Chương 247: Đầu to

Hãy quay lại Ứng Thiên Phủ, Tử Cấm Thành. Tại điện Cảnh Nhân nơi Đông Cung, Chu Doãn Thông đang tiếp kiến Luyện Tử Ninh, người vừa thăng nhiệm Công bộ thị lang. Luyện Tử Ninh trạc hơn bốn mươi tuổi, vừa mang vẻ nho nhã của bậc đọc sách, lại có sự tháo vát của bậc năng thần. Sĩ tử mà Đại Minh thu nạp lúc này chưa phải hạng mọt sách chỉ biết dùi mài kinh sử, càng không phải phường tâm thuật bất chính của đời sau. Dẫu cho chốn quan trường địa phương hiện nay chính sự vẫn còn tì vết, song các quan viên nơi trung khu phần lớn vẫn là người chính khí. "Thần, tham kiến Thái tôn điện hạ!" "Miễn lễ!" Chu Doãn Thông đối với các bậc trung thần nghĩa sĩ trong lịch sử luôn xem trọng hơn vài phần, bèn mỉm cười ôn hòa, "Ban tọa!" "Thần đa tạ ơn cất nhắc của điện hạ!" Luyện Tử Ninh sau khi ngồi xuống liền tấu trình, "Thần vốn ngu muội, duy chỉ biết cúc cung tận tụy, đến chết mới thôi!" "Lời này quá lời rồi, nay mới là thị lang đã muốn đến chết mới thôi! Sau này cô còn trông cậy trao cho khanh chức quan lớn hơn nữa đấy?" Chu Doãn Thông cười cười, lại nói, "Khanh ở Công bộ, quản việc đúc tiền đúng không?" "Đó chính là bổn phận của thần!" Luyện Tử Ninh đáp, "Phải chăng điện hạ có ý muốn đúc tiền?" Nói đoạn, sắc mặt hơi ngưng lại, nghiêm giọng, "Điện hạ, nay Đại Minh chưa có nạn khan tiền. Việc đúc tiền dính líu đến việc khai khoáng ở địa phương, điều động dân phu..." Đây chính là mẫu bề tôi mà Chu Doãn Thông ưa thích, tôi hiền chưa hẳn đều là bậc nhìn thấu vạn dặm, nhưng trước hết phải để bậc quân chủ thấy được mối nguy của việc sắp làm, không thể chỉ báo tin mừng mà giấu mối lo. "Không phải tiền đồng!" Chu Doãn Thông ngắt lời đối phương, cười nói, "Khanh bước tới gần một chút, xem đây là vật gì?" Luyện Tử Ninh bước lên, chỉ thấy trên ngự án của Chu Doãn Thông đặt một thỏi bạc nặng năm mươi lượng. "Đây là bạc áp kho của Hộ bộ, cô mượn tạm một thỏi!" Chu Doãn Thông cười nói. "Điện hạ... muốn đúc tiền bạc?" Luyện Tử Ninh chợt ngộ ra, mở lời, "Thế nhưng, bạc tuy tốt, song trong dân gian còn ít, bách tính nộp thuế má vẫn lấy lương thực, vải vóc và tiền đồng làm chính!" Thời này vẫn chưa đến thời đại hàng hải, chưa phải lúc bạc trắng từ khắp thế giới cuồn cuộn đổ vào. Song bạc trắng được dùng làm tiền tệ thì từ xưa đã có. "Bách tính làm nông chưa có, nhưng cô nghe nói các nơi vùng Giang Nam, thương nhân đã bắt đầu dùng bạc trắng quy đổi." Chu Doãn Thông nói, "Bạc trắng tiện mang theo, lại không mất giá, đám hải thương đến Đại Minh mua hàng cũng đều dùng bạc trắng." "Thần cũng có nghe phong phanh, song bạc trắng trong dân gian phẩm vị pha tạp..." "Đó chính là lý do cô muốn đúc tiền!" Chu Doãn Thông cười bảo, "Bạc của Hộ bộ đều gom từ bạc vụn tán lẻ rồi nấu chảy đúc lại. Đúc xong tuy phẩm vị tốt nhất, song hao tổn cũng lớn. Mười lượng bạc thường chỉ thu lại được tám chín lượng bạc ròng. Như vậy chẳng phải quốc