Chương 481: Lấy đổi thay trưng

Chỉ qua một đêm, tin tức cháu gái Thang Hòa sắp được nạp làm trắc phi đã chấn động khắp giới huân quý kinh thành. Thang Hòa là võ tướng Hoài Tây, thậm chí còn là nguyên lão rường cột trong tập đoàn huân quý khai quốc. Ở thế hệ trước của Chu Doãn Thông, tức hàng con của lão gia tử, con gái các võ tướng hầu như đều gả cho các vị phiên vương Đại Minh. Võ tướng khai quốc thông hôn cùng hoàng gia, thân càng thêm thân. Nhưng đến đời của Chu Doãn Thông, đặc biệt là trong chuyện chọn phi cho hoàng thái tôn. Lão gia tử chẳng những gạt bỏ mọi ý kiến, chọn một nữ tử chốn dân gian làm phi cho hoàng thái tôn, mà còn đặt ra khuôn phép cho mai sau: phàm con gái hoàng gia cưới hỏi, ắt phải xuất thân từ thứ dân. Tuổi từ mười lăm trở lên, do Nội Quan Giám tuyển tú nơi dân gian chọn lấy. Vương công đại thần không được tiến cử, gia đình huân quý tuyệt đối không được dính líu. Lão gia tử làm vậy vì lẽ gì, trong lòng ai nấy đều hiểu rõ. Đại Minh sau này quyết không thông hôn với huân quý nữa. Thế nhưng hiện tại, lão gia tử bỗng nhiên đổi ý, hứa gả cháu gái Thang Hòa. Điều này lập tức khiến tâm tư của nhiều bậc huân quý rục rịch trở lại. Cho dù một số huân quý không có ý định thông hôn, nhưng một bậc nguyên lão như Thang Hòa gả cháu gái, lại đúng vào lúc thân thể ông có chuyển biến xấu, tâm lý muốn góp vui của mọi người thậm chí còn nồng nhiệt hơn cả ngày Chu Doãn Thông nghênh cưới chính phi. Những chuyện này tuy có phần bất ngờ, nhưng đại thể vẫn nằm trong dự liệu. Sáng sớm, Chu Doãn Thông đã gạt phắt mấy đợt huân quý xin vào cung chúc mừng. Tại Đông Cung, hắn triệu kiến Hộ bộ Thượng thư Phó Hữu Văn, Công bộ Thị lang Luyện Tử Ninh, Ứng Thiên Phủ doãn Trần Đức Văn cùng vài người khác. "Cô gọi các ngươi đến là để hỏi về việc trưng thu đất ven kênh đào ngoại thành kinh sư, chuyển đổi thành kho bưu chính!" Chu Doãn Thông ngồi trên bảo tọa, sắc mặt trịnh trọng nói, "Điều lệ cụ thể ra sao, các ngươi hãy nói cho cô nghe!" Mấy người có phần bất ngờ. Chuyện nhỏ bực này thực ra Hộ bộ và Ứng Thiên phủ bàn bạc là có thể xong, căn bản không cần kinh động đến Hoàng thái tôn điện hạ. Cớ sao hôm nay điện hạ lại đích thân hỏi han. "Khởi bẩm điện hạ!" Công bộ Thị lang Luyện Tử Ninh mở lời, "Hai năm nay chuyển đổi trạm dịch sang bưu chính, hàng hóa từ ngoài vào kinh sư đều phải lưu giữ trong kho bãi của quan phủ, kho bãi vốn có quả thực đã quá tải. Hơn nữa bên bờ kênh đào, hàng hóa của thương nhân chất đống như núi, tiềm ẩn không ít mối lo. Cho nên thần cùng các quan viên bàn tính, trưng dụng dải đất ven sông để làm kho chứa, đồng thời mở rộng bến tàu cho kênh đào thông suốt hơn!" Chu