Chương 22: Lão tam nhà tôi viết

"Cải dịch trạm thành bưu chính, mở thêm nguồn thu cho Đại Minh!" Sáng sớm, vầng dương vừa ló rạng, Chu Nguyên Chương đã ngồi bên ngự án, nhìn đống tấu chương chất cao như núi. Không ngờ cuốn đầu tiên chạm vào lại là điều trần của Ngô Vương Chu Doãn Thông. "Mở nguồn thu cho Đại Minh?" Khai nguyên tức là mở rộng, tăng thêm nguồn thu tài chính, gương mặt Chu Nguyên Chương thoáng hiện ý cười: "Thằng nhãi ranh, khẩu khí chẳng nhỏ đâu!" Cương vực càng lớn, độ khó cai trị càng cao, đồng thời cương vực càng rộng thì khoảng cách giàu nghèo cũng càng rõ rệt. Đại Minh lập quốc chưa được bao lâu, vẫn chưa hoàn toàn bước ra khỏi cảnh loạn lạc cuối thời Nguyên. Dân nghèo, nước nghèo, các đại thần đều vắt óc suy nghĩ làm sao để hóa giải nỗi túng thiếu của quốc khố. Huống hồ ngoài ải Mạc Bắc lại liên miên dụng binh, tuy toàn là thắng trận, song khoản quân phí vẫn là điều khiến người ta đau đầu nhất. Bao nhiêu đại thần còn chẳng dám bàn tới chuyện tăng thu, một thằng nhãi ranh như ngươi lại dám mở miệng! Chu Nguyên Chương ngậm cười mở tấu chương, chậm rãi đọc. "Đại Minh có hơn một nghìn năm trăm dịch trạm, dùng để chuyển giao công văn, tiếp đón quan viên qua lại. Một trạm có Dịch thừa, lại viên cùng phu dịch, trạm nhỏ vài chục người, trạm lớn hàng trăm người, lại thêm ngựa xe, quân giới, súc vật, hỏa phu. Vì lẽ đó, mỗi năm triều đình hao tổn tiền lương lên tới hàng triệu." Đọc tới đây, Chu Nguyên Chương chậm rãi gật đầu: "Thằng nhãi này có kiến giải!" "Những năm đầu lập quốc, bệ hạ hạ chỉ, nếu không phải việc quân quốc trọng đại thì không được dùng dịch trạm. Dịch trạm chỉ dành riêng cho quan phủ, song tình hình các nơi mỗi khác, dịch trạm cũng có chỗ bất đồng." "Vùng biên tái phương bắc chiến sự liên miên, dịch trạm không thể để bách tính sử dụng. Nhưng những nơi đóng quân phương nam quốc thái dân an, triều đình lại tốn kém tiền lương nuôi dưỡng dịch trạm, há chẳng phải dùng dao mổ trâu đi cắt tiết gà." "Thần trộm nghĩ, nay thiên hạ thông thương tấp nập, các vùng phương nam ngoài đường vận hà còn có thương đội qua lại không dứt. Nếu dịch trạm có thể mở thêm công năng thương nghiệp, giúp bách tính chuyển phát thư từ, cung cấp chỗ nghỉ cho thương lữ, làm kho chứa hàng hóa, thì mỗi năm triều đình thu về đâu chỉ dừng lại ở con số bạc triệu!" "Ừm!" Đọc tới đây, sắc mặt Chu Nguyên Chương trở nên ngưng trọng. Hắn không phải vị hoàng đế lớn lên dưới sự dạy dỗ của lũ hủ nho, trong lòng không hề rập khuôn theo tôn ti sĩ nông công thương, cũng chưa từng xem nhẹ thương nhân. Hắn biết rõ một quốc gia chỉ dựa vào việc dân cày ruộng thì không thể tạo nên một thời thịnh thế huy hoàng. Thiên hạ bách tính an cư lạc nghiệp mới là thịnh thế; mà dân muốn lạc nghiệp thì có thể làm ruộng, làm thợ, và đương nhiên cũng có thể buôn bán. Song đồng thời, hắn cũng có thành kiến với đám con buôn. Kinh thành Đại Minh nằm ở phương nam đế quốc, nơi phồn hoa nhất thiên hạ, thương nghiệp đều bị giới nhà giàu thế gia buôn bán cùng đám quan to hiển quý lũng đoạn, bách tính cùng lắm chỉ là kẻ gánh hàng rong len lỏi khắp đầu đường ngõ hẻm. Mối làm ăn của các nhà quyền quý, các cự phú đời đời buôn bán