Chương 389: Hồ Lão Tam (Hết)

“Gia gia, tôn nhi vĩnh viễn không quên!” Chu Doãn Thông nghiêm sắc mặt nói, “Tôn nhi không những phải khắc ghi đời đời, mà còn bắt con cháu đời sau phải ghi nhớ, để chúng biết nỗi gian nan của muôn dân thiên hạ!” “Hảo hài tử!” Lão gia tử khen ngợi. Lúc này, Hồ Lão Tam sau khi bảo vợ đi mua cá thì quay lại cười nói: “Lão gia tử, tiểu thiếu gia, mấy vị, cứ tự nhiên ngồi!” Trong sân có phần bừa bộn, lão gia tử chẳng hề chê bai, kéo Chu Doãn Thông ngồi xuống hai chiếc ghế mây duy nhất. Những người khác quây thành một vòng, cảnh giác nhìn ngó xung quanh. Hồ Lão Tam ôm bọc tiền trước ngực, bước vào gian nhà tranh, khẽ nói vọng vào gian chính: “Nương, con về rồi!” Bên trong truyền ra tiếng của một bà lão: “Không lo làm lụng ngoài đồng, sao về sớm thế này? Nghe bên ngoài ồn ào thế kia, có ai tới vậy?” Hồ Lão Tam đẩy cửa bước vào, ngay sau đó bên trong vang lên một tiếng kinh hô. Kế đó là tiếng bà lão mắng mỏ: “Mày muốn làm tao tức chết hả? Tự dưng nhận bấy nhiêu tiền bạc của người ta? Mày tưởng tao già lú lẫn rồi sao? Tao dạy mày thế nào, nhà mình tuy nghèo nhưng phải nghèo cho sạch, rách cho thơm, phải giữ lấy cái lương tâm!” Rõ ràng là Hồ Lão Tam muốn đưa số bạc cho mẹ già, bà cụ kinh hãi quá đỗi, cứ ngỡ đó là món tài bất nghĩa. Giữa những lời phân trần của Hồ Lão Tam, một bà lão lưng còng tóc hoa râm đẩy cửa bước ra, chống gậy dò dẫm từng bước, đôi mắt đục ngầu nhìn khắp khoảng sân, cất giọng khiêm nhường: “Quý khách, hài nhi nhà tôi tuổi trẻ chưa hiểu sự đời, đầu óc hồ đồ. Chẳng qua chỉ giẫm nát chút hoa màu, sao có thể nhận nhiều tiền thế này!” Nói rồi, bà run rẩy giơ bọc tiền ra: “Mau cầm về đi, số tiền này chúng tôi không dám nhận!” Thật là một người già hiểu đạo lý! Chu Doãn Thông đứng dậy cười nói: “Lão nhân gia, Hồ Tam ca chưa nói rõ với bà rồi, số tiền này không phải cho không, mà là mua lương thực mấy mẫu ruộng nhà bà đấy!” Bà lão ngẩn người: “Thế cũng đâu cần nhiều vậy, chút ruộng còm nhà tôi thì được bao nhiêu thóc lúa!” Chu Doãn Thông ngẫm nghĩ rồi lại nói: “Không chỉ mua lương thực đâu ạ. Lúa trên ruộng nhà bà cấy khéo hơn hẳn nhà người khác, bông nào bông nấy to hơn nhà bên. Nhà cháu cũng có ít ruộng đất, tính sang năm mời Hồ Tam ca sang làm giúp. Nghề làm ruộng cũng là một ngón nghề, bác ấy trồng giỏi tức là có bản lĩnh. Món tiền này chính là tiền công trả trước cho bác ấy!” “Thật vậy sao?” Bà lão vẫn còn đôi phần bán tín bán nghi, “Nhưng ngần này cũng nhiều quá!” “Lão tỷ tỷ, bà cứ cầm lấy đi!” Lão gia tử cũng mở lời, “Trồng cấy giỏi giang đều là bí quyết gia truyền không để lọt ra ngoài, chúng tôi bỏ chút bạc còm mà học được ngón nghề nhà bà thì mừng còn chẳng kịp nữa là!” “Nó thì có bí quyết gì... chẳng qua chỉ là...” “Nương, nương cứ yên tâm, tiền này lai lịch rõ ràng, nương vào nhà nghỉ ngơi