Chương 297: Thu thuế

“Thần Trương Thiện…” “Không cần đa lễ, ngồi xuống nói chuyện!” Chu Doãn Thông dùng khăn lụa lau khóe miệng, thản nhiên nói: “Tối qua mới tới kinh thành? Ngày mai gặp bệ hạ, đã nghĩ kỹ nên nói gì chưa?” Hôm nay, hắn kỳ thực cố ý xuất cung tới gặp Trương Thiện. Lão gia tử muốn triệu kiến Trương Thiện không hẳn vì trong triều có người dâng tấu hạch tội, mà bởi trong tấu chương của chính Trương Thiện có nhắc tới rất nhiều việc ở địa phương, thu hút sự chú ý của Lão gia tử. Tỉ như Hàng Châu cùng vùng lân cận, do thủ công nghiệp và thương mại phát triển, ruộng đồng có tới tám chín phần chuyển thành đất trồng dâu, không ai trồng trọt lương thực. Số đất ít ỏi còn cấy lúa lại nằm trong tay chùa chiền, khiến giá lương thực đắt hơn các tỉnh ngoài tới hai phần. Một khi gặp phải thiên tai bất trắc, đất Tô Hàng ắt sẽ xảy ra nạn đói. Lại thêm thương nhân cùng các vọng tộc địa phương trốn tránh phần thương thuế vốn dĩ chẳng đáng là bao, rồi còn đem đất đai dưới danh nghĩa của mình ký thác vào danh phận của những kẻ sĩ có công danh, vân vân. “Thần đa tạ điện hạ quan tâm!” Đối với tấm lòng che chở của Chu Doãn Thông, Trương Thiện vô cùng cảm kích, ngồi khẽ khom người nói: “Về phần bệ hạ hỏi điều chi, thần cứ theo thực tế mà bẩm báo là được!” “Ngươi trông thì thật thà, vậy mà vừa tới Hàng Châu liền hóa thành sát tinh, mấy chục hòa thượng bị ngươi chém đầu. Hoàng gia gia xem xong tấu chương, cười bảo với cô, ừm, Trương hột vịt muối đã biến thành Trương hột sắt rồi!” Chu Doãn Thông cười, giọng điệu khẽ đổi, “Nghe nói, ngươi mượn cớ trừng trị tăng nhân, trong lao còn bắt giam không ít hào môn đại hộ có dính líu tới chùa chiền?” “Không bắt không được!” Trương Thiện lên tiếng, “Những kẻ đó giàu đến nứt đố đổ vách mà vẫn không biết đủ. Điền thuế trốn, thương thuế cũng trốn, rõ ràng không có nửa điểm công danh nhưng ở địa phương nói chuyện còn có trọng lượng hơn cả tú tài, cử nhân! Lúc thần thanh tra chùa sản của chùa Linh Ẩn, lại có đại hộ dám đứng ra tụ tập tá điền dân chúng, chống đối sai nha!” “Đợi sau khi thần bắt người, đám người đọc sách có công danh cùng quan lại cấp dưới ở địa phương liên tục dâng thư xin tha.” Chu Doãn Thông trầm ngâm gật đầu, ngón tay gõ nhẹ lên mặt bàn: “Giết người không cần phải sợ, cô tự khắc làm chủ cho ngươi! Thế nhưng, chỉ dựa vào chém giết cũng không phải cách. Người có tiền ai mà chẳng dính chút chuyện dơ bẩn, không thể một mẻ gom sạch mà giết hết. Mấu chốt là về sau ngươi định quản lý ra sao?” Trương Thiện khựng lại một thoáng, mở lời: “Xin điện hạ chỉ rõ!” “Cái gọi là trốn thuế, chung quy vẫn do pháp luật về thuế chưa hoàn thiện, mức thu thuế còn quá thấp.” Chu Doãn Thông bưng chén hớp một ngụm trà, nói tiếp: “Thuế thương mại ở Giang Nam có thể gấp mấy lần điền thuế. Khi