gia chịu thiệt thòi sao?" "Hơn nữa trong dân gian, do phẩm vị bạc pha tạp, xưa nay khó có định mức quy đổi rõ ràng, cũng bất lợi cho việc lưu thông đổi chác. Thương nhân cùng hào tộc địa phương thì đỡ, chứ nhà nghèo ít thế, trong tay có bạc phẩm vị kém, đổi ra tiền đồng thường chẳng được tỷ lệ giá quan định." "Dân nghèo không đổi được, nhưng quan phủ địa phương lại có thể trục lợi trong đó, thu vào theo giá quan định, rồi bớt xén bỏ túi riêng. Sau đó đem bạc kém chất lượng nộp lên quốc khố, chẳng phải biến thành một cái vòng luẩn quẩn sao?" "Việc này chẳng lợi cho nước cũng chẳng ích cho dân, cho nên cô nghĩ, chi bằng triều đình đứng ra đúc tiền, thống nhất độ lượng, kiểu dáng, trọng lượng. Vừa tiện đổi chác, lại lợi cho lưu thông, cớ sao không làm?" Chuyện tiền bạc thực ra chẳng khó chút nào, người xưa đã nghĩ ra dùng đồng đúc tiền, lẽ nào không nghĩ đến việc dùng bạc đúc tiền? Vừa tiện lợi, lại vừa bịt được những kẽ hở ngầm. Không phải không nghĩ ra mà là không chịu làm. Cả hai triều Minh - Thanh đều lấy bạc trắng làm tiền tệ quốc gia. Nếu thống nhất quy cách và tỷ giá bạc trắng, quan trường trên dưới chẳng phải mất đi một nguồn thu béo bở sao? Lúc này nếu không định đoạt cho xong, đợi đến sau này chuyện bạc hỏa hao đổ lên đầu bách tính, thì có là thần tiên cũng không động nổi vào miếng mồi béo bở ấy. (Bạc hỏa hao bắt đầu từ thời Minh. Phần lớn quan lại nhà Minh quả thực đánh trận chẳng xong, trị quốc chẳng nổi, nhưng nghĩ ra danh mục thu tiền thì bậc nhất.) Vẫn là câu nói ấy, cải cách phải làm từ sớm. Không thể để việc khó dây dưa đến sau này thành một nan đề không lời giải. Luyện Tử Ninh trầm ngâm giây lát: "Song triều đình đúc tiền bạc, e rằng sẽ khiến giá bạc tăng vọt." "Đúc ít nhưng đúc thường xuyên, lén lút mà đúc, như thế thứ tăng giá chỉ có thể là tiền bạc!" Chu Doãn Thông đã sớm liệu trước điều này, hiện tại giá quan định giữa bạc trắng và tiền đồng của Đại Minh là một đổi một nghìn, thực tế trong dân gian có nơi là một đổi một nghìn hai. Bạc trắng nếu tăng giá, tỷ giá ắt biến động. Thế nhưng, Chu Doãn Thông tin rằng đợi đến khi tiền bạc đúc tinh xảo chảy vào thị trường, tỷ giá sẽ lập tức ổn định trở lại. Dù có tăng giá, cũng chỉ là tiền bạc của triều đình tăng giá. Huống hồ, bách tính làm nông lúc này trong tay không có bạc, cũng chưa cần đổi ra bạc để nộp thuế, dù tăng giá cũng chẳng tổn hại đến họ. Một khi tiền bạc bắt đầu lưu thông, người hưởng lợi ngược lại chính là họ. (Nhà Minh từ sau phép Nhất điều tiên của Trương Cư Chính mới bắt đầu bắt bách tính nộp thuế bằng bạc. Nhất điều tiên tạm thời làm dịu tài chính Đại Minh, song thực chất lại khiến sự bóc lột với dân chúng tầng lớp dưới càng thêm nặng nề.) "Điện hạ, đúc tiền không phải chuyện nhỏ, thần trộm nghĩ nên triệu Hộ bộ Thượng thư, Công bộ Thượng thư cùng các quan viên liên quan lại bàn bạc chung!" Luyện Tử Ninh ngẫm nghĩ, thận