Doãn Thông nghe những lời theo thói quan trường ấy, bèn mất kiên nhẫn: "Mấy chuyện đó cô biết rồi. Cái cô hỏi là điều lệ cụ thể thế nào? Đất ven sông đa phần là nơi bần dân làm thuê tại bến tàu sinh sống. Quan phủ muốn trưng dụng thì phải cho người ta một lời thỏa đáng!" Bến tàu kênh đào ngoại thành, Chu Doãn Thông thực ra đã từng tới. Do nhiều nguyên nhân lịch sử để lại, nơi ấy vừa bẩn thỉu, hỗn loạn lại tồi tàn, gọi là nhà cửa đường sá nhưng thực chất chỉ là những dãy lều lán dựng tạm bợ ken thành từng lối đi chật hẹp. Lâu dần, những căn lều đó qua bao lần gia cố, cơi nới, đã dần dà sầm uất như phố chợ, cuối cùng hình thành nên mấy khu sinh hoạt lớn của phu khuân vác bến tàu. Tân nhiệm Ứng Thiên Phủ doãn Trần Đức Văn cất lời: "Hồi bẩm điện hạ, ngả tỳ dĩ kinh hữu tố phương án, Hộ bộ đồng Ứng Thiên phủ nã tiền xuất lai, bồi thường đê nhai phường cá tổn thất..." Nghe đối phương nói đứt quãng ngập ngừng, Chu Doãn Thông bỗng ngắt lời, cười hỏi: "Ngươi là người Quảng Đông?" "Dạ phải, thần là người Thuận Đức, Thám hoa năm Hồng Vũ hăm lăm..." Trần Đức Văn có chút ngượng ngùng, "Thần nói quan thoại hỗng được tốt lắm, thần..." "Không sao, không sao!" Chu Doãn Thông cười bảo, "Cứ từ từ nói, chớ vội!" Ngoại trừ đất Chiết Giang, duyên hải Quảng Đông tương lai chính là trọng điểm phát triển kinh tế thương mại đường biển của Đại Minh. Vừa khéo lúc này trong triều có quan viên gốc Quảng Đông vào chốn trung khu, đúng lúc có thể thuật lại tường tận cho hắn biết tình hình duyên hải hiện thời. Trần Đức Văn tiếp tục nói: "Dạ, chính là lấy tiền bồi thường! Xây kho bãi thì quan phủ được lợi, thương nhân được lợi, nhưng lại chiếm mất chỗ ở của dân chúng. Cho nên phải bồi thường tiền bạc để bách tính có nơi an cư!" "Ừm, đây là lẽ đương nhiên. Chiếm đất của người ta thì phải đền bù cho người ta." Chu Doãn Thông gật đầu, "Ngươi làm Ứng Thiên Phủ doãn mà nghĩ được đến điểm này, rất tốt!" Nói đoạn, hắn nhìn sang những người khác: "Vậy bồi thường thế nào? Thiên hạ đâu chỉ có một bến kênh đào ở kinh sư, mỗi năm đến mùa cao điểm, bến tàu các nơi đều thiếu hụt. Ứng Thiên Phủ là chốn chân thiên tử, đất đứng đầu về giáo hóa, có được điều lệ tốt thì các nơi khác mới có chuẩn mực để noi theo!" Dứt lời, hắn lại nhận thấy vẻ mặt các triều thần dường như có điều khó nói. "Điện hạ!" Công bộ Thị lang Luyện Tử Ninh lên tiếng, "Chiếm đất đền tiền là lẽ đương nhiên, ngay cả triều đình cũng không có đạo lý chiếm đoạt của bách tính. Nhưng rốt cuộc đền bù thế nào, đưa bao nhiêu, thần cùng Hộ bộ và Trần đại nhân của Ứng Thiên phủ bàn bạc mãi vẫn không tìm được tiếng nói chung!" "Ồ? Ý này là sao?" Chu Doãn Thông