Hoàng gia gia hỏi han, ngươi hãy khéo léo dẫn lời sang chuyện thương thuế!” “Thần đã hiểu!” Trương Thiện trầm giọng đáp. Đã có một manh mối mở đầu, việc thương thuế có thể đưa vào nghị sự. Tuy nhiên, việc thu thuế trong mắt Lão gia tử và giới văn nhân truyền thống không phải chuyện tốt lành gì, chẳng những rước lấy lời ra tiếng vào mà e rằng còn dấy lên sóng gió. Thế nhưng nếu lúc này không thu, về sau muốn thu cũng không thu nổi nữa. Hiện thời Đại Minh thi hành hải cấm, không cho phép thương nhân dân gian giong buồm viễn hành buôn bán, nhưng không cấm đoán ngoại thương đến bờ. Khoản quan thuế này tương đối dễ tính toán. Chỉ cần thiết lập Quan Thuế Ty, khám xét hàng hóa tàu thuyền vượt biển, kiểu gì cũng thu được tám chín phần mười. Khó khăn chính là ở chỗ thương thuế trong nội địa Đại Minh. Xưa nay các triều đại đều thu thuế tại cổng thành, trên các tuyến vận hà. Song làm như vậy, khoan hãy bàn chuyện quan lại đục khoét túi riêng, ngay cả thương nhân cũng có thừa cách thức để trốn thuế. Đến cuối cùng, trong mười phần thuế, nộp lên được cho quốc gia một phần đã là may mắn lắm rồi. Tuy vậy, nếu áp dụng chuyển đổi trạm dịch sang bưu chính thì có thể thu về kết quả gấp bội mà tốn nửa công sức. Hàng hóa thương nhân vận chuyển đều do nha môn bưu chính cấp phát biên lai ghi rõ số lượng và chủng loại. Khi tiến vào các tòa thành, ải khẩu, phải xuất trình biên lai mới được phép vào trong. Cứ căn cứ theo nội dung trên biên lai mà trưng thu thuế cổng thành hoặc thuế đường sông. Sau đó, Thuế Vụ Ty địa phương sẽ dựa trên biên lai bưu chính mà thương nhân nộp lại để đối soát số thuế đã thu. Pháp luật về thuế cũng là một quá trình cần thay đổi theo thời cuộc, nếu không trải qua hàng trăm năm tích lũy của xã hội thương nghiệp, không có những lần quan phủ cùng thương nhân đấu trí so tài thì tuyệt đối không thể một sớm một chiều mà thành. Thế nhưng thu được chút nào hay chút nấy. Đại Minh mất nước vì đâu, chính là vì cạn kiệt ngân khố, không thu nổi thuế mà diệt vong. Đời sau thời nhà Thanh, vào những năm Càn Long, chỉ riêng thuế một năm ở cửa Sùng Văn Môn đất Bắc Kinh đã lên tới chín mươi vạn lạng bạc trắng. Trong thâm tâm Chu Doãn Thông, kẻ không nộp thuế đều không phải người tốt! Lúc này, ngoài cửa vang lên tiếng của chưởng quầy: “Mấy vị khách quan, tiểu điếm xin phép dâng thức ăn!” Cửa phòng đẩy ra, chưởng quầy dẫn theo vài gã tiểu nhị bưng những món ăn tinh mỹ đặt lên bàn, sắc hương vị đều đủ, trông vô cùng đẹp mắt. “Ăn thôi!” Đợi Vương Bát Sỉ thử qua từng món, Chu Doãn Thông mới cầm đũa lên, cười nói: “Cô suýt nữa quên mất, ngươi ở Hàng Châu, mấy món này vốn chẳng xa lạ gì!” “Thần làm gì có tiền dư dả mà vào quán xá!” Trương Thiện cười đáp, “Hàng Châu là chốn tiêu tiền như nước, bình thường ghé tửu lầu một