trọng thưa. "Đó là lẽ đương nhiên, cô nói với khanh cũng không phải bảo khanh lập tức gióng trống khua chiêng đi làm, mà là bảo khanh làm trước một mẫu hình, một vật mẫu ra xem sao!" Nói đoạn, Chu Doãn Thông cầm bút vẽ một hình tròn lên giấy, "Khanh xem, tiền đồng có lỗ vuông, tiền bạc thì chúng ta không cần thiết phải làm như thế, chi bằng trực tiếp đúc thành hình tròn." "Bạc vốn quý, đúng là nên như vậy!" Luyện Tử Ninh nói. "Một đồng tiền bạc nặng một lượng, không cần dùng toàn bộ bằng bạc, có thể là bảy tám phần bạc, phần còn lại pha tạp thêm đồng!" Chu Doãn Thông cười bảo, "Cô chỉ nêu ra hướng đi, dẫu sao nếu định đoạt thì tỷ lệ thế nào vẫn phải tập hợp trí tuệ số đông." "Nếu có pha tạp, triều đình ắt có thể thu lợi trong đó!" Luyện Tử Ninh tính toán, "Khoản này e rằng mỗi năm có thể thu không bạc ròng hàng trăm vạn lượng! Chỉ có điều, nếu hàm lượng bạc quá ít, tất sẽ ảnh hưởng đến uy tín triều đình. Theo thần thấy, bớt nhất cũng phải tám phần rưỡi bạc, một phần rưỡi đồng!" Vị Công bộ thị lang này, chọn đúng người rồi! Chu Doãn Thông thầm tán thưởng trong lòng, miệng bảo: "Hôm nay cô với khanh định trước kiểu dáng, tiền bạc tròn trịa không có hoa văn chữ nghĩa gì thì chẳng đẹp mắt, chúng ta khắc thêm thứ gì lên đó?" Nói rồi hơi trầm ngâm: "Mặt sau thì trên dưới trái phải khắc chữ Hồng Vũ thông bảo, ở giữa là đồ hình nhật nguyệt tinh thần. Mặt trước thì dứt khoát dùng hình người, thấy thế nào?" "Hình người?" Luyện Tử Ninh ngẫm nghĩ giây lát, "Ý điện hạ là khắc ngự dung của Thái tôn điện hạ lên tiền bạc?" "Ta cũng muốn lắm chứ! Nhưng lão gia tử vẫn còn đấy, ta mà dám khắc đầu mình lên, lão gia tử chẳng rút thắt lưng quất cho!" Trong bụng thầm mắng hai câu, ngoài mặt lại tỏ vẻ nghiêm chỉnh: "Khanh thấy khắc chân dung của cô có hợp không?" Luyện Tử Ninh ngẫm lại, kinh hô: "Bệ hạ?" Nói đoạn, lập tức phấn chấn hẳn lên, "Nếu dùng ngự dung của bệ hạ, e rằng giá trị tiền bạc sẽ tăng giá không ngừng! Trước kia phát hành bưu phiếu, chỉ riêng ngự bút của bệ hạ thôi đã bị tranh nhau mua sạch!" Nói xong, lại lộ vẻ kinh sợ, "Chỉ là điện hạ, việc này bệ hạ đã hay chưa?" Tự ý khắc chân dung hoàng thượng là tội chết! "Có cô chống lưng cho khanh, cứ việc yên tâm to gan mà làm!" Chu Doãn Thông cười nói, "Phía Hoàng gia gia tự có cô bẩm báo, đợi đúc xong vật mẫu, xem như một điều bất ngờ dâng lên người!" Có lời này của Chu Doãn Thông, Luyện Tử Ninh liền yên tâm. Văn thần ai nấy đều biết hoàng đế sủng ái Hoàng thái tôn đến mức nào, đừng nói là đúc tiền bạc khắc chân dung, dẫu Hoàng thái tôn có phóng một mồi lửa đốt Tử Cấm Thành, ước chừng cùng lắm cũng chỉ bị ăn vài cái đế giày vào mông. "Thế nhưng theo cách đúc này của điện hạ, phí tổn khuôn mẫu và nhân công..." Luyện Tử Ninh khó xử, "Hộ bộ chưa chắc chịu chi khoản bạc này đâu ạ!" "Dùng bạc riêng của cô!" Chu Doãn Thông cười nói. Năm xưa khi hắn còn làm Ngô Vương, ban