Chương 390: Mưa gió chuyện xưa

Món ngon cốt ở chỗ biết phối hợp. Cách lấy nguyên liệu trong ẩm thực dân gian luôn chứa đựng nhiều sự khôn khéo. Cá sông to chừng này, thịt thường mất đi độ tươi ngọt mềm mại, nếu nấu theo lối giản đơn chốn nhà nông thì dễ còn mùi tanh bùn. Thế nhưng nếu dùng mỡ lợn béo ngậy để nấu, qua cách phối hợp mộc mạc ấy, món ăn lại trở nên tươi ngon lạ thường, chẳng những tôn được vị ngọt của cá mà còn đượm thêm hương thơm của mỡ màng. Mấy đứa trẻ ngồi xổm bên bếp lò chụm củi, vừa nuốt nước miếng vừa trố mắt nhìn chằm chằm vào miệng chảo. Vợ Hồ Lão Tam sau khi nổi lửa nóng chảo liền múc hai muôi mỡ lợn trắng muốt như mỡ dê trút vào. Mỡ gặp lòng chảo sắt nóng rực lập tức xèo xèo tan chảy, tỏa ra mùi thơm ngào ngạt. Chu Doãn Thông để ý thấy, thừa lúc Hồ Lão Tam không nhìn về phía đó, người đàn bà liền lén cho mấy đứa nhỏ mỗi đứa liếm một miếng mỡ lợn. Mấy đứa trẻ như vừa nếm được phong vị mỹ miều nhất trần đời, gương mặt rạng rỡ niềm hạnh phúc, nụ cười nhảy múa dưới ánh lửa bập bùng. Đợi mỡ trong chảo sôi già, một vốc gừng hành xắt miếng to được thả vào phi thơm lừng. Kế đó, con cá lớn đã chặt thành từng khúc to được trút xuống rán sơ, tức thì một luồng hương lạ xộc thẳng vào mũi. Ả lại thoăn thoắt trở mặt cá, đợi hai bên đều đổi màu mới đổ nước giếng ngập mặt. Cho thêm hành lá bó từng đoạn vào, cẩn thận chắt từng giọt tương sẫm màu, hạ nhỏ lửa đun liu riu rồi đậy vung lại. Lối nấu nướng này khá giống với cách kho cá ở quê nhà của Chu Doãn Thông thuở sau này. Người đời sau thường phân chia món ăn thành Nam Bắc, chia ẩm thực thành thô và tinh. Đó là bởi đời sống vật chất đã tiến một bước dài, còn ở thời này, vật phẩm tương đối thiếu thốn, người làm nông cả năm chưa chắc đã được vài bữa thịt, cách nấu nướng thịt thà của họ gần như đều tương tự nhau. Trước tiên dùng lửa lớn đun sôi, đợi khi nước sôi bùng lên thì chụm củi to hơn, sau đó mới thả đậu phụ vào, nổi lửa lớn để cạn bớt nước cốt. Lão gia tử khẽ hít mũi, nhìn về phía miệng chảo cười nói: "Cứ phải cơm chảo lớn thế này mới thơm chứ!" Hồ Lão Tam khiêng cái bàn ra giữa sân, cẩn thận lau chùi sạch sẽ, mấy cái bát mẻ cũng được lau sáng bóng rồi bày lên mặt bàn. "Lão trượng này, nhà tôi quả thực chẳng có giọt rượu nào đâu đấy!" Hồ Lão Tam cười hề hề nói với hai ông cháu họ Chu. Lão gia tử liếc hắn một cái: "Rõ cái đồ kiệt sỉ!" Chu Doãn Thông khẽ mỉm cười, quay sang bảo Lý Cảnh Long: "Ngươi đi một chuyến đong ít rượu về, xem có thịt đầu heo thì cân lấy mấy cân!" "Thế sao tiện!" Hồ Lão Tam ngoác miệng cười, nhưng tuyệt nhiên chẳng có ý từ chối. Lão gia tử lại cười mắng: "Cái đồ bủn xỉn này!" Chảo cá đã sôi, vừa mở vung ra là một làn hơi nước mang