đi, lát nữa con kho cá cho nương!” Hồ Lão Tam vội vàng đỡ mẹ quay vào trong. Thu xếp cho mẹ già xong xuôi, Hồ Lão Tam bước ra, lại nở nụ cười chất phác: “Để lão gia tử chê cười rồi!” “Có gì mà chê cười, nương anh là người hiểu lẽ phải.” Lão gia tử mỉm cười, nhìn hắn, “Anh cũng là đứa con hiếu thảo, có tiền là biết đưa cho mẹ trước!” “Trong nhà nương là lớn nhất, không đưa cho nương thì đưa cho ai!” Hồ Lão Tam ngồi xổm bên ngoài bậc cửa, toét miệng cười. Lão gia tử cũng cười theo, thuận miệng hỏi: “Cha anh đâu?” “Cha tôi mất sớm rồi, hồi đắp tường thành ngã chết!” Hồ Lão Tam thở dài, “Chết hơn hai mươi năm rồi!” Nụ cười trên gương mặt lão gia tử lập tức tan biến. Đại Minh định đô tại Ứng Thiên Phủ, trên nền móng cũ đã trải qua nhiều phen mở rộng qua các năm. Kẻ bỏ công sức phu phen đều là lê dân bá tánh quanh vùng kinh kỳ. “Quan trên không cấp tiền tuất sao?” Lão gia tử trầm giọng hỏi. “Có cấp chứ, hai mẫu ruộng nước nhà tôi chính là tiền tuất đấy!” Hồ Lão Tam cười nói, “Hoàng thượng Đại Minh ta tốt thật đấy, coi đám dân đen chúng tôi như con người. Các cụ già trong làng bảo, thuở trước còn hoàng đế Đại Nguyên, người chết là coi như xong, chẳng khác gì chết con súc vật. Đầu thai vào triều Đại Minh, chết rồi còn được cấp ruộng đất. Đây lại là ruộng nước, có vung tiền cũng chẳng mua nổi đâu!” Nói đoạn, hắn lại cười xòa: “Hai mẫu ruộng nước này phát huy tác dụng lớn lắm. Hồi đó tôi còn nhỏ, nương tôi tần tảo nuôi tôi chẳng dễ dàng gì. Nhờ có chút gạo ấy, hằng năm đem đổi lấy lương thực thô, lại nuôi thêm đàn gà con vịt, mới giúp tôi không bị chết đói. Đến khi tôi lớn, dùng hai gánh gạo trắng làm sính lễ cưới được vợ đấy! Hì hì!” Sắc mặt lão gia tử giãn ra đôi chút, trong miệng lẩm bẩm mắng một câu: “Mẹ kiếp!” Người ngoài chưa chắc nghe rõ, nhưng Chu Doãn Thông lại nghe rành rọt từng chữ, chỉ có điều lão gia tử đang mắng ai thì chỉ mình ông mới biết. Người nông dân một nắng hai sương, vừa phải gánh vác sưu thuế quốc gia, lại vừa phải chịu tạp dịch lao dịch, cả đời chẳng có lúc nào được thơi thảnh. Chu Doãn Thông nhìn những đồ vật vung vãi trong sân, lại nhìn mấy đứa trẻ đang nép ở đằng xa, không muốn để tâm trạng lão gia tử trĩu nặng thêm, bèn cất tiếng hỏi: “Hồ Lão Tam, nhà anh có sáu mẫu ruộng, trừ đi phần nộp hoàng lương thì cả nhà còn đủ ăn không?” Nói rồi chỉ tay về phía mấy đứa trẻ, “Đợi chúng lớn thêm chút nữa, ăn khỏe lắm đấy!” Hồ Lão Tam nhìn mấy đứa con trai, khẽ nhíu mày nhưng nụ cười vẫn nở trên môi: “Nhà nghèo có cách sống của nhà nghèo, nay gặp thời thái bình năm tháng phong đăng, cá con dưới sông, thóc lúa ngoài đồng, rau dại trên núi cứ thế trộn vào mà ăn, kiểu gì cũng chẳng chết đói được. Đợi chúng lớn hơn chút nữa là thành lao động khỏe mạnh, cùng lắm thì vào thành ra bến tàu khuân vác bao tải, cũng kiếm được bữa no nê!” “Tuy