có thừa thủ đoạn trốn thuế lậu thuế, khiến triều đình chịu thiệt. Từ trước đến nay, việc thu thuế thương nghiệp luôn là mối đau đầu của triều đình. Nghĩ tới đây, Chu Nguyên Chương đặt tấu chương xuống, cất tiếng gọi ra ngoài cửa: "Người đâu!" "Nô tỳ có mặt!" Hoàng Cẩu Nhi liền xuất hiện. "Truyền Trung thư xá nhân Lưu Tam Ngô, Hộ bộ Thượng thư Phó Hữu Văn, Lại bộ Thượng thư Chiêm Huy." "Tuân chỉ!" Gặp phải một vị hoàng đế siêng năng cần chính, ngày tháng của các đại thần chẳng hề dễ chịu. Ngày nào Chu Nguyên Chương cũng dậy đọc tấu chương từ khi trời còn chưa sáng, đồng nghĩa với việc các đại thần phải thức giấc sớm hơn. Thái giám đi truyền chỉ, trong phòng làm việc từng thuộc về nội các thủ phụ, mấy vị thần tử lĩnh mệnh, chỉnh đốn lại y quan diện mạo rồi rảo bước tiến vào. Trong điện Phụng Thiên, gương mặt hoàng đế ẩn sau những xấp tấu chương chất cao ngất. Mọi người không rõ hoàng đế triệu mình đến vì việc gì, trong lòng ít nhiều nơm nớp lo sợ. "Thần đẳng tham kiến bệ hạ, ngô hoàng..." "Thôi đi, ngày nào cũng vạn tuế, tai trẫm đóng kén cả rồi!" Chu Nguyên Chương phía sau tấu chương bật cười, chứng tỏ tâm trạng đang rất tốt, "Đều là người bằng xương bằng thịt, ai sống nổi vạn tuổi? Nói nhảm!" Dứt lời, Chu Nguyên Chương đưa tấu chương cho thái giám, ra hiệu chuyển cho các đại thần xem: "Ở đây có một bản tấu, các khanh xem qua rồi nói thử xem!" Mấy vị thần tử liếc nhìn nhau, trước là Lưu Tam Ngô, sau đó chuyền tay sang Phó Hữu Văn, Chiêm Huy. Cả ba đọc xong, sắc mặt đều lộ vẻ cổ quái. Bọn họ đều là trụ cột rường cột của Đại Minh, dĩ nhiên nhìn thấu được ý đồ nêu trong tấu chương. Thế nhưng trong đó vừa có lợi vừa có hại, thậm chí còn nhiều chỗ ngây thơ viển vông. "Thần to gan, dám hỏi bệ hạ, đây là tấu chương của vị nào?" Lưu Tam Ngô lên tiếng trước. Lúc đưa tấu chương, Chu Nguyên Chương đã cố ý xé mất trang có tên Chu Doãn Thông, lúc này bèn cười đáp: "Các khanh đừng bận tâm là của ai, cứ nói thử xem!" Lưu Tam Ngô hơi trầm ngâm một lát: "Thần trộm nghĩ, những lời trong tấu này thật là sai lầm lớn. Dịch trạm do triều đình thiết lập nhằm mục đích truyền đạt việc quân quốc trọng đại, sao có thể mở cửa cho bách tính! Một khi mở ra, quan dân lẫn lộn, rất dễ sinh ra chuyện rắc rối!" Lời này chẳng phải không có căn cứ. Dịch trạm vốn dùng để chuyển giao công văn, tiếp đãi quan lại. Nếu mở cho thứ dân gửi gắm thư từ hàng quán, vạn nhất thất lạc nhầm lẫn công văn, làm lỡ việc nước thì lợi bất cập hại. "Hộ bộ, khanh nói thử xem!" Chu Nguyên Chương ngồi sau xấp tấu chương lại cất giọng. "Thần lại thấy bản tấu này có vài điểm đáng khen!" Hộ bộ Thượng thư Phó Hữu Văn mỉm cười nói. "Ồ? Nói xem, đáng khen chỗ nào?" Chu Nguyên Chương cũng cười hỏi. Phó Hữu Văn nhìn lại tấu chương, cất lời: "Trong này có một đoạn văn rất mộc mạc, thần cho là dùng được." Nói rồi, ông đọc to: "'Triều đình nuôi dưỡng ngựa xe người ngựa nơi dịch trạm, lại phải gánh vác việc sửa sang nhà cửa, cung cấp cơm nước cho quan viên qua đường, nếu có người dùng thì chẳng nói làm gì. Nhưng ngặt nỗi nhiều dịch trạm bỏ trống tiêu điều, uổng phí tiền lương triều đình!'" "'Nếu mở cửa cho bách tính nhân gian, có thể thu lấy một khoản