thưởng của lão gia tử đã bao gồm tám trăm cân vàng. Nay trong đại kho của Đông Cung, vàng bạc chất đầy. Nói đoạn, Chu Doãn Thông phất tay: "Vương Bát Sỉ, mang bức họa lại đây!" Trong tất cả tranh họa của lão gia tử, Chu Doãn Thông chọn lấy một bức uy nghiêm nhất. "Cứ theo bức chân dung này mà khắc, hiểu chưa?" Chu Doãn Thông tiếp lời, "Lát nữa khanh tính toán xem cần bao nhiêu ngân lượng, cô bảo Vương Bát Sỉ mang tới cho khanh!" Đúc tiền thực chất mang hai tầng ý nghĩa, thứ nhất quả thực vì lưu thông kinh tế, song tầng ý nghĩa thứ hai là nhằm dời chuyển sự chú ý của lão gia tử. Có món mới mẻ, tâm tư của lão gia tử đều đặt vào dân sinh, có lẽ với phía Lam Ngọc bọn họ sẽ không nhìn chằm chằm gắt gao như trước nữa. "Ấy, không đúng!" Sau khi Luyện Tử Ninh lui xuống, sắc mặt Chu Doãn Thông bỗng trở nên quái dị, "Đồng tiền bạc này phỏng theo đồng bạc đời sau, đồng bạc ấy gọi là Viên đại đầu. Vậy tiền bạc Đại Minh đúc xong, liệu có bị gọi là Chu đại đầu không nhỉ!" Ừm, Chu đại đầu có lẽ là lão gia tử. Đợi sau này đầu mình được khắc lên, khéo lại bị gọi là Chu tiểu đầu cũng nên! Luyện Tử Ninh lui ra, nụ cười trên gương mặt Chu Doãn Thông dần nhường chỗ cho vài phần mệt mỏi. Mệt thật! Sáng sớm thức dậy đọc sách, sau đó lại tiếp kiến triều thần, phê duyệt tấu chương, trọn một ngày trôi qua ngả lưng xuống giường chẳng mấy chốc đã ngủ say như chết. Rõ ràng chẳng phải làm việc nặng nhọc gì, song cả thân lẫn tâm đều rã rời, lại phân thân chẳng đặng. "Lão gia tử còn muốn có chắt nội!" Chu Doãn Thông ngồi đó, lòng thầm than thở, "Cứ đà này, đứa cháu đích tôn này của người mệt chết mất, lấy đâu ra tinh lực mà sinh chắt cho người!" Đang suy nghĩ, phía sau truyền đến tiếng bước chân khẽ khàng, một đôi tay mềm mại nhẹ nhàng xoa nắn huyệt thái dương cho Chu Doãn Thông. Chu Doãn Thông liếc khóe mắt nhìn góc váy người tới, cười bảo: "Nàng đến rồi à!" "Điện hạ đã dùng bữa chưa?" Triệu Ninh Nhi cười hỏi. "Vẫn chưa, lát nữa ăn!" Chu Doãn Thông ngửa đầu ra sau, nhắm mắt hưởng thụ sự xoa bóp, miệng nói, "Nàng là chủ mẫu Đông Cung, mặc cũng quá đỗi giản dị rồi đấy! Bao nhiêu y phục đẹp không mặc, cứ nhất quyết phải mặc vải thô bình thường." Triệu Ninh Nhi sau khi vào cung không vì thân phận tôn quý mà đổi thay, nàng vẫn mặc y phục mộc mạc, trang sức cũng chẳng buồn đeo. "Là Huệ phi nương nương nói với thần thiếp, bệ hạ thích những nữ tử giản dị, không phô trương!" Triệu Ninh Nhi cười nói. "Bà ấy nói thế sao?" Chu Doãn Thông mở mắt, "Bà ấy còn nói gì nữa?" "Huệ phi nương nương đã kể hết sở thích của bệ hạ và điện hạ cho thần thiếp nghe. Bà ấy bảo bệ hạ cả đời kính trọng Tiên hoàng hậu nhất, trong các con dâu thì ưng ý Thái tử phi nhất, nói hai vị ấy chính là tấm gương cho nữ tử trong thiên hạ noi theo. Họ làm người chất phác giản dị, dẫu là bậc quốc mẫu vẫn tự tay quán xuyến việc nhà. Không những thế lại còn biết thương xót kẻ hầu người