Chương 482: Cải tạo đô thị cũ

"Triều đình trưng đất, chỉ cần một đạo chiếu thư là xong, hà tất phải phiền phức như vậy!" Phó Hữu Văn lên tiếng: "Nếu là sản nghiệp tư của họ, triều đình đương nhiên phải bồi thường. Nhưng đã không phải sản nghiệp tư, triều đình không có lý gì lại bỏ tiền ra. Trần đại nhân nghĩ thì hay, nhưng đôi khi đức chính nơi dân gian chưa chắc đã là đức chính, mà lại hóa ra dung túng, nhân nhượng!" Vấn đề đất đai ven sông ngoài ngoại thành vô cùng phức tạp, phức tạp chính ở chỗ những lều lán kia đều do dân nghèo tự dựng lên. Trước kia quan phủ không so đo, nhưng nay không thể coi đó là sản nghiệp tư của họ được. "Hơn nữa, ven sông bên đó cũng có một số nhà có địa khế, là sản nghiệp tư của bách tính. Nếu triều đình trưng đất mà kẻ không có khế đất cũng được bồi thường, thì kẻ có khế đất biết đền bù ra sao?" Phó Hữu Văn nói tiếp. Trần Đức Văn lập tức đáp: "Có khế đất lại càng dễ làm, cấp nhà cấp tiền cho dời đi là xong!" "Cấp bao nhiêu?" Phó Hữu Văn cũng vặn lại ngay: "Đại khố vất vả lắm mới tích cóp được chút bạc, không có đạo lý tiêu xài bừa bãi. Theo như lời Trần phủ doãn, chuyện trưng đất ven sông này, vừa dựng nhà vừa bồi thường, bao nhiêu tiền cho đủ?" Chu Doãn Thông trầm ngâm giây lát: "Hộ bộ, vậy ý của khanh là thế nào?" "Có khế đất thì bồi thường!" Phó Hữu Văn nghiêm sắc mặt nói: "Kẻ không có khế đất, không có hộ tịch, thì vạch ra một mảnh đất cho họ cắm dùi là được." "Vậy ý khanh là, chỉ vì không có khế đất, quan phủ liền có thể cưỡng chế phá dỡ nhà cửa cả một gia đình người ta đang ở, có thể đuổi người ta đi, đúng không?" Chu Doãn Thông sa sầm nét mặt nói. Phó Hữu Văn khẽ cúi đầu: "Điện hạ, phàm việc trên đời không thể duy tâm! Xin nghe thần nói, bờ kênh vận hà trước kia vốn là nơi xả lũ, quan phủ đã sớm có lệnh cấm dân nghèo dựng lều lán, sau này dân nghèo tụ tập sinh sống, quan phủ mới mắt nhắm mắt mở..." "Ồ, đã cấm dựng, cớ sao lúc ban đầu lại mắt nhắm mắt mở?" Chu Doãn Thông lạnh lùng ngắt lời: "Cô không tin, nếu thuở đầu nghiêm khắc một chút, cấm tiệt bọn họ dựng lều lán ven sông, thì họ có đem cả nhà đến đó cắm dùi hay không?" "Ồ, lúc đầu vì thấy chẳng hại gì, nên quan phủ mắt nhắm mắt mở. Nay vì dính dáng đến lợi ích, quan phủ liền bảo là trái với chính lệnh ban đầu, nhà cửa không có khế đất, muốn dỡ là dỡ ngay?" "Ồ, đúng là cửa quan hai miệng, nói thế nào cũng thành có lý!" "Vậy cô hỏi khanh, khanh dỡ nhà người ta, trưng đất rồi, thì để những kẻ nghèo khổ sống ở đó đi đâu? Hả, ngoại thành tuy rộng, nhưng đâu là nơi cho họ an thân lập mệnh?" "Dựng nhà thì không có đất, cũng chẳng có tiền. Thuê nhà, tiền kiếm được cả tháng còn không đủ trả tiền thuê. Thế thì cả nhà già trẻ lớn bé người ta lấy gì mà ăn, lấy gì mà uống?" "Băng dày ba thước chẳng phải do cái lạnh một ngày, mảnh đất ngoài ngoại thành đó, cô cũng từng đến rồi, thật chẳng biết nói sao cho xiết! So với nội thành quả thực là hai thế giới, nước bẩn chảy tràn lan, hôi thối nồng nặc!" Nhắc tới chuyện này, sắc mặt Chu Doãn Thông càng thêm khó coi. "Có những