theo vị mặn mòi béo ngậy bốc lên nghi ngút, đám trẻ bên bếp lò reo hò nhảy nhót. Đậu phụ trắng cắt thành từng miếng nhỏ thả vào nước canh, vợ Hồ Lão Tam lại xé thêm nắm cải trắng bỏ chung vào. Đúng lúc này, bà cụ nhà họ Hồ chống gậy từ trong buồng bước ra, tay còn xách một chiếc túi vải. "Mẹ, sao mẹ lại ra đây? Cơm sắp chín rồi, lát nữa con bưng vào cho mẹ!" Hồ Lão Tam vội đứng dậy đón mẹ, "Mấy hôm nay mẹ trở chứng đau yếu, con bảo nhà con nấu cơm trắng, chan canh cá cho mẹ ăn nhé?" "Đồ khốn nạn!" Đối mặt với sự hiếu thuận của con trai, bà cụ họ Hồ lại vung thẳng cây gậy chống lên, vừa đánh vừa chọc, miệng mắng xối xả: "Không dưng lấy được ngần ấy bạc tiền của người ta mà chẳng biết đường thết đãi khách quý cho đàng hoàng. Chỉ có mỗi nồi cá kho thôi à? Thịt đâu? Rượu đâu? Tao ngồi trong buồng nghe rõ mồn một, lại còn để người ta tự bỏ tiền túi ra mua, mặt mũi nhà họ Hồ đều bị mày làm cho nhục nhã hết rồi!" Lão gia tử nhìn cảnh đó thì mặt mày rạng rỡ, nhỏ giọng bảo: "Đáng đánh lắm!" Chu Doãn Thông lại đứng dậy cất lời: "Lão nhân gia, không trách Hồ tam ca được đâu, chúng cháu người đông, con cá này quả thực hơi thiếu một chút!" Hắn không nói thì thôi, vừa nghe dứt lời, gậy trong tay bà cụ liền giộng mạnh mấy cái vào mông con trai, giọng giận vì không nên người: "Cái thứ bẽ mặt!" Dứt lời, bà cụ run rẩy lắc lắc cái túi trong tay, bảo con dâu: "Lại đây, đem chỗ trứng gà trong này ra xào lên!" "Mẹ!" Hồ Lão Tam cuống cuồng, "Chỗ này là mẹ gom góp để sau này đổi lấy đồ mà!" Chốn thôn quê, trứng gà trứng vịt đều là của quý, đem đổi muối, đổi kim chỉ, hay dùng làm quà biếu đều là thứ đem ra được. "Mày kiếm được ngần ấy bạc, mua được bao nhiêu quả trứng? Trong nhà có khách quý tới mà chỉ đãi một con cá, có thấy bần tiện không? Khách quý là bậc trưởng bối, mày đã gọi bậc tôn trưởng trong làng sang ngồi cùng chưa?" Bà cụ giận dữ mắng, "Của trời cho bất ngờ thì phải biết san sẻ bớt ra ngoài. Có như thế người ta mới không ghen ghét, mới không đàm tiếu sau lưng. Bằng không số tiền này mày cũng chẳng giữ nổi đâu! Đãi khách mà bủn xỉn đến mức mất cả đức hạnh, không có đức thì liệu cửa nhà có yên ổn làm ăn được không?" "Bà cụ này có đại trí tuệ đấy!" Lão gia tử nhỏ giọng nói với Chu Doãn Thông, "Trị gia như trữ nước, đầy thì ắt tràn. Đãi người phải lấy chân lấy thành, nghèo mà không mất lễ phép mới là gia đình thiện lương!" Chu Doãn Thông nhìn Hồ Lão Tam đang không dám né tránh cây gậy của mẹ, cười nói: "Hồ Lão Tam tuy có bủn xỉn, nhưng trăm nết thiện chữ hiếu đứng đầu, vừa rồi còn bảo nấu cơm trắng cho mẹ hắn ăn đấy thôi!" Lão gia tử liếc nhìn bà cụ họ Hồ, cười bảo: "Cũng không uổng công bà ấy ngậm đắng nuốt cay nuôi lớn đứa con