Chương 273: Cho ngươi chút chỗ tốt

Giới sĩ tử vốn chẳng hề đoàn kết, thậm chí còn thường gièm pha bài xích lẫn nhau, nhưng hễ xuất hiện kẻ địch xung đột với lợi ích của mình, họ lập tức có thể kết thành một khối vững chắc lạ thường. Nhất là khi Chu Doãn Thông, vị trừ quân xưa nay hiếm khi can thiệp vào đại sự quốc gia, nay lại tỏ rõ thái độ ủng hộ đối với các văn thần. Triều thần văn ban của Đại Minh lập tức hăng máu hẳn lên. Trong mắt họ, đọc sách hay làm quan đều là đặc quyền của kẻ sĩ. Tăng nhân dựa vào đâu mà được hưởng những thứ ấy? Trong lòng họ, Phật và tăng là hai chuyện hoàn toàn khác biệt. Phật có thể giáo hóa muôn dân, thuận tiện cho việc trị quốc. Còn tăng nhân lại tham lam, mà đã tham thì ắt tàn hại bách tính. Không phải tất cả tăng nhân đều như vậy, chốn danh sơn đại xuyên trong thiên hạ không thiếu đắc đạo cao tăng. Nhưng những vị cao tăng thanh tâm quả dục, hoằng dương phật pháp rốt cuộc chỉ là thiểu số trong giới tăng lữ. "Hoàng thái tôn giá đáo!" Trong điện Cảnh Nhân nơi Đông Cung, Vương Bát Sỉ vén rèm điện phụ, cất tiếng hô lớn. Trong điện, mấy chục vị văn thần đều đứng dậy nghênh đón. "Thần đẳng bái kiến Hoàng thái tôn điện hạ!" Giữa tiếng hành lễ của triều thần, Chu Doãn Thông thong thả từ điện phụ bước vào, khẽ vén vạt áo bào, bước lên ngự giai rồi an tọa trên bảo tọa. "Các khanh bình thân!" Chu Doãn Thông cười nói, "Nay không phải triều hội, chư vị không cần đa lễ!" Nói đoạn, hắn quay sang bảo Vương Bát Sỉ: "Ban tọa cho chư vị!" Đứng đầu văn thần là Trung thư xá nhân Lưu Tam Ngô, kế đó là Lại bộ Thượng thư Lăng Hán, Hộ bộ Thượng thư Phó Hữu Văn, Thị lang Triệu Miễn, Lễ bộ Thượng thư Lý Nguyên Danh, Hàn lâm học sĩ Phương Hiếu Nhụ, Hàn lâm thị giảng học sĩ Hoàng Tử Trừng, Tề Thái. Lại có Quốc tử giám Tế tửu Hồ Quý An, Đại học sĩ Chiêm Đồng, cùng các Ngự sử Đô Sát Viện như Phùng Kiên, Trương Cấu, Hạ Trường Văn, cả thảy mấy chục người. Phần lớn những người này đều mang hàm quan chức của Đông Cung, ngay cả Hoàng Tử Trừng và Tề Thái vốn bị Chu Doãn Thông cố ý xa lánh cũng mang danh nghĩa Hàn lâm thị giảng. Dẫu rằng trong lịch sử, hai người này vì xúi giục Chu Doãn Văn gọt phiên, lại không có tài thực học thực cán nên bị hậu nhân chê trách, nhưng xét một cách công bằng, cả hai ở triều Hồng Vũ lúc này đều là những kẻ phẩm hạnh và học vấn thực sự xuất chúng. Hơn nữa, họ còn có một điểm khiến Chu Doãn Thông vừa ý: cứng đầu. Dùng người phải xét cách dùng. Cũng như Lý Cảnh Long, ngoài việc đánh trận ra thì làm gì cũng thạo, đặt vào việc khác hầu như chưa từng hỏng chuyện. Đám hủ nho cứng gáy này hoàn toàn có thể trở thành lưỡi đao sắc bén trong tay Chu Doãn Thông. "Hôm nay triệu các ngươi tới, có hai việc!" Chu Doãn Thông vừa mở lời, quần thần lập tức dựng tai lắng nghe. Trước khi tới đây họ đã ngầm trao đổi với nhau, hôm nay Hoàng thái tôn triệu tập hẳn là vì chuyện bãi bỏ tăng quan trong thiên hạ, xóa lệ miễn thuế cho chùa chiền tăng nhân, cùng việc thanh tra ruộng đất tự viện. Thế nhưng nay lại bảo có hai việc, mọi người không khỏi ngạc nhiên. "Việc thứ nhất, là phép khảo khóa!" Chu Doãn Thông khẽ nhấp một ngụm trà, mỉm cười nói: "Đọc sách có thể