việc, triều đình cũng vậy, quan phủ cũng thế, phải có chút tình người!" Chu Doãn Thông nói tiếp: "Ngoại thành ngày nay sở dĩ bẩn thỉu nhếch nhác như vậy, dân chúng là một phần, nhưng quan phủ cũng có trách nhiệm. Bây giờ một hơi trút hết mọi tội lỗi lên đầu bách tính, thế là không công bằng!" Nói đoạn, hắn đưa mắt nhìn quanh quần thần: "Ý tưởng của Trần ái khanh rất hay, mượn danh nghĩa trưng đất để thực hiện việc cải tạo. Cho bách tính ven kênh nhường đất ra để Bưu Chính Ty làm kho bãi, lại chọn một khu đất khác để an trí bách tính nghèo khổ. Làm như vậy, tình trạng bẩn thỉu nhếch nhác ngoài ngoại thành ắt sẽ được cải thiện. Nếu có nhà tử tế để ở, ai thèm ở cái ổ chó ấy!" "Chuyện này nói cho cùng cũng giống như bắc cầu mở đường, đều thuộc về việc xây dựng dân sinh căn bản. Triều đình bỏ ra chút tiền, ngoại thành sẽ đổi khác hoàn toàn. Bách tính có nhà mới để ở, thương nhân có chỗ để chứa hàng, khi khởi công bách tính lại có công ăn việc làm, trong nhà có thêm thu nhập." "Lều lán biến thành thành trì mới, ngoại thành mai sau cũng sạch sẽ sầm uất như nội thành, đây há chẳng phải đức chính hay sao?" Thực chất, đây chỉ là sự xung đột đơn thuần về quan niệm. Để chính phủ chủ đạo việc xây dựng hạ tầng thành thị, quy tụ lại thì người hưởng lợi cuối cùng vẫn là bách tính. Trông thì như chính phủ phải bỏ tiền ra, nhưng số tiền này bỏ ra là để lưu thông trong dân gian. Sau cùng vừa cải thiện được môi trường cư trú của bách tính, vừa tạo dựng được môi trường thương nghiệp tốt đẹp, mối lợi đem lại không thể đơn giản dùng tiền bạc mà đong đếm được. Một khi cải tạo thành công, đối với dân nghèo ngoại thành, đặc biệt là những người sống ven kênh, cuộc sống sẽ là một bước nhảy vọt về chất. "Nếu trưng đất ven kênh, cộng thêm việc an trí bách tính, thì cần bao nhiêu tiền?" Chu Doãn Thông lại hỏi. Trần Đức Văn khom người: "Thần đã tính qua, đại khái cần khoảng hai mươi ba vạn sáu nghìn lượng!" Nói rồi, lại bồi thêm một câu: "Tổng cộng hơn năm nghìn hộ!" Chu Doãn Thông ngẫm nghĩ: "Việc này giao cho Ứng Thiên Phủ các khanh đi làm." Dứt lời, hắn đặc biệt dặn dò thêm: "Làm cho cẩn thận, chớ để xảy ra sai sót gì. Những bách tính không có khế đất kia, cứ theo cách khanh nói mà làm. Chọn một khu đất khác dựng nhà cho họ. Còn về nhân lực dựng nhà, có thể chiêu mộ ngay trong số những bách tính đó." "Thần tuân chỉ!" "Những việc dính dáng đến đất đai, kế hoạch thường không theo kịp biến hóa. Cẩn tắc vô áy náy, làm những việc bực này, nhất thiết phải cẩn trọng dè dặt, tuyệt đối không được để xảy ra sai sót gì!" Trần Đức Văn quỳ rạp xuống đất dập đầu: "Thần cẩn tuân dụ chỉ của điện hạ!" Quần thần trong điện thấy cảnh này, bụng đều thầm nghĩ, chốn quan trường Đại Minh lại xuất hiện thêm một ngôi sao mới rồi. Trần Đức Văn này đã lọt vào mắt xanh của Hoàng thái tôn, tiền đồ thật không thể hạn lượng. Đúng là như vậy, Chu Doãn Thông thoạt đầu chỉ ngỡ là việc trưng đất đơn thuần. Nghe Trần Đức Văn nói vậy, trong lòng không khỏi kinh ngạc khôn xiết. Cách nói dùng đổi thay cho trưng thu