phí nhất định. Cứ như thế, dịch trạm chẳng những không cần triều đình bỏ tiền bù lỗ, trái lại còn có bạc dư thừa!'" "Ý khanh là, mở cho dân gian dùng có thể đem lại mối lợi thu nhập cho triều đình?" Chu Nguyên Chương hỏi lại. "Nếu mở ra thì chắc chắn là có!" Phó Hữu Văn đáp, "Hộ bộ mỗi năm đều phải trích ra khoản ngân sách khổng lồ chu cấp cho dịch trạm các nơi, nếu dịch trạm có thể tự nuôi sống mình, triều đình sẽ tiết kiệm được một món tiền lớn. Lấy năm ngoái làm ví dụ, vào năm Hồng Vũ thứ hai mươi tư, riêng tiền cấp cho dịch trạm vùng phía nam Trường Giang đã lên tới một trăm sáu mươi tám vạn lượng bạc ròng, muối trà các thứ còn chưa tính..." "Đã thế quan lại địa phương còn bớt xén từng tầng, số thực sự đến tay dịch trạm chẳng còn lại bao nhiêu, có phải thế không?" Một câu nói nhẹ như gió thoảng của Chu Nguyên Chương khiến cả bọn toát mồ hôi lạnh. Nơi nào có quan thì nơi đó có tham, mà vị hoàng gia này lại ghét nhất lũ sâu mọt. Kể từ khi đăng cơ đến nay, đã có biết bao nhiêu viên quan vì hai chữ bạc tiền mà bị sao gia diệt tộc, rơi đầu nơi pháp trường. Thậm chí có những quan chức tham ô ngân lượng cứu tế tai ương, bị hoàng đế trực tiếp hạ lệnh thắp đèn trời, lột da căng mặt trống kêu oan cho bách tính. Nhưng dẫu có chém giết dữ dội đến thế, dưới địa phương vẫn có kẻ đui mù tiếp tục đục khoét. Hôm nay hoàng gia đột ngột nhắc tới hai chữ "bớt xén", lẽ nào lại có vụ án tham ô nào đó bị lộ ra, hoàng gia sắp sửa hạ đao giết người? Nghĩ tới đây, mấy vị đại thần Đại Minh mồ hôi vã ra như tắm. Thật sự là bị vị hoàng gia này giết đến mức khiếp vía, mỗi lần lão nhân gia động tới đao kiếm thì đúng là đầu người lăn lông lốc. Ngờ đâu, Chu Nguyên Chương lại không truy cứu tiếp, trái lại hỏi sang chuyện khác. "Lại bộ, khanh thấy thế nào?" Lại bộ Thượng thư Chiêm Huy vội vàng đáp: "Thần trộm nghĩ việc này có lợi cũng có hại, bệ hạ thánh tâm độc đoán, thần không dám nói càn!" Mấy lời lọc lõi như dầu trơn này tức khắc khiến Chu Nguyên Chương cảm thấy mệt mỏi trong lòng. Làm hoàng đế như hắn quả thực quá mệt, bề tôi chẳng ai hiểu thấu tâm tư của hắn, việc gì cũng sợ chịu trách nhiệm, việc gì cũng đùn đẩy bắt hắn định đoạt. Thầm thở dài một tiếng, Chu Nguyên Chương không phát tác. Hắn bảo Hoàng Cẩu Nhi: "Đi, truyền Ngô Vương tới đây!" Ngô Vương? Mấy vị thần tử bên dưới đưa mắt nhìn nhau, chuyện này thì can hệ gì tới Ngô Vương? "Bản tấu là do Lão Tam nhà ta viết!" Tiếng Chu Nguyên Chương vang lên, dường như mang theo vài phần tự hào, "Đã là nó viết, ta cũng để nó đến nói cho rõ ràng!" Ngô Vương viết? Các thần tử lập tức ngây ngẩn cả người. Dù trong bản tấu này có nhiều điều không thực tế, song người viết ra được bản điều trần thế này ắt phải là quan lại lão luyện nhiều năm, nhìn rõ chuyện quan trường lẫn dân sinh. Thế nhưng chẳng ai ngờ tới, người đó lại là Ngô Vương. Ngô Vương? Lại bộ Thượng thư Chiêm Huy nhanh chóng đảo mắt suy tính. Hắn vốn được cất nhắc từ hồi Thái tử còn tại thế, trước nay luôn qua lại rất thân thiết với thân thích bên họ ngoại của Thái tử. Hắn len lén ngước nhìn ngự án, trong lòng cắn răng hạ quyết tâm. "Khởi bẩm bệ hạ, thần nhận thấy tấu chương có rất nhiều điểm khả thi!"