mờ." Chu Doãn Thông xoa xoa huyệt thái dương, "Quan lại mượn danh nghĩa thu lương để vơ vét túi riêng. Thậm chí có kẻ to gan lớn mật, trực tiếp lấy thóc cũ giả làm thóc mới nộp vào kho, rồi quay tay bán sạch thóc mới ra ngoài!" Nói đoạn, Chu Doãn Thông thở dài: "Trẫm đã sớm muốn ra tay xử lý, chỉ là nhất thời chưa rảnh tay. Ngươi cũng biết mọi sự phải tiến hành từng bước, vả lại..." Nói đến đây, Chu Doãn Thông liếc nhìn Lý Chí Cương một cái: "Cũng không có người thích hợp để dùng! Khó khăn trăm bề!" "Người sống sờ sờ đang đứng ngay đây chẳng phải sao?" Lý Chí Cương gào thét trong lòng: "Ta không sợ đắc tội với người khác, không sợ việc khó làm, ta chỉ thích cái cảm giác giẫm đạp kẻ khác dưới chân để định đoạt thiên hạ này!" Hắn không chỉ muốn nổ súng vào tầng lớp sĩ thân, nhắm vào bọn đại địa chủ, đám sĩ đại phu. Hắn còn muốn nhắm vào tham quan ô lại trong thiên hạ! Nhắm vào mọi luật ngầm thối nát! "Khởi bẩm bệ hạ, ban đầu khi thần làm việc ở phương Bắc, trong lòng chỉ nghĩ đến việc tận trung phụng mệnh!" Lý Chí Cương cẩn thận cân nhắc từng lời, chậm rãi nói: "Nhưng càng hiểu rõ nội tình địa phương, thần lại càng thấy tân chính của bệ hạ nhìn xa trông rộng biết bao!" Chu Doãn Thông hơi đỏ mặt, bưng chén trà lên. "Một khi tân chính được thi hành, nông dân nghèo khó tầng lớp dưới ắt sẽ vỗ tay reo hò, lòng người phấn chấn!" Lý Chí Cương lắc lư đầu, tiếp tục nói: "Bãi bỏ đặc quyền của sĩ thân không chỉ giúp triều đình nắm trọn đại quyền tiền lương trong tay, mở thêm nguồn thu cho quốc khố, mà còn có thể trực tiếp đưa quyền lực xuống tận thôn làng!" "Kẻ này quả thật là... nếu chỉ dùng làm khốc lại thì uổng phí quá!" Chu Doãn Thông thầm nghĩ. Ý tưởng tân chính không phải mới có ngày một ngày hai, nhưng trong số bá quan triều đình, người lĩnh hội được câu "quyền lực xuống tận thôn làng để hiệu lệnh muôn dân" sau cùng kia quả thực chỉ đếm trên đầu ngón tay. "Các triều đại suy vong mà quy hết trách nhiệm cho tầng lớp thượng tầng thì có phần phiến diện!" Lý Chí Cương quan sát sắc mặt Chu Doãn Thông, nói tiếp: "Theo thiển ý của thần, nguyên do lớn nhất là thượng tầng đã mất đi quyền kiểm soát đối với tầng lớp cơ sở, không thể điều động và quản thúc hữu hiệu, đó mới là căn nguyên." "Bên dưới được siết chặt thì dẫu bên trên có đôi chút sơ suất cũng vẫn cầm cự được. Cần lương có lương, cần người có người, thiên hạ dẫu có biến loạn cũng chẳng phải sợ. Nhưng nếu bên dưới đã mục ruỗng thì bên trên dẫu muốn cứu vãn cũng khó hơn lên trời! Bởi lẽ thượng tầng sinh ra từ hạ tầng, mất đi nền móng bên dưới thì bên trên chỉ như cánh bèo không rễ mà thôi!" Chu Doãn Thông lại nâng chén