Chương 1893: Tiểu hoàng thượng không tốt (2)

“Nói thế này đi! Ngày tháng bây giờ quả thực khấm khá hơn trước kia, chẳng nói đâu xa, cứ tính ba năm trước, nhà tôi đâu có nhà cửa rộng rãi thế này, nhiều trâu bò thế này, cũng chẳng được ăn cơm gạo trắng thoải mái, dăm ba bữa lại có mỡ lợn như bây giờ!” Trương đương gia ợ một hơi rượu, nói tiếp: “Cái ngày tháng này ấy à, cũng chẳng phải chỉ dựa vào làm ruộng mới được tốt như thế. Mấy năm nay triều đình bắc cầu sửa đường, xâu dịch gánh nhiều hơn mọi năm, nhưng tiền công cũng trả thật!” “Cứ lấy chuyện năm ngoái tôi đi phủ Cửu Giang phụ giúp đắp đê mà nói, dẫu rằng tiền rơi vào tay đám phu phen chúng tôi chắc chắn chẳng nhiều bằng rơi vào tay đám quan viên kia, nhưng dân chúng quanh năm suốt tháng thấy được tiền tươi thóc thật thì đã là quá tốt rồi!” “Ừ, ngươi nói thử xem bọn họ bòn rút của hoàng thượng thế nào!” Lời lẽ của Trương đương gia có phần lộn xộn, Chu Doãn Thông chỉ có thể mở lời dẫn dắt. “Thế này còn không phải bòn rút sao? Tôi nghe mấy ông tú tài nói rồi, triều đình trả tiền công cho dân phu mỗi ngày mười lăm đồng tiền lớn, nhưng tới tay chúng tôi chỉ còn có sáu đồng.” “Lại còn...” Nói tới đây, Trương đương gia bỗng có vẻ giận dữ hẳn lên: “Các ngài chưa thấy cảnh sửa đường đâu! Tôi vì có ngón nghề thợ nề, làm việc nhẹ nhàng có giá, nên mới nhìn thấy nhiều!” “Ai ôi, tôi nhìn mà xót cả ruột gan! Chỗ gỗ kia, gạch kia, vôi vữa kia, vốn dĩ đã đủ dùng rồi. Nhưng đám quan viên ấy à, cứ như sợ không đủ vậy, từng xe từng xe kéo tới, rồi cứ thế vứt lăn lóc trên đất, mặc cho gió thổi mưa sa!” “Lúc đó tôi còn nghĩ, thế này chẳng phải phá của sao? Đồ không dùng đến thì ít ra cũng phải che đậy lại kẻo mưa ướt chứ, phải không?” “Rốt cuộc người ta bảo tôi, không phá của, không làm hư hại đồ đạc thì bọn họ lấy đâu ra cớ mà kiếm chác tiền nong?” “Cứ nói thế này đi...” Lưỡi của Trương đương gia đã bắt đầu líu lại: “Tôi nghe người ta kể, thợ làm việc cần dùng mười viên gạch, đám quan viên kia liền mua một trăm viên! Mua càng nhiều, tiền hiếu kính chảy vào túi bọn họ lại càng lớn!” “Quý khách ngẫm mà xem!” Trương đương gia lại bưng bát rượu lên: “Đó chẳng phải đều là tiền của hoàng thượng cả sao?” Lý Cảnh Long, Hồ Quan, Hà Quảng Nghĩa đều cúi gầm đầu, nửa tiếng động cũng không dám phát ra. Duy chỉ có bọn thị vệ như Đặng Bình là bưng bát ra sức lùa cơm vào miệng, như thể vừa ăn được món sơn hào hải vị ghê gớm lắm. Chu Doãn Thông đã sớm đặt bát xuống, Trương đương gia cứ nói thêm một câu, chân mày hắn lại nhíu chặt thêm một phần. Sửa đường trị thủy xưa nay đều là đại sự công trình của triều đình, lại càng là sự bảo đảm cho kế sinh nhai của trăm họ. Những trò ma mãnh bên trong triều đình không phải không biết, nhưng mắt triều đình