hỏi. Phó Hữu Văn cất lời: "Ý của thần là trước tiên đo đạc rõ ràng xem nhà cửa của bách tính ven bờ kênh đào ngoại thành chiếm bao nhiêu diện tích. Sau đó, cứ căn cứ theo diện tích đất đai mà bồi thường ngần ấy bạc!" "Thần thấy không thỏa đáng!" Trần Đức Văn phản bác, "Bách tính ven kênh đào ngoại thành nhân khẩu đông đúc. Thần từng đích thân đi khảo sát, thậm chí có nhà cả mấy miệng ăn sống chen chúc trong một căn nhà nhỏ hẹp. Quan phủ muốn chiếm cứ... muốn trưng thu nhà của họ, ngoài đất đai ra, còn phải xét đến số lượng nhân khẩu trong nhà." "Kinh sư tấc đất tấc vàng, đến cuối cùng nếu bạc bồi thường của quan phủ gom lại vẫn không đủ cho một nhà bọn họ an thân lập mệnh, chẳng phải là trái với quốc pháp, biến việc thiện thành việc ác hay sao?" Chu Doãn Thông dường như hiểu ra ý của Trần Đức Văn: "Ý của ngươi là ngoài đất đai, còn phải dựa theo đầu người để cấp..." "Phải, đám kiềm thủ ấy chữ nghĩa không thông, thân phận hèn mọn. Triều thần chúng ta được hưởng bổng lộc triều đình, nên thể sát nỗi gian nan của dân gian! Một nhà năm miệng ăn dựa vào tấc đất ven sông để nương náu, triều đình trưng thu mà chỉ tính sổ sách cứng nhắc, họ biết đi đâu về đâu?" "Trong kinh sư, dải đất ven sông ngoại thành vốn là chốn bần dân tụ họp. Triều đình trưng thu rồi, bọn họ không mua nổi nhà ở đó, mà nội thành lại đắt đỏ, họ căn bản chẳng thể mua nổi! Nếu quan phủ dùng biện pháp cưỡng ép, ắt sẽ sinh biến loạn." Vài câu đơn giản của Trần Đức Văn lập tức khiến Chu Doãn Thông sinh hảo cảm lớn đối với ông ta. "Vậy theo lời ngươi, khoản chi của triều đình sẽ không nhỏ đâu!" Chu Doãn Thông cố ý hỏi, "Trưng thu đất đai làm kho chứa, một năm Bưu Chính Ty thu về được mấy đồng bạc? Chiểu theo cách của ngươi bồi thường cho bách tính, triều đình chẳng phải sẽ chịu thiệt sao?" "Không chịu thiệt!" Trần Đức Văn cất cao giọng, "Thần thực ra có một ý tưởng thỏa đáng hơn." Chu Doãn Thông dâng lên hứng thú, dứt khoát đứng dậy khỏi bảo tọa, ngồi xuống bậc thềm ngự, nói lớn: "Ngươi nói, nói tiếp đi! Này, Vương Bát Sỉ, dọn ghế cho Trần ái khanh ngồi, dâng trà!" Trần Đức Văn tạ ơn trước, rồi tiếp tục: "Lấy đổi thay trưng thu!" Nói đoạn, có lẽ vì quan thoại không thạo, ông ta hoa chân múa tay diễn tả: "Đất kinh sư đắt đỏ, nhưng ngoại thành thì rẻ. Trừ dải ven kênh đào ra, quan phủ có thể khai phá một dải đất khác, dời bách tính ven sông sang đó!" "Bách tính ven sông toàn ở lều lán rách nát. Triều đình khoanh lấy một khu đất, dùng số tiền vốn định phát cho họ để dựng nhà cho họ ở. Một bên là rãnh nước hôi hám bùn lầy, một bên là nhà mới tinh tươm, bần dân tự khắc biết phải chọn bên nào!" "Nếu không nhờ đức chính của