bảo ăn nhiều, nhưng không có trai tráng khỏe mạnh thì không xong, đông người thì ngày sau mới khấm khá được!” Hồ Lão Tam giữ cách nghĩ mộc mạc về cuộc đời, lại cười nói tiếp, “Hôm nay lại được lão gia tử thưởng cho món tiền bạc này, quay đầu đi tậu thêm ít ruộng, đói thế nào được!” Bách tính là vậy, dẫu cơ cực đến đâu cũng chưa từng từ bỏ hy vọng tốt đẹp vào cuộc sống! Lão gia tử lại mở miệng hỏi: “Một năm anh phải nộp bao nhiêu hoàng lương?” Hồ Lão Tam ngớ người, giơ mấy ngón tay thô ráp như củ cải tính toán hồi lâu rồi nhăn nhó mặt mày: “Tôi cũng chẳng rõ, cứ lý trưởng với quan trên bảo nộp bao nhiêu thì tôi nộp bấy nhiêu thôi.” Chu Doãn Thông cười bảo: “Cái đồ ngốc này, không sợ người ta lừa anh, bắt anh nộp thêm sao?” “Ai dám chứ?” Hồ Lão Tam trợn trừng mắt, “Hoàng thượng Đại Minh ta chém đầu quan tham tàn khốc lắm đấy! Người bảo nộp bao nhiêu thì ai dám tự ý tăng thêm? Mấy năm trước, thôn bên có gã thu thuế lương thực, dùng đấu lớn đổi đấu nhỏ, bị Hoàng thượng ngài chém sạch cả nhà!” Nói đoạn, Hồ Lão Tam nhe răng cười: “Có Hoàng thượng Đại Minh ta ở đây, ức hiếp bá tánh là không xong đâu, bọn chúng mọc mấy cái đầu mà dám! Chọc giận quá, tôi đội cuốn Đại Cáo lên đầu đi gõ cửa quan mà kiện!” Lão gia tử nghe vậy lại bật cười sảng khoái. Đại Cáo là bộ pháp điển tối cao do đích thân lão gia tử đốc thúc ban bố qua nhiều đợt. Trong đó ghi chép tường tận các biện pháp xử trí đối với đủ loại quan lại tham nhũng gian ác. Ban bố khắp thiên hạ, buộc nhà nhà phải có một cuốn, nếu dân chúng không biết chữ thì quan địa phương phải cử thầy đồ đến giảng giải, khiến muôn dân hiểu rõ căn nguyên. Nếu quan lại địa phương thi hành không đến nơi đến chốn liền bị bãi quan cách chức, đày đi sung quân. Nếu bách tính cự tuyệt không nhận thì cả nhà bị đày ra biên ải, tước bỏ hộ tịch Đại Minh. Một khi bách tính phát hiện quan viên tàn hại dân lành, có thể cầm Đại Cáo tiến kinh tố cáo, quan lại dọc đường không được phép ngăn trở, kẻ nào cản đường kẻ đó phải chết. Có thể ở những nơi trời cao hoàng đế xa thì chưa hẳn làm được triệt để như vậy, nhưng dẫu sao nơi đây cũng là dưới chân thiên tử, kẻ làm quan chẳng ai dám manh tâm lừa lọc. Hơn nữa do vụ án gõ cửa cung năm ngoái, lão gia tử lại ba lần bảy lượt hạ lệnh nghiêm, nhất quyết phải để dân chúng trong thiên hạ đều thấu suốt Đại Cáo. Bất kể thị dân hay nông dân, thảy đều đối đãi bình đẳng. Đồng thời trong Đại Cáo còn bổ sung thêm mấy điều, phàm là kẻ hiền lương trung chính nơi thành thị thôn quê, hễ thấy quan lại địa phương có hành vi tàn hại dân chúng, đều có quyền trói gông giải về kinh sư tố cáo. Nói trắng ra chính là bảo cho muôn dân biết, quan tham nào dám ức hiếp các ngươi, cứ việc bắt trói giải thẳng về kinh thành, lão tử sẽ làm chủ cho các ngươi. Dẫu rằng có phần lý tưởng hóa, bách tính chưa chắc đã dám làm