chỉ dán vào đám quan viên chủ quản bên trên. Mà nghe theo ý tứ trong lời Trương đương gia, thì ngay cả một tên quan tép riu hạt vừng cũng có thể giở trò chấm mút từ trên xuống dưới. “Thế nên vừa nãy tôi mới bảo đấy, tiểu hoàng thượng bây giờ chẳng bằng lão hoàng thượng!” Trương đương gia lại bưng bát rượu ực một hơi cạn. Khóe miệng Lý Cảnh Long giật giật dữ dội hơn, hắn có chút không kiềm chế nổi cái chân muốn đá văng ra ngoài... Lúc này hắn hối hận vô cùng vì đã chuốc đống nước vàng này cho gã nông dân, thật chỉ muốn một cước đá cho gã tàn phế luôn cho xong chuyện. ~ Chu Doãn Thông liếc xéo Lý Cảnh Long một cái, người sau vội hoàn hồn, lại rót đầy rượu cho Trương đương gia. Ngay sau đó liền nghe Chu Doãn Thông cười nói: “Hồng Vũ gia được bách tính hết lòng kính yêu, nhưng nếu nói tiểu hoàng thượng không bằng lão hoàng thượng thì lời này liệu có... có chỗ không thỏa đáng chăng?” “Đúng là con bán ruộng cha chẳng biết xót!” Trương đương gia uống đến độ hưng phấn, mày bay mắt múa: “Trước kia, chúng ta nói chuyện trước kia đi! Cứ lấy chuyện sửa đường này mà nói, có viên quan nào dám ngang nhiên phá của như thế!” “Nếu là vào thời lão hoàng thượng, lôi thẳng ra chặt đầu đem đá bóng rồi!” “Lúc lão hoàng thượng còn tại vị, năm nào mà chẳng chém tới ngàn tám trăm tên quan tham lại nhũng? Nhưng các ngài nhìn bây giờ xem, ngày tháng của Đại Minh thì tốt lên thật, nhưng hoàng thượng lại không giết quan tham nữa rồi!” Vừa nói, Trương đương gia lại ra vẻ thần bí: “Lúc tôi đi sửa đường cho quan phủ, còn nghe đám quan viên kia bảo hoàng thượng ban thiên ân cho bọn họ bạc dưỡng liêm...” “Phi!” Trương đương gia nhổ một bãi rồi mắng: “À, bọn họ đã có lắm đường kiếm tiền như thế, hoàng thượng lại còn cho thêm tiền, làm gì có cái đạo lý ấy?” Lời này khiến Chu Doãn Thông không khỏi bật cười. Lập trường khác nhau thì vấn đề cân nhắc cũng không giống nhau, nhiều chuyện vốn chẳng thể quơ đũa cả nắm như vậy. “Lại còn nữa nhé!” Trương đương gia tiếp lời: “Lúc lão hoàng thượng còn tại vị, vì sao quan tham lại ít?” “Ừ, vì sao thế?” Chu Doãn Thông hỏi. “Hồng Vũ gia đã từng mở miệng vàng bảo với dân đen chúng tôi rồi, hễ phát hiện quan tham lại nhũng, cứ việc trói gô lại điệu đến nha môn... Chẳng những vô tội mà còn có thưởng lớn!” Trương đương gia nước bọt văng tung tóe: “Thế nhưng bây giờ, ai thấy quan mà chẳng ngoan ngoãn quỳ sụp xuống?” “Bây giờ cũng vẫn làm được mà!” Chu Doãn Thông cười nói: “Đại Cáo Chế do Hồng Vũ hoàng đế năm xưa ngự chế, vẫn là quốc pháp như thường!” “Hứ!” Trương đương gia bĩu môi vẻ ghét bỏ: “Thế nhưng tiểu hoàng thượng bây giờ đâu có đàng hoàng đứng đắn nói với đám dân đen chúng tôi đâu!” Nói rồi, gã ghé sát lại, phả ra đầy mùi rượu: “Hoàng thượng không nói, ai