Chương 1831: Rơi vào hang sói rồi (3)

"Thần Kỳ Trứ, khấu kiến bệ hạ!" Phía sau ngự án, Chu Doãn Thông ngẩng đầu lên: "Ban tọa!" Dứt lời, hắn lại vùi đầu vào đống án từ chồng chất. Kỳ Trứ cẩn thận đặt nửa mông lên ghế, cụp mày rủ mắt, không dám nhìn nghiêng ngó lệch. "Nếu trẫm không nhớ lầm, đây là lần đầu tiên quân thần ta gặp nhau tại điện Càn Thanh!" Tiếng nói truyền ra từ sau chồng tấu chương dày cộm, Kỳ Trứ vội khom người: "Dạ phải!" Nói rồi, hắn ngẫm nghĩ một thoáng rồi tiếp lời: "Thần từng dâng sớ vào dịp vạn thọ của bệ hạ, cầu xin thánh ân, cho phép thần được chiêm ngưỡng thiên nhan..." "Vị hoàng đế như trẫm đây gặp hay không gặp cũng vậy thôi!" Chu Doãn Thông chợt cười, ngồi thẳng dậy sau chồng tấu chương, cười nói: "Cũng giống như khanh, một mũi hai mắt mà thôi!" Kỳ Trứ nghe vậy liền cúi đầu mỉm cười không thành tiếng, nỗi thảng thốt trong lòng vơi đi quá nửa. "Khanh hẳn cũng đã nhận được phong thanh rồi!" Chu Doãn Thông lại nói: "Bố chính sứ như khanh, đến tháng Tám năm nay sẽ điều về kinh sư, nhậm chức Hộ bộ Tả thị lang!" Long ngai rất cao, khi Chu Doãn Thông cất lời hoàn toàn có thể nhìn rõ biến chuyển trên nét mặt Kỳ Trứ. Hắn nhạy bén bắt được nét thất vọng cùng tiếc nuối khẽ gợn lên trong ánh mắt đối phương... Một phong cương đại lại của một tỉnh được điều nhiệm làm Thị lang bộ Hộ, kỳ thực là chuyện tốt! Kỳ Trứ mới ngoài bốn mươi tuổi, thanh danh chốn quan trường xưa nay đều rất tốt. Điều nhiệm làm Thị lang tương đương với việc bước chân vào trung ương, tuy quyền lực có phần sụt giảm so với khi làm phong cương đại lại một tỉnh, nhưng tiền đồ lại càng thêm rộng mở. Trên Thị lang là Thượng thư, dẫu không làm Thượng thư thì những chức vị cao như Tả Hữu Đô ngự sử cũng ở ngay trong tầm tay... Theo lẽ thường, hắn không nên lộ ra vẻ mặt này. Hắn thất vọng điều gì? Hắn tiếc nuối điều chi? "Thần tạ ơn trời biển của bệ hạ..." "Khoan nói lời khách sáo!" Chu Doãn Thông ngắt lời hắn: "Trong lòng khanh có điều gì khó xử chăng?" Nói rồi lại cười: "Cứ nói thẳng ra!" Kỳ Trứ do dự hồi lâu: "Bệ hạ điều thần về kinh là ơn sâu nghĩa nặng. Thần cảm kích tận đáy lòng, nhưng trong thời gian thần tại nhiệm ở Quảng Đông, thực ra có vài việc mới vừa khởi đầu..." "Ừm ừm!" Chu Doãn Thông gật đầu, nhìn dáng ngồi gượng gạo của Kỳ Trứ rồi bảo: "Khanh cứ ngồi cho đàng hoàng rồi từ từ tâu với trẫm!" "Tuân chỉ!" Kỳ Trứ vẫn chỉ đặt nửa mông trên ghế tròn, cung kính thưa: "Người đời đều nói Quảng Đông trù phú, kỳ thực... cũng chỉ có dải đất Quảng Phủ... gồm Quảng Châu, Phật Sơn, huyện Đông Hoán..." "Còn vùng Việt Tây của Quảng Đông thì núi nhiều đất ít, dân phong hung hãn, mười dặm giọng nói đã khác nhau, chuyện các tông tộc nơi thôn dã ẩu đả đẫm máu xảy ra như cơm bữa... Lại vì đất ít dân nghèo, không ít trai tráng ra biển làm giặc cướp, hoặc là... hoặc là dứt khoát cướp bóc thương nhân qua lại, giết người đoạt của!" Lời lẽ của Kỳ Trứ có phần dông dài, nhưng Chu Doãn Thông vẫn kiên nhẫn lắng nghe tường tận, đồng thời thầm đánh giá