trai, dựng vợ gả chồng cho nó!" Đằng kia, bà cụ mắng con trai xong lại cất giọng: "Con dâu, đem trứng này đi xào, cho nhiều mỡ vào, xào với hành hoa cho vàng ươm, nhưng đừng để bị già lửa đấy!" Vợ Hồ Lão Tam nhìn chồng một cái, rồi chùi tay vào tạp dề, ngoan ngoãn đón lấy. Trứng gà nhà nông đập vào bát thô, lòng đỏ có màu đỏ au, trông vô cùng đẹp mắt. Đám trẻ lại nuốt nước miếng vây quanh, mắt không chớp nhìn theo. Đứa lớn hơn một chút trong số chúng đứng nhìn một lát, đoạn đem vỏ trứng còn dính chút lòng trắng bóp vụn ra, bưng đổ vào máng ăn của lừa, trộn đều với cỏ khô. Con lừa kia liền âu yếm cọ cọ mõm vào mặt nó. "Khách quý, để ngài chê cười rồi!" Bà cụ họ Hồ ngồi xuống cạnh lão gia tử, cười nói, "Nhà nghèo hèn, con tôi ít hiểu biết, làm mất lễ độ rồi!" "Không sao cả!" Lão gia tử cười đáp, "Lo liệu việc nhà thì phải tính toán một chút, chẳng sai vào đâu được!" "Ngài thực lòng vừa mắt ngón nghề đồng áng của nó thật sao?" Bà cụ vẫn chưa yên tâm gặng hỏi, "Nó làm ruộng thì có nghề ngỗng gì đâu, chẳng qua là chăm bón phân, cày sâu cuốc bẫm mà thôi. Mấy việc ấy dân làm ruộng ai mà chẳng biết!" Mấy chục đồng bạc kia thực sự là một con số trên trời. Bà cụ quả thực đã bị dọa cho hoảng sợ. Lão gia tử cười khà khà: "Chẳng giấu gì bà, ta đây cũng xuất thân từ chân lấm tay bùn, ruộng đất ở nhà cũng bón phân kỹ lưỡng, chăm sóc cẩn thận. Thế nhưng so với mảnh ruộng con bà trồng thì còn kém xa lắm. Ta nghĩ bụng, ắt hẳn có chỗ nào đó ta làm chưa tới nơi tới chốn. Đợi mấy hôm nữa rảnh rang, để con trai bà ghé qua mảnh ruộng của ta ngó nghiêng một chút, cứ theo cách nhà bà mà làm cho ta!" Bà cụ vẫn bán tín bán nghi: "Chẳng qua là mấy ngón nghề nhà nông, có gì lạ lùng đâu cơ chứ? Nó cũng chỉ có nhiều phân bón hơn..." Lão gia tử không muốn tiếp tục chủ đề này nữa, bèn cất lời: "Bà năm nay bao nhiêu tuổi rồi?" Bà cụ cười đáp: "Sáu mươi bảy rồi!" "Ôi chao, lớn hơn ta vài tuổi, đúng thật là bậc lão tỷ rồi!" Lão gia tử cười bảo, "Cố gắng lên nhé, sống thêm vài năm nữa cho tròn bảy mươi!" Đời người sống đến bảy mươi xưa nay hiếm, ở thời này người già ngoài sáu mươi đã được coi là trường thọ. "Sống thọ quá lại hóa ra làm phiền người khác!" Bà cụ cười nói, "Cũng là nhờ gặp được thời thái bình, Hoàng thượng thương xót đám dân hèn chúng tôi, chứ đặt vào thời triều trước thì đã chết rấp từ lâu rồi!" Nói đoạn, bà chép miệng một cái: "Không chết bệnh thì cũng chết đói!" "Kìa, người ta sống thọ bao nhiêu đều do trời định, là số mệnh cả, can hệ gì đến Hoàng thượng?" Lão gia tử mặt mày rạng rỡ nói, "Hoàng thượng của bà còn khiến người ta sống lâu được cơ à!" "Lời này không đúng đâu!" Bà cụ nghiêm sắc mặt nói, "Không có cõi thái bình mà Hồng Vũ gia ban