dám làm?” Lời này lập tức khiến Chu Doãn Thông nghẹn lời chẳng thể đối đáp. Thế sự quả thực chính là như vậy, điều luật dẫu rành rành ở đó, nếu không nhắc đến thì nó cũng chỉ là một thứ bài trí. Nếu không năm lần bảy lượt nhấn mạnh thì quan lại sẽ ngầm đồng lòng ngó lơ, rồi dần dà bách tính cũng sẽ quên bẵng đi. Đến khi nhớ ra thì nó đã mất hết hiệu lực, thậm chí muốn thi hành cũng muôn vàn khó khăn. “Tiểu hoàng thượng chẳng bằng lão hoàng thượng!” Chu Doãn Thông thở dài, lại tự giễu cười một tiếng: “Bị ngươi nói như thế, tính ra đúng là chẳng bằng thật!” “Vẫn còn nữa đấy!” Trương đương gia há mồm cắn một miếng thịt mặn to tướng, lại còn chọn miếng mỡ nhất, ăn vào mồm mỡ màng bóng nhẫy. Uống rượu vào tầm rồi, giọng gã cũng cao hẳn lên: “Thuở trước, thuở trước thời Hồng Vũ gia, ngay tại trấn của chúng tôi có đặt dược cục!” “Ồ, bây giờ cũng có mà!” Chu Doãn Thông mỉm cười: “Các châu phủ hương trấn khắp thiên hạ đều có, Hồng Vũ gia biết bách tính xem bệnh gian nan, nên mới hạ chỉ, các gia đình bần hàn hoặc người già trên năm mươi tuổi đều có thể xem bệnh bốc thuốc miễn phí...” Nói đoạn, Chu Doãn Thông cười nói: “Không chỉ có dược cục, mà còn có cả dưỡng tế viện nuôi dưỡng kẻ cô quả, có lậu trạch viên an táng cho dân chúng không nơi chôn cất. Đương kim hoàng thượng sau khi kế vị cũng đã nhiều lần hạ chỉ, quan viên địa phương nhất quyết phải duy trì ba cơ sở này, không được bỏ phế.” “Hơn nữa, triều đình còn đặc lệnh cho các châu phủ địa phương, mỗi năm được giữ lại một phần tiền thuế để chuyên dùng vào việc này!” Dứt lời, Chu Doãn Thông hạ giọng: “Từng có bậc sĩ đại phu nói rằng, triều ta lập dưỡng tế viện để nuôi dưỡng kẻ quan quả khốn cùng trong dân. Lập dược cục để cứu tế người nghèo khó tật bệnh, lập lậu trạch viên để chôn cất người chết không nơi nương tựa. Ba điều này chính là đức chính xưa nay chưa từng có của các triều đại...” “Quý khách nói chuyện văn vẻ chữ nghĩa thế tôi là nông dân nghe sao hiểu nổi!” Trương đương gia cười nói: “Nhưng mà cái dược cục ấy à, nay chỉ là đồ bài trí thôi!” “Hử?” Ánh mắt Chu Doãn Thông chợt quét mạnh qua. Hồ Quan cùng Hà Quảng Nghĩa tay chân không biết để vào đâu, chỉ đành ngồi ngay ngắn nghiêm chỉnh. “Đức chính của triều đình, sao lại có thể thành đồ bài trí được?” “Không tin thì ngài tự mình đi mà xem!” Trương đương gia mút mút đầu đũa, chép miệng một cái rồi ngửa đầu uống cạn chén rượu gạo, lại nói: “Năm xưa hồi tôi còn nhỏ, có nhức đầu sổ mũi chạy ra dược cục, người ta cho thuốc thật!” “Thế nhưng bây giờ, dược cục vẫn còn, lang trung vẫn ở đó, cũng xem bệnh cho ngài, nhưng mà... mẹ nó chứ không có thuốc!” “Thế thuốc uống lấy từ đâu ra?” Chu Doãn Thông hỏi. “Mua ở tiệm thuốc chứ đâu!” Trương đương gia nói: “Dân đen chúng tôi