trà, chỉ lắng nghe chứ không lên tiếng. Thế nhưng hắn hết sức tán đồng lời của Lý Chí Cương. Cứ nhìn Đại Minh ở dòng thời gian gốc mà xem, triều đình thiếu tiền sao? Thiếu lương thực sao? Là do bên trên không sốt ruột mà liên tiếp ra hạ sách sao? Sự thực là bên dưới thứ gì cũng có, nhưng bên trên chỉ đành sốt ruột suông chứ chẳng gom góp nổi thứ gì. Để rồi kết cục cuối cùng, chỉ đành bất lực tìm đến một dải lụa trắng treo cổ! Thấy hoàng đế im lặng, Lý Chí Cương có phần sốt ruột. "Bệ hạ thiên tư vượt xa các bậc đế vương đời trước, lại có chí dốc lòng cầu trị! Thần ăn lộc Đại Minh, đội ơn sâu của bệ hạ. Dẫu bất tài nhưng cũng ôm ấp tấm lòng phò tá bệ hạ lập nên công nghiệp, lưu danh sử sách!" Lý Chí Cương dứt khoát nói toạc ra: "Hơn nữa, sở dĩ thần chỉ ra tệ nạn của quan thương chính là vì cảm thấy việc trừ bỏ mối họa này có thể hỗ trợ song hành cùng tân chính!" "Chỉ cần có thời gian, Đại Minh ta một không lo mối họa sĩ thân, hai không vướng nỗi lo kho tàng dự trữ, khi ấy sẽ là một thời thịnh thế rực rỡ biết chừng nào!" "Lời của ái khanh khiến lòng trẫm rất an ủi!" Chu Doãn Thông thở dài: "Nhất là câu nói có lòng lưu danh sử sách kia của khanh, quả thực khiến trẫm thấy ấm lòng!" Dứt lời, hắn lại thở dài xoa huyệt thái dương: "Nếu ai ai cũng được như khanh, trẫm đâu phải nhọc lòng đến mức này?" Nói đoạn, hắn lại buông tiếng thở dài thườn thượt: "Những mối nguy ngầm của Đại Minh, có kẻ không phải không thấy mà là không muốn nói. Bọn họ chỉ muốn chắp vá qua loa để tô vẽ cảnh thái bình, nào có ai đâm trúng tim đen như khanh!" "Ta đâm chết cả lũ chúng nó!" Lý Chí Cương gầm thét trong bụng. Thế nhưng ngoài mặt hắn lại tỏ vẻ đau lòng khôn xiết: "Thần ở phương Bắc, thấy mối nguy ngầm nơi quan thương mà không khỏi giật mình kinh hãi! Bọn chúng rõ ràng đang đào bới tận gốc rễ Đại Minh triều ta!" "Nếu ái khanh đã nhìn ra thì nói cho trẫm nghe xem, nên làm thế nào?" Chu Doãn Thông bỗng đổi tư thế ngồi, cất tiếng hỏi. Nghe vậy, Lý Chí Cương mừng thầm trong bụng, nhưng nét mặt vẫn làm ra vẻ trầm ngâm suy nghĩ. "Trước hết, phải tăng cường giám sát!" Lý Chí Cương chậm rãi mở lời: "Thường Bình thương ở các châu phủ đều do quan viên địa phương kiêm quản. Theo thần thấy, quan phụ mẫu nắm giữ quá nhiều việc, khó tránh khỏi sơ suất không quán xuyến hết, từ đó tạo cơ hội cho đám lại dịch bên dưới thừa cơ đục nước béo cò!" Chu Doãn Thông khẽ nhíu mày: "Bọn chúng chưa chắc đã không biết! Mà là giả vờ không biết đấy thôi!" Hắn cười lạnh tiếp lời: "Trẫm chẳng cần phái người tra xét cũng hiểu rõ, trong đầu bọn chúng tính toán hễ xảy ra chuyện là đổ hết lên đầu kẻ dưới, nhưng đến lúc