đến mức ấy, nhưng xưa nay bậc đế vương khuyến khích dân kiện quan, cho phép dân bắt quan thì lão gia tử quả thực là người đầu tiên. “Còn lao dịch thì sao?” Lão gia tử lại hỏi, “Ruộng đất nhà anh tuy ít nhưng cũng là nông dân tự canh tác, lúc nông nhàn phải đi phu dịch, tạp dịch có nặng lắm không?” “Hì hì!” Hồ Lão Tam bật cười, “Số tôi may, việc lao dịch quan trên cắt đặt cho toàn là việc béo bở!” Chu Doãn Thông nghe vậy không khỏi hiếu kỳ, lao dịch là phục vụ việc nước, toàn là những công việc nặng nhọc tay chân, chỉ gỡ gạc lại được chút đỉnh thuế má. Cũng giống như khi Chu Doãn Thông bắc chinh Cao Ly, điều động dân phu Liêu Đông theo quân phục vụ. Những người này phải tự mang theo lương thực, dùng sức lao động để đổi lấy việc giảm trừ sưu thuế. Người khác đều tránh còn không kịp, cớ sao Hồ Lão Tam này lại bảo là việc béo bở. “Anh làm việc gì?” Lão gia tử cười hỏi. “Đi hót phân!” Hồ Lão Tam hí hửng, “Cứ đến phiên tôi đi phu dịch là tôi lại đánh xe lừa vào nội thành, đi dọc các phố gom phân!” “Cái nghề hót phân này sao lại là việc béo bở được?” Lão gia tử nổi hứng tò mò, hỏi dồn. “Lão nhân gia không hiểu rồi!” Hồ Lão Tam đắc ý cười vang, “Phân là bảo bối đấy, ruộng nhà tôi cấy được tốt thế này chính là nhờ có phân! Tôi gom phân trong thành xong là chở thẳng về ruộng nhà mình, cái này gọi là gì mà nước màu mỡ...” “Nước phù sa không chảy ruộng ngoài?” Lão gia tử cười nói, “Thằng nhóc này, đầu óc sáng láng gớm nhỉ! Phân gio quả là thứ phân bón thượng hạng!” “Đâu chỉ để bón ruộng, còn kiếm thêm được mấy đồng bạc lẻ nữa cơ!” Hồ Lão Tam ra vẻ bí mật nói, “Tôi chăm chỉ, lúc nào cũng thủ sẵn một cái bàn chải, bô của mấy nhà quyền quý đều được tôi cọ rửa sạch bong, dăm bữa nửa tháng lại được thưởng cho mấy đồng tiền lẻ! Mấy người cùng đi hót phân với tôi là con em nhà giàu ở trấn bên, bọn họ chê hôi thối, mỗi người dúi cho tôi mấy đấu lương thực thô để tôi bao trọn gói công việc!” “Thảo nào hoa màu nhà anh tốt đến thế!” Chu Doãn Thông cũng bật cười, “Nói như vậy thì tuy anh ít ruộng, nhưng ngày tháng trôi qua cũng chẳng thua kém ai. Dẫu có đẻ thêm hai đứa con trai nữa cũng chẳng sợ mệt nhọc!” “Ấy, chẳng dám nói thế đâu!” Hồ Lão Tam xua tay lia lịa: “Cũng cực nhọc lắm chứ! Ngài xem, con lừa nhà tôi ngày nào cũng kéo xe, gầy rộc cả đi rồi kìa.” Hai ông cháu họ Chu tò mò quay đầu nhìn con lừa. Con vật kia trông cũng gớm ghê kiêu ngạo, vừa gặm cỏ khô vừa phì phì thở qua hai lỗ mũi to tướng, lại còn liếc xéo hai ông cháu một cái rõ dài. “Khá khen cho con súc sinh này!” Lão gia tử cười ha hả. Đúng lúc này, lũ trẻ trong sân đồng thanh reo hò: “Nương về rồi!” Chỉ thấy vợ Hồ Lão Tam tay xách một con cá chừng mười cân cùng mấy miếng đậu phụ bước vào, nhìn lão gia tử và Chu Doãn Thông e thẹn mỉm cười. “Quý khách xin đợi một lát, tôi đi hầm cá đãi các ngài!”