vừa tới nơi, người của dược cục liền bảo thuốc đã phát hết rồi, nếu các người vội thì tự ra tiệm thuốc ngoài phố mà mua, sau này có bệnh thì lại đến lấy thuốc miễn phí của triều đình cấp!” Nói đoạn, Trương đương gia quắc mắt: “Cái đứa nói ra câu này, đúng là cha mẹ nó đẻ ra chẳng có tí lương tâm!” “À, ai có bệnh mà chẳng gấp gáp? Làm gì có thứ bệnh nào không gấp? Nhưng người ta đã bảo hết thuốc rồi, chúng tôi đâu thể đập phá dược cục được? Đành phải đi mua thuốc thôi!” “Nói ra cũng lạ, trước kia dược cục có thuốc thì dẫu có mua ở tiệm thuốc bên ngoài cũng còn ráng mà mua nổi! Nay dược cục hết thuốc, mấy tiệm bên ngoài bán thuốc giá đắt đỏ như mẹ nó vàng ròng!” Nói rồi, trên mặt lộ rõ vẻ bùi ngùi: “Tôi có đứa cháu nhỏ, con ruột của chú năm tôi, mới lên bốn tuổi. Năm ngoái mắc phải một trận phong hàn, ôi chao... mấy anh em chúng tôi thay phiên nhau cõng nó chạy lên trấn, dược cục trên trấn không có thuốc, lại phải chạy thốc lên huyện...” “Tới dược cục trên huyện cũng không có thuốc, họ bảo chúng tôi đến y quán nhà họ Vương mà khám! Chúng tôi đến đó, trả tiền chẩn trị cho lang trung, nhờ người ta khám cho đứa nhỏ, rồi lại bốc thuốc...” “Chúng tôi cũng chẳng biết tại sao lại phải uống nhiều thuốc đến thế! Cả mấy cân thuốc lận! Xách trên tay nặng trịch cả người!” “Đợi khi về đến nhà, mấy anh em chúng tôi xúm lại tính sổ, ngài đoán xem thế nào?” Mặt Chu Doãn Thông phủ đầy mây đen: “Thế nào?” “Ha!” Trương đương gia phả ra một hơi rượu nồng nặc: “Chỉ riêng một trận ốm của cháu tôi, mấy anh em chúng tôi nửa năm trời... làm không công!” Cơn thịnh nộ dần dần bùng lên trong lòng Chu Doãn Thông. Hắn đưa mắt nhìn về phía hai người Hồ Quan và Hà Quảng Nghĩa, cất giọng: “Nghe nói, năm ngoái riêng khoản dược liệu triều đình chuẩn tấu thanh toán cho phủ Cửu Giang đã lên tới một vạn bốn ngàn sáu trăm tám mươi cân chín lạng. Mà nhân khẩu toàn bộ phủ Cửu Giang hẳn có mười vạn chín ngàn năm trăm chín mươi người...” “Ủa, quý khách là tú tài công sao? Biết rõ ràng ngọn ngành thế?” Trương đương gia ngạc nhiên hỏi. Mà Hồ Quan cùng Hà Quảng Nghĩa đều hiểu rõ hàm ý trong lời nói của hoàng đế. “Các ngươi ăn bấy nhiêu bổng lộc để làm cái gì? Chỉ riêng một phủ Cửu Giang này, lượng dược liệu một năm tương đương mỗi người dùng một cân. Món tiền này triều đình đã thanh toán không thiếu một xu, vậy mà giờ đây nông dân phủ Cửu Giang lại bảo dược cục căn bản chưa từng phát thuốc cho họ!” Hai người gần như cùng lúc run rẩy cả ruột gan, sống lưng phát lạnh buốt. “Dược cục đã là đồ bài trí, thì hai hạng mục kia chẳng hỏi cũng biết!” Chu Doãn Thông thở dài một tiếng, dứt khoát chụp lấy một cái bát gốm thô, rót rượu gạo rồi ngửa cổ uống một ngụm lớn. Đồng thời hắn đưa mắt ra hiệu cho Lý Cảnh Long, người