của đối phương, rõ ràng có sự tương đồng kỳ diệu với việc cải tạo khu thành cũ đời sau. Làm tốt việc này, tuyệt đối là tạo phúc cho muôn dân! Bãi triều, Chu Doãn Thông lại sang nói chuyện với lão gia tử một lát, tiện đường ghé thăm Tín Quốc công Thang Hòa. Dường như hỷ sự sắp tới đã khiến tâm trạng Thang Hòa vô cùng khoan khoái. Giờ đây trông cả người ông không còn vẻ già nua như đang giãy giụa trên ranh giới cái chết mấy ngày trước nữa. Dù nửa người vẫn chưa thể cử động, nhưng trên mặt đã có lại sinh khí. Huân quý và hoàng gia lại một lần nữa kết thông gia, hơn nữa lại là gả cho Hoàng thái tôn làm trắc phi. Các bậc huân quý trong kinh sư tới tấp gửi trọng lễ vào đại nội như nước chảy. Khắp trên dưới Đại Minh đều đang ngóng trông hôn lễ này mau chóng diễn ra. Ngoài triều đã vậy, trong nội đình lại càng náo nhiệt hơn. Nhất là những vị vương gia chưa tựu phiên, trong đó người lớn nhất là Thẩm Vương Chu Mô và mấy người nữa, cũng đều đã đến tuổi thành hôn. Thế nhưng mãi chẳng thấy lão gia tử chỉ hôn, khó tránh khỏi sốt ruột như lửa đốt. Mà lão gia tử vì muốn xung hỷ cho Thang Hòa, chỉ sợ trong cung không đủ náo nhiệt, nên thanh thế lại càng thêm phần rầm rộ. "Hoàng gia gia, người lần này thật là hào phóng!" Lúc cơm tối, Chu Doãn Thông dùng bữa cùng lão gia tử, nhìn cung nhân đang giăng đèn kết hoa trong cung bèn cười nói: "Bày biện náo nhiệt thế này, chắc tốn không ít tiền đâu nhỉ!" Sở dĩ hắn nói vậy là vì lão gia tử vốn tính cần kiệm, những việc tốn tiền để chuộng bề ngoài thế này xưa nay ông vốn chẳng mấy mặn mà. Lão gia tử ngồi bên bàn ăn, cười khẩy: "Hừ, bây giờ nhà ta tiêu bao nhiêu, đợi đến ngày cháu dâu mới vào cửa, nó sẽ trả lại gấp đôi!" Nói đoạn, ông cười với Chu Doãn Thông: "Thang Hòa là một đại tài chủ đấy. Chỉ có mỗi một đứa cháu gái này, của hồi môn chắc chắn sẽ dốc cạn vốn liếng cho xem!" Thấy sắc mặt lão gia tử đang tốt, Chu Doãn Thông bèn mở lời: "Hoàng gia gia, mấy vị tiểu vương thúc cũng đã đến tuổi thành thân rồi. Nghe nói tôn nhi lại cưới thêm phi tử, ai nấy đều sốt ruột nhảy dựng cả lên, người xem..." Lão gia tử bưng chén trà nhấp một ngụm: "Con lớn khó giữ, vốn định giữ chúng nó lại thêm mấy năm! Thôi được rồi, hôm nào rảnh rỗi, ta sẽ lo liệu luôn việc của chúng nó!" Chu Doãn Thông ngẫm nghĩ, lại cười nói: "Ba vị hoàng tôn nhà Tứ thúc, nay hình như cũng chưa được chỉ hôn thì phải?" "Chậc chậc!" Lão gia tử ngẫm nghĩ: "Ba đứa đó khó tìm lắm, thằng cả thì quá béo, thằng hai thì quá liều, thằng ba thì quá thâm hiểm. Ái chà, lão Tứ sinh ra ba đứa con trai, sao chẳng có đứa nào giống nó thế không biết!" Chu Doãn Thông mỉm cười: "Dù sao cũng là cháu ruột của người, khó tìm thì người cũng phải nhọc lòng thôi!" "Con cháu lắm thì nợ cũng nhiều!" Lão gia tử cười nói: "Đều là nợ kiếp trước cả." Nói đoạn, cơm cũng chẳng buồn ăn, đứng dậy đi ra ngoài. "Hoàng gia gia, người còn chưa dùng bữa mà?" Chu Doãn Thông ngạc nhiên hỏi. "Không ăn nữa, qua xem Lục Cân thế nào!" Lão gia tử nói: "Nửa ngày trời không thấy mặt đích tằng tôn của ta rồi, nhớ quá!"