sáng tỏ trí tuệ, văn tự lễ nghi là gốc rễ của trị quốc. Quốc gia tuyển chọn nhân tài thì mới có thể thái bình lâu dài. Bách tính đọc sách thì chốn hàn môn mới sinh quý tử." "Bản triều lập quốc đến nay, mở rộng quan học tại khắp các châu phủ huyện trong thiên hạ, mục đích chính là cầu hiền cho đất nước. Nhưng những năm qua hiệu quả thu được quá ít ỏi, phương nam còn tạm được, chứ các tỉnh phương bắc lại chẳng thấy khởi sắc là bao." Chu Doãn Thông nhìn các bề tôi trong điện, thong thả cất lời từng câu từng chữ. Đời sau có kẻ thường bảo lão gia tử căm ghét người đọc sách. Nào hay biết rằng, điều lão gia tử coi trọng nhất có hai thứ: một là dân sinh, hai là học đường do triều đình lập nên. Thậm chí việc quân cơ còn không sánh bằng hai điều ấy. Mà Chu Doãn Thông với tư cách một kẻ xuyên không, lại càng hiểu rõ cái lợi của việc đọc sách, thế nên hắn đặc biệt coi trọng. "Hôm nay, cô gọi các ngươi tới chính là muốn bàn về phép khảo khóa này!" Mọi người nghe vậy, đành nén nỗi ngờ vực trong lòng, chăm chú suy nghĩ. "Cô xem danh sách tấu triệp khoa cử các nơi năm ngoái, vùng Giang Nam tạm thời không bàn tới, còn các tỉnh phương bắc, có những châu phủ liền mấy năm trời không lấy nổi một cử nhân, là cớ làm sao?" "Thần xin tâu điện hạ!" Lưu Tam Ngô đứng dậy chắp tay nói: "Ngay từ thời tiền Nguyên, học phong các nơi phương bắc đã suy đồi. Dẫu từ khi bản triều khai quốc, triều đình đã thiết lập quan học ở khắp nơi, nhưng việc học không phải công phu một sớm một chiều. Hơn nữa, so với Giang Nam, phương bắc ngoài quan học ra thì hiếm có danh sư học đường, bởi thế sinh viên khó tránh khỏi cảnh vàng thau lẫn lộn!" Giáo dục là việc đòi hỏi đầu tư tốn kém. Văn phong Giang Nam ngàn năm qua luôn vượt trội hơn nơi khác. Tục ngữ có câu: tài tử phương nam, chiến tướng phương bắc. Cuối thời Đại Nguyên, phương bắc chiến loạn liên miên, các nơi lại không như vọng tộc Giang Nam có thể mời danh sư dựng học đường, nên chẳng có được nhiều hạt giống đèn sách. Sự chênh lệch này ở cấp bậc tú tài, cử nhân còn chưa quá lớn, nhưng lên tới hàng tiến sĩ thì Giang Nam bỏ xa một trời một vực. "Ngươi nói có phần có lý, không có danh sư thì triều đình phái danh sư tới." Chu Doãn Thông nói: "Con không dạy là lỗi của cha, học trò thi không đỗ thì thầy cũng có phần sai. Một nhiệm kỳ của giáo dụ là chín năm, thế nhưng trong chín năm triều đình hao tổn bao nhiêu tiền của, kẻ đó lại chẳng dạy nổi một cử nhân, thế thì không thể chấp nhận được!" Nói đoạn, Chu Doãn Thông lại nhấp một ngụm trà, nói tiếp: "Phong khí học hành có thể bồi đắp từ từ, nhưng không thể lấy cớ phong khí không tốt hay căn cơ của sinh viên kém cỏi để làm bình phong thoái thác." "Cô đã bàn bạc với Hoàng gia gia, định ra phép khảo khóa. Các giáo dụ địa phương, tính từ cấp huyện, lấy thời hạn chín năm làm một nhiệm kỳ. Nếu trong nhiệm kỳ, huyện học có hai mươi sinh viên mà thi đỗ ba cử nhân thì xếp loại ưu, giáo dụ được thăng chức." "Đỗ hai cử nhân thì không thăng không giáng, nhưng nếu không dạy nổi lấy hai cử nhân thì giáng chức điều đi nơi khác!" "Châu học mỗi châu ba mươi người, chín năm đỗ sáu người là ưu, ba người là trung bình, dưới ba người thì giáo dụ giáng chức điều đi nơi khác!" "Phủ học bốn mươi người, chín năm đỗ chín người là ưu, dưới bốn người giáng chức điều đi nơi khác!" "Các ngươi thấy thế nào?" Mọi người nghe xong, trầm mặc hồi lâu. Phép khảo khóa này thực ra từ xưa đã có. Quốc gia coi trọng khoa cử tất nhiên phải siết chặt việc giáo dục. Những giáo dụ không làm tròn trách nhiệm tự nhiên phải bãi chức để chọn người hiền năng thay thế. "Thần tán đồng!" Lưu Tam Ngô mở lời trước. "Thần phụ nghị!" Lại bộ Thượng thư Lăng Hán nói: "Kén chọn nhân tài cho đất nước là đại kế trăm năm. Kẻ có tài thì tiến, kẻ bất tài thì lui, lẽ ra phải như vậy!" Thấy mọi người đều gật đầu đồng thuận, Chu Doãn Thông cười tiếp: "Vừa rồi Lưu học sĩ nói quan học các tỉnh phương bắc thiếu danh sư chỉ dạy, chuyện này cô cũng có nghe qua. Danh sư đất Giang Nam không muốn lên phương bắc giảng học, quan học lại chẳng đào đâu ra nhiều tiền đến thế để mời thầy giỏi." Nói rồi, Chu Doãn Thông mỉm cười nhìn quần thần: "Bởi vậy cô đã tấu xin Hoàng gia gia, bắt đầu từ năm nay, bất kể nam bắc, huyện học các nơi đều được tăng cấp ngân lượng, dùng để mời danh sư, dựng thư viện, tạo phúc cho học tử!" Văn thần trong điện lập tức mừng rỡ khôn xiết. Triều đình nâng đỡ giáo dục, đây chính là việc tốt lợi nước lợi dân. Mười năm trồng cây, trăm năm trồng người. Mở mang văn tự giáo hóa chính là lý tưởng cả đời của kẻ sĩ Nho gia chính thống. Thế nhưng trong đám quần thần vẫn có tiếng nói khác. Hộ bộ Thượng thư Phó Hữu Văn tâu: "Điện hạ, các huyện các châu các phủ trong thiên hạ đều có quan học, người bảo cấp bạc thì định cấp bao nhiêu?" "Từ đầu xuân năm nay, Bắc Nguyên không quấy nhiễu biên cương. Nếu năm nay không có đại chiến, số quân phí dôi dư ra cô sẽ tự định đoạt, trích toàn bộ cấp cho quan học các nơi. Nếu Binh bộ và Ngũ Quân Đô Đốc Phủ có dị nghị, cô sẽ tự đi cãi lý với họ!" Chu Doãn Thông cười đáp. "Điện hạ nhân đức!" Phương Hiếu Nhụ cùng mọi người hiếm khi lộ vẻ kích động đến thế, cả đám Hàn lâm học sĩ đồng loạt quỳ rạp xuống, cất cao giọng: "Điện hạ một lòng vì học tử thiên hạ, kẻ sĩ trong nước tất phải cảm kích rơi lệ!" Dứt lời, mấy chục người dập đầu thật mạnh. "Cô có một nguyện vọng!" Chu Doãn Thông cười nói: "Thiên hạ ai ai cũng có sách đọc, người người đều biết chữ, hiểu lễ nghĩa. Cô biết ý nghĩ này rất khó thực hiện, có lẽ một hai trăm năm nữa cũng chưa chắc làm xong. Nhưng vẫn câu nói cũ, làm từ việc nhỏ, làm thêm được việc gì thì hay việc ấy. Tích tiểu thành đại, tạo phúc cho thiên hạ!" "Điện hạ thánh minh!" Quần thần đồng thanh ca tụng. Lúc này, Phó Hữu Văn lại lên tiếng: "Điện hạ, người cũng bảo việc học là tích tiểu thành đại. Phần cấp bạc năm nay đã có chỗ dựa, vậy sang năm thì sao? Năm sau nữa thì tính thế nào?" Chu Doãn Thông khẽ mỉm cười: "Giờ thì nói sang chuyện tăng quan!" Mọi người ngẩn ra, đang yên đang lành sao bỗng dưng lại chuyển đề tài? Thế nhưng những kẻ ngồi tới vị trí này nào có ai là phường ngu muội, thoáng suy nghĩ một chút, trong lòng đã hiểu ra đôi phần. "Chẳng lẽ?" Lòng mọi người lại dấy lên một phen mừng rỡ cuồng nhiệt: "Chẳng lẽ, điện hạ muốn lấy tiền của lũ trọc kia để cho người đọc sách chúng ta?"