cho thì ngày tháng sao được yên ổn thế này? Khách quý ngài tuổi tác kém tôi vài tuổi, chúng ta đều là người từng trải qua thời loạn lạc, ngày trước sống ra sao, bây giờ sống thế nào!" Lão gia tử gật đầu: "Ừm, cái đó thì đúng!" "Ngày trước, thứ dân chúng tôi thức khuya dậy sớm làm lụng, nhưng thóc lúa làm ra mười phần chẳng giữ nổi một phần. Hoàng thượng ở thành Đại Đô đòi, quan tham ở địa phương cũng đòi, không nộp là chém đầu, ai quản chúng tôi sống chết ra sao!" Bà cụ chống gậy, chậm rãi nói, "Nếu không nhờ có Hồng Vũ gia làm chủ giang sơn, thấu hiểu nỗi gian nan của người nghèo thì chúng tôi làm sao có được ngày lành thế này!" "Có lý, có lý lắm!" Lão gia tử cười đến mức không khép miệng lại được. Mấy lời mộc mạc của chốn thôn dã này còn hơn hẳn trăm ngàn lời ca công tụng đức của lũ triều thần. Chu Doãn Thông nhìn thấy đôi mắt lão gia tử sáng rực lên, ngập tràn vẻ đắc ý. "Nói đi cũng phải nói lại, Hồng Vũ gia nhà ta cũng chẳng dễ dàng gì!" Bà cụ lại tiếp tục, "Từ một thân áo vải mà đánh dẹp nên giang sơn Đại Minh thịnh thế này, đã phải chịu bao nhiêu cay đắng, đổ bao nhiêu máu xương! Tôi tuy là phận đàn bà già cả, nhưng cũng biết ắt hẳn phải cửu tử nhất sinh." Lão gia tử cười rung cả chòm râu: "Ta nghe người ta đồn, Hoàng thượng của Đại Minh trước kia từng đi ăn mày đấy!" "Anh hùng không màng xuất thân!" Bà cụ nói, "Ông Trời cũng không nỡ nhìn bách tính trong thiên hạ lầm than thêm nữa, cho nên mới giáng đại nhiệm cho Hồng Vũ gia nhà ta!" Chu Doãn Thông càng nghe càng thấy có đôi phần kỳ lạ, lời lẽ của bà cụ này hoàn toàn chẳng giống một bà lão chốn thôn quê, bèn cất tiếng hỏi: "Lão nhân gia, nghe cách nói chuyện của bà, có phải ngày trước bà từng học chữ không ạ?" "Mẹ tôi ngày trước cũng xuất thân từ nhà gia thế đấy!" Hồ Lão Tam bưng chảo cá kho đặt lên bàn, chen ngang nói, "Bố tôi ngày xưa cũng biết chữ nữa kia!" Lão gia tử lấy làm lạ: "Lão tỷ, thật thế sao?" "Đều là chuyện xưa tích cũ mấy mươi năm trước rồi, thuở trước nhà tôi cũng là kẻ có học, về sau thời thế loạn lạc mới sa sút dần đi!" Bà cụ thở dài nói. "Sa sút thế nào?" Lão gia tử hỏi. Bà cụ trầm ngâm hồi lâu: "Tổ tịch của tôi ở Hoài Tây, những năm Chí Chính đất Hoài Tây đại loạn, nghĩa quân đánh chiếm Hào Châu, rồi lại đánh tới Trừ Huyện! Tôi theo cha và chồng chạy nạn về mạn này!" "Thảo nào!" Lão gia tử vỗ đùi một cái, "Ta nghe bà nói chuyện cứ thấy phảng phất giọng xứ Hoài!" Bà cụ mỉm cười: "Ngài nói chuyện cũng chẳng đổi giọng xứ Hoài chút nào đâu!" Lão gia tử đắc ý cười vang: "Giọng quê thì không thể quên được, quên giọng quê là quên gốc gác!" Dứt lời, ông lại giục tiếp: "Lão tỷ, bà kể tiếp đi, rốt cuộc làm sao bà lại trôi dạt tới Ứng Thiên Phủ này?"