con người hắn trong lòng. "Người này mang tật xấu thích nói tràng giang đại hải của kẻ sĩ truyền thống, ăn nói làm việc cũng toàn theo thói lời tới cửa miệng vẫn giữ lại nửa câu..." "Cổ nhân nói kho lúa có đầy mới biết lễ tiết!" Kỳ Trứ tiếp tục nói: "Thần nghĩ tới nghĩ lui, sở dĩ bách tính hóa thành ác dân, chung quy vẫn là do ngày tháng sống không nổi..." "Vậy cớ sao họ lại sống không nổi? Vùng đất Quảng Phủ thương mại hưng thịnh, phường xưởng mọc lên san sát, các ngành các nghề đều thiếu nhân thủ, thậm chí còn có nha hành chuyên môn cung cấp phu phen cho các phường xưởng..." "Tỉnh nhà có bao nhiêu tráng đinh lại bị vây hãm tại chỗ không thể cựa quậy, còn những nơi như Việt Tây thì đặc sản địa phương lại khó vận chuyển ra ngoài để đổi lấy tiền..." "Cho nên thần mượn ngọn gió đông triều đình chuẩn bị tu bổ bến cảng Quảng Châu, Huệ Châu, Hổ Môn, gom góp ngân sách chuẩn bị khởi công mở đường..." Nói đoạn, hắn ngẩng đầu nhìn hoàng đế: "Tu sửa những con đường núi quanh co hiểm trở vốn bế tắc trong cảnh nội Quảng Đông, nối liền Việt Tây với Quảng Phủ..." Chu Doãn Thông không ngờ hắn rào đón một hồi lâu, cuối cùng điều muốn nói lại là việc mở đường. Hắn nghiêm túc suy nghĩ, lướt lại trong đầu những tấu chương của bộ Công suốt nửa năm qua, đoạn cất lời: "Chuyện mở đường, trẫm chưa từng thấy khanh nhắc tới trong tấu chương, cũng không thấy bộ Công tâu báo lên!" "Chuyện mở đường, thần cũng có tư tâm. Nếu thần đệ trình lên bộ Công trước, ắt phải thẩm tra rồi vẽ bản đồ, sau đó mới tính toán ngân sách..." Kỳ Trứ đứng dậy, khom mình tâu: "Nếu như vậy, e rằng trong vòng ba năm năm năm cũng chưa thể khởi công..." "Ha ha!" Chu Doãn Thông bật cười. Kẻ làm đến bậc phong cương đại lại nào có ai hiền lành? Kỳ Trứ cứ thế lặng lẽ đá đểu bộ Công một vố! Quan địa phương đề xuất mở đường, riêng chuyện thẩm tra của các người đã mất ba đến năm năm... Vậy thì còn mở cái thớ gì nữa? "Mở đường là chuyện tốt!" Chu Doãn Thông lại nói: "Thế nhưng, tiền này khanh lấy từ đâu ra?" "Thuế cửa thành Quảng Châu năm nào cũng có dư dả!" Kỳ Trứ đáp: "Ngoài ra Quảng Đông lắm sông nhiều hồ, thuế chài lưới, thuế tàu thuyền hàng năm chỉ có tăng chứ không giảm..." "Hơn nữa còn có thân sĩ hào phóng quyên góp, chỉ riêng huyện Đông Hoán đã có Thương hội La Định bỏ ra ba vạn tám ngàn đồng bạc..." Chu Doãn Thông thoáng ngạc nhiên: "Ý khanh là, khanh muốn mở đường cho dân, nhưng lại không dùng hoàn toàn tiền của triều đình. Mà là dùng khoản thặng dư trẫm đặc xích cho phép Bố chính ty của hành tỉnh giữ lại, cộng thêm tiền quyên góp của quan thân, để mở đường núi vùng Việt Tây?" "Đúng là như vậy!" Kỳ Trứ khựng lại một chút: "Đường xá thực sự không mở không được! Thứ nhất, một khi bãi bỏ lệnh cấm biển, ngỡ như có hải tặc thừa cơ tràn vào, nếu đường bộ không thông suốt thì các huyện ven biển chỉ đành tự mình tác chiến." "Thứ hai, muốn giàu thì trước hết phải mở đường! Nếu không mở đường, bách tính không đi ra ngoài được, sản vật cũng không đưa ra ngoài được. Người