chuyến, cả tháng bổng lộc của thần còn chưa đủ trả cho một bàn tiệc bậc trung!” “Bổng lộc của Đại Minh quả thực hơi ít!” Chu Doãn Thông gắp một đũa tôm nõn Long Tỉnh, cảm nhận vị tôm giòn mềm trơn ngọt quyện lẫn hương trà thanh khiết, cười bảo: “Thu thương thuế rồi, địa phương sung túc, quốc khố dồi dào, cô cũng sẽ đề xuất nâng bổng lộc của các ngươi lên một chút cho thỏa đáng!” “Được đội ơn sâu của điện hạ, nhưng thần trộm nghĩ bổng lộc tuy ít ỏi song vẫn đủ chi tiêu, gia quyến thần ít người, chỉ có…” “Ngươi ít người, nhưng kẻ khác lại có cả một đại gia đình.” Chu Doãn Thông tiếp tục cười nói, “Cô xem tấu chương vùng Sơn Đông, một vị quan phụ mẫu thất phẩm huyện Lâm Nghi, phu khiêng kiệu lại là cọc chèo và em vợ, đầu bếp trong nhà là thê tử cùng chị vợ. Quan bào chắp vá chằng chịt, mẹ già còn phải lên núi hái rau dại!” Nói đoạn, Chu Doãn Thông dường như tìm ra điểm đột phá để giải quyết chuyện thương thuế. Ở dòng thời gian ban đầu, Đại Minh không thu được thuế là do quan thương câu kết, đám quan viên xuất thân từ Giang Nam thao túng dư luận và triều chính. Vậy thì giờ đây, nếu hắn dùng miếng mồi tăng bổng lộc cho văn quan từ nguồn thu thuế, trở lực tự khắc sẽ giảm đi rất nhiều! “Thần tuy có phần hủ lậu nhưng không ngu muội. Chẳng phải thần muốn nịnh nọt điện hạ, song hạng quan lại thanh liêm khổ cực như vậy chung quy cả nước cũng chẳng có mấy người!” Trương Thiện cười nói, “Vả lại, quan viên ở nha môn nghèo túng may ra mới đến nông nỗi ấy, chứ đã là quan chủ quản một phương, có thể nghèo tới mức nào?” “Nếm thử món canh này đi!” Chu Doãn Thông cười, chỉ vào bát canh rau thuần xanh biếc nói: “Nhìn rất bắt mắt, không rõ mùi vị ra sao!” Dứt lời, hắn ra hiệu cho Vương Bát Sỉ múc một bát cho Trương Thiện, rồi tự mình cầm muỗng nếm thử, “Ừm, rất ngọt nước. Nhưng vẫn không ngon bằng món đậu phụ Uông đậu phụ do con gái ngươi nấu!” Tay Trương Thiện run lên một cái, chiếc muỗng vừa đưa tới miệng suýt nữa rơi tuột xuống. “Ngươi tự mình tới kinh thành, trong nhà có ai đi cùng không?” Chu Doãn Thông hỏi tiếp. “Tiểu nữ có đi theo thần!” Trương Thiện thấp giọng đáp, “Tiểu nữ đã mãn tang, năm nay tròn mười tám tuổi, chuyện hôn sự không thể lần lữa thêm nữa. Thần ở kinh thành có một người bạn đồng khoa, trong nhà vừa vặn có một đứa con trai tuổi tác tương đương với tiểu nữ…!” “Bảo con gái ngươi đi xem mắt?” Chẳng hiểu vì sao, Chu Doãn Thông hễ nhớ lại gương mặt trái xoan, lúm đồng tiền nông nông cùng dáng vẻ quấn lọn tóc quanh ngón tay lúc nói chuyện của Trương Dung Nhi là trong lòng lại dâng lên nỗi bực bội. Hơn nữa cảm giác khó chịu này, thuận theo ký ức về món bánh nướng, món dưa góp cùng canh thang nàng làm, cùng bóng hình thướt tha cất bước trên mặt đê năm nào, càng lúc càng dâng cao, hóa thành nỗi bực tức rõ rệt. “Người bạn đồng khoa đó của ngươi tên họ là gì? Làm việc ở nha môn nào? Trong nhà có bao nhiêu miệng ăn? Con trai hắn có công danh gì? Cao thấp béo gầy ra sao, tâm tính phẩm hạnh thế nào?” Chu Doãn Thông buông đũa xuống, dồn dập chất vấn. Trán Trương Thiện lấm tấm mồ hôi, đành mở lời: “Bạn đồng khoa của thần là Ứng Thiên Phủ trung thừa Thái Anh, ông ấy xuất thân tiến sĩ, công tử nhà ấy về nhân phẩm tướng mạo…” “Thái Anh? Không được!” Chu Doãn Thông biết người này. Hôm bắt giữ Đạo Nhiên, chính Thái Anh là kẻ đứng hầu bên cạnh. Hắn lập tức tỏ vẻ bất mãn: “Đừng thấy hắn đỗ tiến sĩ mà lầm, ăn nói làm việc đều hẹp hòi bủn xỉn, tướng mạo lại dơi đầu chuột tai. Rồng sinh rồng, phượng sinh phượng, chuột cống đẻ con biết đào hang. Bản tính của Thái Anh như thế, đứa con hắn sinh ra phỏng chừng tốt đẹp được tới đâu?” Trương Thiện ngồi không yên nữa, hai bắp đùi run lẩy bẩy, run giọng đáp: “Thế nhưng hai bên đã qua lại thư từ, được hay không chung quy cũng phải gặp mặt một lần…” “Gặp cái gì?” Chu Doãn Thông trừng mắt, “Làm cha như ngươi sao lại coi đại sự cả đời của con gái thành trò đùa? Ngươi đi gặp chẳng phải đồng nghĩa với việc ngươi ưng thuận rồi sao? Chẳng phải là ngầm chấp thuận rồi hay sao?” “Đám người đọc sách các ngươi ai nấy đều sĩ diện, một khi đã gặp mặt, ngươi còn mặt mũi nào mở miệng từ chối? Vạn nhất thằng nhãi nhà họ Thái kia là một tên công tử bột, phẩm hạnh bất lương, con gái ngươi gả qua đó chẳng phải lỡ dở cả đời?” “Huống hồ, con gái ngươi muốn dung mạo có dung mạo, muốn vóc dáng có vóc dáng…” Nói tới đây, Chu Doãn Thông thấy lời lẽ có phần suồng sã, bèn đổi giọng: “Con gái ngươi hiền lương thục đức, nhất định phải tìm một nơi xứng đáng để gửi gắm. Làm việc qua loa đại khái thế này mà lỡ mất cả đời nàng, chẳng phải là tạo nghiệp hay sao!” “Haiz, Dung Nhi là cô nương tốt biết bao, chuyện hôn sự của nàng nhất định phải cẩn trọng. Thời buổi này cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy, biết bao kẻ trước mặt người thì ân ái, sau lưng lại nuốt nước mắt vào trong. Làm phụ thân như ngươi cũng chẳng chịu suy nghĩ cho thấu đáo!” “Phải, phải, phải!” Trương Thiện gật đầu lia lịa, “Là thần thiếu cân nhắc!” “Thái Anh!” Chu Doãn Thông chặc lưỡi, “Đừng nhìn hắn là tiến sĩ, làm quan vô dụng nhất trần đời, một chút việc mọn cũng chẳng xong! Ngươi là người cô gửi gắm kỳ vọng, dẫu có kết thân cũng phải tìm gia đình có chí tiến thủ.” Bịch một tiếng, Trương Thiện ngồi bên cạnh rốt cuộc chịu không nổi nữa, quỳ sụp xuống đất. “Mau đứng lên!” Chu Doãn Thông đỡ dậy, “Cô đang nói hắn chứ có bảo ngươi đâu, sợ cái gì.” Dứt lời, hắn lại nở nụ cười: “Ngày mai gặp Hoàng gia gia xong, cô còn muốn nói chuyện với ngươi. Đúng rồi, lần trước món canh Dung Nhi nấu rất vừa miệng, bảo nàng làm lại cho cô một bữa!”