sau vội vàng lại rót đầy rượu cho Trương đương gia. "Thuở trước, mấy chuyện này đều phải chém đầu cả..." Miệng chủ nhà họ Trương líu nhíu, "Thế mà nay, hừ hừ... lại thành đường kiếm chác cả rồi!" Chu Doãn Thông không đáp, cũng ngửa cổ uống một ngụm rượu lớn. "Phải rồi, còn quan học nữa!" Lão mở miệng là không dứt được, bực dọc nói, "Xưa kia quan học của Đại Minh, nhà càng nghèo lại càng nhận! Kẻ có tiền thì đi học trường tư, quan học sinh ra là để lo cho nhà nghèo, có phải không?" "Thế nhưng giờ thì sao? Ngài đâu có biết..." Chủ nhà họ Trương lại thở dài, "Năm ngoái tôi còn tính đưa thằng con nhà tôi đi học chữ, chẳng mong nó được như ngài đỗ đạt tú tài. Chỉ nghĩ nay cuộc sống khấm khá hơn rồi, trong nhà đâu thể đời đời dốt đặc cán mai, ít nhất mai này tôi chết đi, các chú các bác nó chết đi, chữ trên bia mộ cũng không đến mức phải đi nhờ người ta viết hộ nữa, phải không?" "Haizz..." Chủ nhà họ Trương lại nốc rượu, "Hồi Hồng Vũ gia còn tại vị, muốn học quan học, lý trưởng viết cho một mảnh giấy, tuần kiểm đóng dấu vào, rồi lên nha môn nộp hai mươi đồng tiền." "Tiền đó nếu thật sự không có thì cũng chẳng cần nộp! Thậm chí đứa trẻ nhà nghèo nào được tổ tiên phù hộ mà học giỏi, quan phủ còn phát ngược tiền cho!" "Bây giờ thì hay rồi, ngài đã tới quan học xem bao giờ chưa? Đâu còn đứa trẻ nhà nghèo nào nữa..." Đôi chân Lý Cảnh Long dưới gầm bàn bắt đầu run lên bần bật. Sắc mặt hoàng đế tuy không đổi, nhưng luồng sát khí trong ánh mắt lại như gió lạnh thấu xương cứ vù vù bốc ra. "Cứ lấy huyện thành chúng tôi mà nói, đứa vào quan học đọc sách đa phần là con cái nhà có máu mặt!" Chủ nhà họ Trương lại nói, "Dù nhà nghèo có chen chân vào được, mấy ông thầy dạy học cũng chẳng thèm đoái hoài nửa con mắt. Vì cớ gì? Không có tiền đút lót chứ sao!" "Chính mắt tôi thấy đấy, ngay trong thôn này, nhà Trương địa chủ mái ngói xanh tít đầu đông kia kìa! Tính ra lão ấy vẫn là ông chú họ chưa ra ngoài ngũ phục của tôi đấy..." Chủ nhà họ Trương nói tiếp, "Thằng con nhà ấy học ở quan học hai năm, không đỗ nổi đồng sinh nên bị đuổi về! Lão muốn cầu xin mấy vị phu tử, bèn mang rượu thịt tới cửa, nhưng mà... rượu thịt.. thứ dân quê chúng tôi coi như bảo bối, người ta thèm liếc mắt nhìn chắc!" "Thế họ đòi cái gì?" Chu Doãn Thông giận dữ hỏi. "Tiền chứ gì! Vàng thật bạc trắng đấy!" Chủ nhà họ Trương cất cao giọng, "Quan học đọc sách không mất học phí, nhưng con nhà nghèo lấy đâu ra tiền mà dâng lễ cho phu tử!" Nói đến đây, chủ nhà họ Trương lại ực một ngụm rượu lớn, mặt đỏ ửng bừng bừng. "Mấy năm trước ngày tháng chưa no đủ bằng bây giờ, nhưng khi Lão hoàng thượng còn tại vị, đâu có... đâu có mẹ nó bất công đến thế này!" Thân hình Lý Cảnh Long suýt chút nữa lảo đảo ngã nhào xuống đất. "Tiểu