càng lúc càng đông, đất đai lại ngày một ít..." "Bách tính vùng núi Việt Tây cần có một con đường..." Chu Doãn Thông lại nghiêm túc đánh giá Kỳ Trứ: "Bách tính cần là khanh liền mở? Thậm chí vì không muốn tốn công tốn sức cãi cọ với bộ Công mà thà mạo hiểm phạm điều đại kỵ, điều động khoản thặng dư của Bố chính ty, nhận tiền quyên góp của quan thân, cũng nhất quyết phải mở?" "Bách tính có điều cần, quan phủ ắt phải làm!" Kỳ Trứ nghiêm nét mặt: "Hương thân các nơi chẳng những hăng hái quyên tiền, mà vì đất Quảng Đông tông tộc tự quản, các nhà các họ đều đã lên tiếng, cần tiền thì có thể không có, nhưng cần người thì nhất định có..." Nói đoạn, hắn rút một tờ giấy từ trong ngực áo ra, cẩn thận đặt lên án kỷ bên cạnh. "Đây là danh sách các hương thân quyên tiền do thần lập ra, tổng cộng có một trăm sáu mươi tám người!" Kỳ Trứ mở lời: "Thực ra nói một cách nghiêm ngặt, họ cũng chẳng tính là hương thân... phần lớn đều là thương nhân..." Đặng Bình hai tay bưng bản danh sách kia, rảo bước dâng tới trước mặt Chu Doãn Thông. Đập vào mắt là nét chữ tiểu khải vô cùng nắn nót, trông rất thuận mắt. Bên trên viết ngay ngắn tên của từng hương thân quyên tiền cùng với số lượng ngân sách đóng góp. Kẻ nhiều nhất là một vạn đồng bạc. Kẻ ít nhất là mười đồng bạc. "Thần nghĩ từ xưa tới nay bắc cầu mở đường đều là việc thiện, cho nên tên tuổi của những người này, đợi sau khi dựng cầu xong sẽ khắc lên thân cầu để khích lệ người đời sau!" Nói rồi, hắn lại liếc nhìn sắc mặt Chu Doãn Thông, hạ giọng tâu: "Trong số hương thân quyên tiền, có vài người đã ngoài ngũ tuần nhưng thi mãi không đỗ. Thần... tự tiện làm chủ, bảo quan Học chính Quảng Đông ban cho mấy người họ danh phận tú tài..." Cả đoạn dài dằng dặc ấy, Chu Doãn Thông gần như nghe tai này lọt qua tai kia. Còn như câu cuối cùng, việc ban danh phận tú tài cho mấy lão đồng sinh thi rớt, hắn lại càng chẳng để tâm. Khoa cử cần dựa vào tài học chân chính, nhưng đôi khi cũng chẳng cần tài học chân chính. Kỳ thi cấp huyện ở các nơi phần nhiều đều nhìn vào tâm trạng của quan chủ khảo. Nhìn chữ viết thấy vừa mắt thì cho đỗ tú tài. Nhìn mặt mũi thấy khó ưa thì dù có tài cao tám đấu cũng vứt đi. Nhưng điều khiến Chu Doãn Thông động lòng nhất lại chính là câu nói kia. "Bách tính có điều cần, quan phủ ắt phải làm!" Chu Doãn Thông khẽ đọc lại, đặt bản danh sách xuống: "Kỳ Trứ, khanh làm tốt lắm!" Dứt lời, hắn lại tiếp: "Khanh đang lo lắng sau khi điều khanh về kinh sư, người kế nhiệm sẽ không thể theo nếp cũ của khanh mà ngược lại còn đổi hướng đi lối khác, đúng không?" "Dạ phải!" Kỳ Trứ cười khổ. Quan địa phương chủ trì việc mở đường vốn là một công việc nhọc lòng mà chẳng được ai khen. Thứ nhất, tiền lấy từ đâu? Tiêu nhiều hay tiêu ít tạm thời chưa bàn tới, nếu ngửa tay xin triều đình thì cứ việc ngồi đó mà chờ, Đại Minh rộng lớn nhường này, châu phủ cần tu sửa đường sá nhiều vô số kể, chẳng thể nào ưu tiên cho một mình ngươi trước được. Thứ hai, vấn đề dân phu. Điều này dính dáng tới việc có