hạ, hiền đức khoan hòa!" Chu Doãn Thông mỉm cười, nắm lấy tay thê tử, "Thảo nào nàng vừa vào cung đã khiến lão gia tử phải nhìn bằng con mắt khác. Hóa ra sau lưng có người bày mưu chỉ lối!" Dứt lời, hắn đầy thâm ý nói thêm, "Huệ phi nương nương cũng thật là dụng tâm lương khổ!" "Thế nhưng trong lòng thần thiếp cứ thấy bất an thế nào ấy!" Triệu Ninh Nhi khẽ nói. "Có gì mà phải bất an, nàng là do đích thân Hoàng gia gia chọn lựa, hơn nữa bản tính nàng vốn như vậy, đâu phải cố tình làm bộ làm tịch?" "Nỗi bất an thần thiếp nói không phải là chuyện đó!" Triệu Ninh Nhi hạ giọng thủ thỉ, "Vì sao Huệ phi nương nương lại phải nói những điều này với thần thiếp? Hơn nữa trong lời nói ngoài câu chữ lúc nào cũng ngầm nhắc nhở, muốn thần thiếp phải nhớ lấy ơn của bà ấy! Bà ấy đã là Quý phi rồi, dẫu sau này ra sao thì bà ấy vẫn là bề trên của thần thiếp, thần thiếp đều phải lấy lễ đối đãi, cớ sao bà ấy lại phải làm vậy? Tục ngữ có câu, nhún nhường đối đãi ân cần ắt có điều cầu cạnh. Thần thiếp tuy xuất thân từ gia đình nghèo hèn, nhưng đối nhân xử thế thì vẫn hiểu đôi phần." "Nàng nghĩ được đến những điều này, cô rất hài lòng!" Chu Doãn Thông vỗ nhẹ lên tay nàng, cất lời. Kỳ thực trong lòng hắn cũng không khỏi khó hiểu. Quách Huệ phi đối xử tốt với hắn bấy lâu nay là thật, song hoàn toàn không cần thiết phải nịnh bợ Triệu Ninh Nhi đến mức này. Bà ấy đã là Quý phi, rốt cuộc bà ấy đang sợ điều gì? Bà ấy muốn cầu xin chuyện gì? Đang toan tính điều gì? Chỉ có một khả năng, Quách Huệ phi đang muốn mua bảo hiểm kép. Bà vừa lôi kéo hắn lại vừa lôi kéo Hoàng hậu tương lai, ngộ nhỡ mai này gặp phải trắc trở khó lòng vượt qua thì cả hai người đều sẽ ra tay giúp đỡ! Còn về phần trắc trở gì, trong lòng Chu Doãn Thông thực chất đã đoán được vài phần! "Huệ phi nương nương không có ác ý đâu, nhưng có những chuyện nàng cũng không thể nhất nhất nghe theo bà ấy. Nàng nên sống thế nào, nên làm việc ra sao, cứ thuận theo lòng mình là được. Không cần phải cố ý diễn trò trước mặt lão gia tử hay trước mặt cô. Lão gia tử chọn nàng làm dâu cháu, cũng chẳng phải vì những mưu mẹo nhỏ nhặt ấy." Chu Doãn Thông nói tiếp, "Những chuyện này, nàng cứ nói với cô là được, chớ kể cho người khác!" "Phu thê đồng lòng, thần thiếp chỉ có thể nói với điện hạ thôi!" Triệu Ninh Nhi dịu dàng đáp, "Người ngoài thì thần thiếp chẳng thèm nói đâu!" Phu thê đồng lòng! Chu Doãn Thông khẽ mỉm cười, xoay người đối diện với Triệu Ninh Nhi, ngẩng đầu cười bảo, "Mấy ngày nay cô bận rộn quá, đã để nàng phải chịu lạnh nhạt rồi!" Triệu Ninh Nhi thoáng thẹn thùng, cúi đầu nói, "Điện hạ đều bận việc nước cả............." "Nhân lúc còn rảnh rỗi, hai ta cùng bàn bạc chuyện sinh cháu chắt cho người đi!" Chu Doãn Thông cười ha hả hai tiếng, "Vương Bát Sỉ!" "Nô tỳ có mặt!" "Cút ra ngoài!" "Rõ!" ~~~ Có người đồng nghiệp nói muốn ngồi nhờ ghế phụ của tôi, có nên cho ngồi không nhỉ?