hoàng thượng quả thực không bằng Lão hoàng thượng!" Chu Doãn Thông gật đầu thở dài, "Tiểu hoàng thượng tự cho mình nhìn xa trông rộng, suy tính sâu xa, lại bỏ quên những việc nhỏ bé nhất nhưng cũng can hệ mật thiết nhất đến dân sinh nơi thôn dã này!" "Tiểu hoàng thượng đòi nhiều tiền lắm!" Chủ nhà họ Trương bỗng hạ thấp giọng. Răng Lý Cảnh Long bắt đầu va vào nhau lập cập. "Hử?" Chu Doãn Thông cau mày, "Ta... Tiểu hoàng thượng đòi nhiều tiền lắm sao?" "Sao lại không nhiều!" Chủ nhà họ Trương cất tiếng vang rền, "Xưa kia nông dân chúng tôi gánh rau nhà trồng, xách thịt nhà nuôi vào thành bán, chẳng ai đòi tiền cả! Giờ thì hay rồi... Thuế cổng thành ngài đã nghe qua chưa? Quan phủ người ta bảo, dẫu là một con ruồi bay vào thành cũng phải nộp thuế!" "Chậc chậc chậc!" Chủ nhà họ Trương bĩu môi, hậm hực nói, "Rau cỏ xuân thu, củi khô ngày đông, không tiền nộp thuế chớ hòng vào thành! Dân gian đã truyền nhau thành câu vè rồi đấy!" Rầm! Đột nhiên, lão giật thót mình. Chu Doãn Thông đập mạnh một chưởng xuống mặt bàn, bật phắt đứng dậy. Cải cách thuế má quả thực có điều khoản thuế cổng thành, nhưng hắn tuyệt đối chưa từng hạ chỉ bắt người vào thành bán mớ rau cũng phải nộp thuế. Hóa ra không phải vô cớ mà lão gia tử thà để quốc khố trống rỗng cũng quyết không chịu cải cách! Chính vì lão gia tử quá hiểu rõ cái đức hạnh của đám quan lại bên dưới! "Ngài không ăn nữa à?" "Không ăn nữa!" Chu Doãn Thông quay đầu bỏ đi, chui tọt vào trong phòng không buồn ra ngoài. Bên cạnh, Hồ Quan và Hà Quảng Nghĩa đưa mắt nhìn nhau, vội vã rảo bước bám theo. "Mới ăn được mấy miếng chứ! Bao nhiêu món ngon thế này..." Chủ nhà họ Trương nhìn mâm cỗ đầy thức ăn thừa, "Đúng là phá của!" Lý Cảnh Long nghiến răng ken két suýt vỡ vụn, lúc này hắn chẳng còn muốn đá cho lão Trương này tàn phế nữa, mà chỉ muốn đá chết tươi cho khuất mắt. "Ngài cũng không ăn nữa sao?" Chủ nhà họ Trương nhìn Lý Cảnh Long. Hắn đứng dậy, "Không ăn!" Dứt lời, Lý Cảnh Long hỏi, "Trứng gà ta bảo đâu!" "Xem cái đầu tôi này!" Chủ nhà họ Trương vỗ trán một cái, "Bà nó ơi, trứng gà đâu rồi?" Bà vợ nhà họ Trương vẻ mặt tiếc của, bưng một chiếc rổ đựng mươi quả trứng gà, lề mề từ trong bếp bước ra. "Trứng mới đẻ đấy, trên vỏ vẫn còn dính phân gà đây này." Chủ nhà họ Trương cười xòa. Lý Cảnh Long chẳng thèm liếc lão lấy một cái, bưng rổ trứng đi thẳng về phía chuồng ngựa. Kế đó hắn thoăn thoắt đập vỡ từng quả, trộn đều trứng sống vào máng cỏ khô của con chiến mã. "Ăn đi!" Hắn xoa trán chiến mã, "Không bằng ở nhà, ráng nuốt tạm một bữa vậy!" Cách đó không xa, cả nhà họ Trương đều chết sững. Hai mắt chủ nhà họ Trương trừng lớn suýt lọt tròng, "Mẹ kiếp, lấy trứng gà cho súc vật ăn, người còn chẳng có mà ăn, hắn lại đem cho súc sinh?"