lạm dụng sức dân hay không, lại càng phải gánh vác rủi ro. Phải biết từ xưa tới nay phần lớn các vụ tạo phản đều bắt nguồn từ việc dân phu tụ tập gây rối mà ra. Thứ ba, sổ sách. Bất kể tâm ý của ngươi có tốt đẹp hay không, nhưng từ xưa đến nay kẻ tích đức chưa từng đấu lại phường thất đức. Ngươi đường đường là Bố chính một tỉnh, đích thân chủ trì việc mở đường, liệu ngươi có mưu đồ toan tính gì không? Có bòn rút của công hay không? Có cấu kết quan thân hay không? Tiền ngươi dùng để mở đường là khoản thặng dư hàng năm của hành tỉnh được đặc chỉ cho phép giữ lại, tức là món tiền riêng mà trung ương chia cho các hành tỉnh. Nếu liên tiếp mấy năm trong bờ cõi hành tỉnh đều bình an vô sự, khoản thặng dư này đương nhiên sẽ trở thành mối lợi chia chác cho mọi người. Dẫu ngươi là quan đứng đầu một tỉnh, lấy tư cách gì đem số tiền dư này ném vào việc mở đường? Chưa kể, các bậc đại lão nơi kinh sư cũng sẽ ôm đầy oán hận. À! Ngươi mở đường, chỉ dùng khoản dư cùng tiền quyên góp của quan thân là đủ rồi sao? Sao ngươi dám? Sao ngươi dám mở một con đường có giá thành rẻ hơn cả con đường mà chúng ta đã thẩm định tính toán kỹ lưỡng suốt mấy năm trời? Nỗi lo của Kỳ Trứ chính là sau khi người kế nhiệm lên nắm quyền, việc đầu tiên làm sẽ là cố ý gạt phăng chuyện mở đường này ra sau đầu, chẳng thèm đoái hoài ngó ngàng tới nữa. "Khí phách của người này quả là hiếm có!" Chu Doãn Thông thầm nghĩ: "Là Bố chính sứ của hành tỉnh trù phú bậc nhất thiên hạ, không tham tiền không luyến quyền... có đảm đương có quyết đoán... Tuy có chút tật xấu ăn nói dông dài, nhưng chẳng hề tổn hại đến đại cục!" Kỳ Trứ lại cất giọng tâu: "Bệ hạ, bách tính ngóng trông con đường này đã bao nhiêu năm rồi! Thần cũng có chút tư tâm, muốn làm thêm chút việc thiện trong thời gian tại nhiệm." "Người đâu!" Chu Doãn Thông bỗng cất tiếng. Kỳ Trứ kinh ngạc ngẩng đầu, liền thấy Chu Doãn Thông nói với Đặng Bình: "Đến Nam Thư Phòng truyền chỉ cho Tân Ngạn Đức!" Nói đoạn, hắn gõ ngón tay lên danh sách các thân sĩ quyên tiền trên bàn: "Những thân sĩ như thế này phải biểu dương khen thưởng thật hậu. Lại truyền chỉ cho Giải Tấn, chuyện thế này phải để cho thiên hạ đều hay biết..." "Thần tuân chỉ!" "Còn nữa!" Chu Doãn Thông lại bảo: "Bảo Hồ Quan từ nội khố trích ra hai mươi vạn lượng bạc..." Nói đến đây, hắn nhìn Kỳ Trứ cười: "Vì bá tánh đất Việt, các thân sĩ đều đã quyên góp, trẫm làm hoàng đế nếu một đồng không nhả thì thật chẳng ra sao!" "Đòi tiền Hộ bộ thì Trương Đảm bên kia lại giằng co dây dưa với trẫm. Đây là tiền riêng của trẫm, ngươi đem về dùng vào việc sửa đường!" "Tháng Tám ngươi đổi nhiệm về kinh, còn non nửa năm nữa. Đường sá có thể bắt đầu tu bổ ngay từ bây giờ, dẫu đến tháng Tám ngươi vào kinh nhậm chức, người kế nhiệm ngươi cũng phải tiếp tục sửa cho xong!" "Thần khấu tạ hoàng thượng thiên ân!" "Còn điều gì chưa yên lòng, nói hết ra một thể!" Chu Doãn Thông cười bảo. (Mọi người, hôm nay ta vô sỉ nợ một chương... chỉ ra một chương thôi, xin chớ mắng ta nhé.)