chia chác số tiền thâm hụt kho lương thì chẳng hề nương tay chút nào!" "Hoàng thượng sáng suốt vạn dặm, thấu suốt lòng người, thần bội phục sát đất!" Lý Chí Cương lập tức dâng lên một lời nịnh nọt. "Khanh nói tiếp đi!" Mấy lời tâng bốc kiểu này Chu Doãn Thông nghe nhiều đã hóa miễn nhiễm. "Bởi vậy, phải tước bỏ quyền quản lý Thường Bình thương khỏi tay các quan địa phương, chuyển giao trực tiếp cho Hộ bộ cai quản!" Lý Chí Cương nói, trong đáy mắt lộ ra một tia hung tợn: "Hoặc giả, dứt khoát thiết lập nha môn Lương đạo, do đích thân hoàng thượng trực tiếp quản hạt!" "Ừm!" Chu Doãn Thông cau mày nói: "Làm vậy chẳng phải lại tăng thêm chức quan sao?" "Có thể để Tuần tra Ngự sử các nơi kiêm nhiệm!" Lý Chí Cương đáp: "Ngự sử sẽ do đích thân hoàng thượng tuyển chọn phái đi!" "Tên này đúng là độc địa thật!" Chu Doãn Thông thầm nghĩ. Cái gọi là Tuần tra Ngự sử vốn không phải chức quan thường thiết, thường do triều đình phái xuống địa phương hằng năm để kiểm tra đột xuất, xem có chuyện tham ô nhận hối lộ, tư túi phạm pháp, hay án oan sai hay không. Ý định ban đầu vốn tốt đẹp, nhưng lâu dần lại biến thành trò diễn trò ngoài mặt. Người bên trên xuống, kẻ bên dưới làm bộ làm tịch nghênh tiếp, ăn uống tiệc tùng một trận là đôi bên cùng hoan hỉ. Tuần tra Ngự sử đúng như tên gọi, chỉ đi tuần tra, trông thấy việc gì thì quay về bẩm báo, nhọc lòng mà chẳng được lợi lộc gì, lại cực kỳ đắc tội với người khác. Song tiền đề của việc không muốn đắc tội với ai là bởi trong tay bọn họ không có thực quyền. Một khi Tuần tra Ngự sử trở thành chức quan thường thiết, trong tay nắm giữ quyền hành thực sự thì chốn địa phương chắc chắn sẽ bị quậy cho gà bay chó sủa. "Kế đến, phải thưởng phạt phân minh!" Lý Chí Cương lại nói: "Tuần tra Ngự sử cứ hai năm một nhiệm kỳ, trong thời gian tại nhiệm sổ sách rõ ràng, kho lương không thâm hụt, không xảy ra chuyện ức hiếp bách tính thì thưởng!" Nói đến đây, hắn hơi ngập ngừng: "Còn về phần thưởng ra sao, xin bệ hạ tự mình định đoạt!" "Vậy còn phạt thì sao?" Chu Doãn Thông lập tức hỏi dồn. "Thần cho rằng, phải luận theo tội tham ô!" Sát khí quanh người Lý Chí Cương tức thì bốc lên ngùn ngụt: "Lương thực là huyết mạch quốc gia, là thứ liên quan mật thiết đến kế sinh nhai của muôn dân trăm họ, quan trọng biết nhường nào? Phàm kẻ nào làm thâm hụt từ một trăm thạch trở lên, xử trảm giam hậu, tuyệt đối không được ân xá!" "Tên này không những tàn nhẫn, mà còn quá biết đón ý bề trên!" Chu Doãn Thông nghe vậy liền thầm nghĩ: "Thưởng là ân trạch của hoàng đế, phạt là chủ ý do thần tử hiến kế. Để thăng quan nắm quyền, hắn thực sự dám liều mạng đến mức này rồi!"