triều đình, cả đời họ chỉ có thể chui rúc trong mấy căn lều tạm bợ ven sông, mối lợi này nghĩ chắc họ sẽ tính ra được." "Triều đình dựng nhà không cầu hoa mỹ, chỉ cốt chắc chắn thực dụng. Dùng bạc định bồi thường giá đất thì vẫn còn dư dả. Hơn nữa còn có thể mộ phu ngay tại chỗ, việc dựng nhà cửa thì đàn bà con trẻ cũng phụ giúp được. Quan phủ giao việc dựng nhà cho các đầu mục, đầu mục lại mộ phu tại chỗ, trả tiền công cho họ!" "Làm như vậy, tiền của triều đình sẽ biến thành tiền sống!" "Chủ ý này của ngươi hay lắm!" Chu Doãn Thông vỗ tay cười nói, "Quan phủ chiếm nhà của họ, lại dựng cho họ một căn khác, thế là hợp tình hợp lý nhất. Hơn nữa, khu dân cư mới sẽ thay thế cho khu lều lán bẩn thỉu lộn xộn ven sông, vừa dọn sạch chỗ làm kho bưu chính, chủ ý hay, quả là chủ ý hay!" Trần Đức Văn ngượng ngùng cười đáp, tiếp tục giãi bày: "Thần trộm nghĩ, trước tiên hãy cất nhà lên để bần dân ven sông nhìn thấy tận mắt. Sau đó mới đo đạc đất đai ven sông. Lều lán của họ rộng chừng nào, triều đình cấp cho nhà mới chừng ấy. Nếu nhà nào nhân khẩu đông, quan phủ cấp nhà có thể nhỏ hơn đôi chút, nhưng phần đất nền sẽ rộng hơn!" Thời đại này không có khái niệm xây dựng trái phép, trên phần đất nền của nhà mình, muốn dựng bao nhiêu phòng chẳng ai can thiệp nổi. Xây thẳng lên trời thì hoàng thượng cũng chỉ đứng nhìn. Nhà nghèo lắm miệng ăn, nhà mới quan phủ cấp không đủ ở, nhưng đất nền rộng hơn để họ tự cất thêm, cũng là một giải pháp. "Tốt, tốt lắm!" Chu Doãn Thông gật đầu, "Kinh sư là nơi đứng đầu về giáo hóa, ven kênh đào ngoại thành bẩn thỉu nhếch nhác đến mức ấy cũng thật chẳng ra thể thống gì. Trưng thu đất đai vừa mang lại nguồn thu cho bưu chính, lại vừa cải thiện đời sống dân sinh, một công đôi việc!" Thế nhưng, Hộ bộ Thượng thư Phó Hữu Văn lại đột nhiên lên tiếng. "Lời thẳng của Trần phủ doãn, thần... không dám đồng tình!" Chu Doãn Thông nhìn sang: "Ngươi không đồng tình ở điểm nào, nói nghe xem!" Phó Hữu Văn buông thõng hai tay nói: "Ngoại thành kinh sư phần lớn là do lưu dân tụ tập năm xưa chiếm cứ đất ven sông mà thành thế cục ngày nay. Nhà họ ở đại đa số đều chưa từng khai báo với quan phủ, trong tay không có địa khế, căn bản không tính là nhà của họ!" "Thần biết họ là bần dân khốn khó, nhưng nghèo không có nghĩa là đúng!" "Nếu bách tính kinh sư biết được đức chính bực này, ai nấy đều ra bờ kênh dựng lều lán, triều đình phải xử trí ra sao?" "Tiền lệ này vừa mở, ngày sau khi mở rộng quan đạo, khơi thông dòng sông cần trưng dụng nhà cửa, quan phủ lại phải xử trí thế nào?" "Vừa không có hộ tịch kinh sư, lại chẳng có văn tự địa khế, hoặc giấy tờ nhà đất có bảo trưởng điểm chỉ..."