Chương 861: Nam Bắc bảng (1)

Điện thí bắt đầu, trong điện Phụng Thiên tĩnh lặng đến mức rơi kim cũng nghe thấy. Các cống sĩ dự thi theo thứ tự ngồi vào vị trí, sau khi dập đầu bái lạy Chu Doãn Thông, Lễ bộ Thượng thư Trịnh Nghi cùng chủ khảo Trung thư xá nhân Lưu Tam Ngô và các quan viên cùng nhau mở hòm niêm phong, lấy đề thi của kỳ điện thí lần này ra, giao cho thư ký quan của Hàn Lâm viện và chấp sự quan của Lễ bộ bắt đầu phát đề. Trong đại điện, ngoại trừ tiếng giấy cọ xát sột soạt, không còn âm thanh nào khác. Tuy nói hoàng đế trên danh nghĩa là chủ khảo quan, nhưng trong trường thi vẫn có một cơ cấu giám khảo lâm thời. Chiếu theo phẩm cấp quan vị, lần lượt có Độc quyển quan, Thụ quyển quan, Ấn quyển quan, Chưởng quyển quan, Di phong quan, Giám thị quan, Đề điều quan, Tuần xước quan. Độc quyển quan do quan viên Hàn Lâm viện, chư vị Đại học sĩ, Tả Xuân phường Học sĩ đảm nhiệm. Đề điều quan là Lễ bộ Thượng thư, Thị lang. Giám sát quan là Tả Hữu Đô sát Ngự sử cùng Đô sát viện. Trong đám thí sinh, Dương Vinh với tư cách Giải nguyên kỳ hương thí Phúc Kiến ngồi ở hàng thứ ba phía trước, bài thi vừa phát xuống, Di phong quan bước tới xé niêm phong vàng, hắn mới có thể hạ bút. Đề thi vừa lọt vào mắt, trong lòng hắn đã thầm kêu khổ. Quả đúng như lời thầy đã dặn hôm ấy, ngoài kinh văn giảng nghĩa, riêng sách luận đã có tới bốn bài. "Hỏi về chính sự của đế vương và đạo tâm của đế vương!" "Chu, Đường ngoài nặng trong nhẹ, Tần, Ngụy ngoài nhẹ trong nặng, mỗi bên đều có chỗ được luận!" "Gia Cát Lượng không có lòng Thân - Thương mà dùng thuật của họ, Vương An Thạch dùng thực chất của Thân - Thương mà kỵ húy danh xưng luận!" "Gốc rễ và mối hại của việc kiêm tính ruộng đất!" Nhất thời khó nỗi hạ bút, sau khi trù trừ hồi lâu trong lòng, hắn liền theo thể thức yêu cầu của điện thí, trước tiên viết tên họ quê quán vào chỗ trống, rồi mới chậm rãi hạ bút. "Thần đối: Trộm nghe đạo vương lâm ngự thiên hạ, ắt phải có thực chính để kinh lý, sau mới có thể ước thúc muôn dân, chấn chỉnh vạn cơ, hầu mong đạt đến nền trị ung dung thịnh trị!" "Kính nghĩ Đại Minh Hồng Vũ Thái thượng hoàng đế, đức sáng suốt vốn bởi trời ban, lòng cương nghị từ sinh tính sẵn. Thuở hồng hoang dấy nghiệp, đã sáng chế đặt mưu, định kế sách muôn đời; sau khi định xong xã tắc, lại lập cương bày kỷ, để lại áng văn hùng vĩ cho trăm đời." Đây chính là cái lợi của việc gần gũi cận kề, tuy thầy hắn là Thị lang Hạ Nguyên Cát không thể lén lút tiết lộ đề thi cho hắn. Dĩ nhiên, dẫu Hạ Nguyên Cát là Thị lang thì đề thi này bản thân ông ta cũng chẳng hề hay biết. Nhưng thầy hắn vẫn có thể chỉ điểm cho hắn vào những chỗ mấu chốt nhất. Đương kim Thiên tử chí hiếu, gặp đề hỏi về chính sự đế vương thế này, cứ hạ bút ca ngợi Thái thượng hoàng là được. Chí ít khen ngợi Thái thượng hoàng thì không thể sai, trước hết đã đứng ở thế bất bại. Còn cống sĩ Sơn Đông Hàn Khắc Trung ngồi ở hàng thứ tư đếm từ dưới lên, sau khi nhận được bài thi lại hồi lâu không chịu động bút, ánh mắt dồn cả vào đề mục gốc rễ và mối hại của việc kiêm tính ruộng đất, chẳng hiểu sao trong đầu toàn là những điều mắt thấy tai nghe nơi quê nhà mấy năm qua. Suy ngẫm thật lâu, hắn chậm rãi đặt bút: "Kiêm tính ruộng đất là căn bệnh ngoan cố qua các triều đại. Thần trộm nghĩ gốc rễ của việc kiêm tính ruộng đất nằm ở chỗ giàu nghèo, nằm ở chỗ bất công, nằm ở thiên tai nhân họa. Kẻ giàu càng thêm giàu, bỏ giá cao mua ruộng; kẻ nghèo gánh chịu sưu dịch thuế má khôn xiết, một năm cày cấy chỉ mong no bụng. Hễ gặp thiên tai, dẫu là nhà bậc trung có bảy tám mẫu ruộng tốt, dăm ba con gia súc, cũng không tránh khỏi phải bán ruộng qua ngày." "Nơi quê thần, nhà đại phú chiếm chín phần ruộng, kẻ bần hàn chỉ có một phần. Kẻ giàu bờ cõi ngang dọc, kẻ nghèo không mảnh đất cắm dùi. Quan phủ hằng năm khai khẩn ruộng đất, cũng bị nhà giàu hoặc trả giá cao tranh mua, hoặc dùng nhân lực đánh đổi, kẻ nghèo chẳng thể nào chạm tới!" ~~~ Trong trường thi, khắp nơi vang lên tiếng ngòi bút sột soạt. Chu Doãn Thông ngồi ngay ngắn trên long ngai, nhìn xuống bao quát trường thi, chợt khóe mắt liếc thấy Lục Cân đang ngồi trên đôn gấm, đôi chân bất an run rẩy. "Ngồi yên xem nào!" Chu Doãn Thông trầm giọng quở. Lục Cân sợ sệt cúi đầu, lí nhí nói: "Phụ hoàng, nhi thần... nhi thần muốn đi tiểu!" "Sao cứ hễ đến lúc quan trọng là con lại bày chuyện thế hả?" Chu Doãn Thông bực dọc bảo. "Nhi thần nhịn hơn nửa canh giờ rồi đó!" Lục Cân chớp mắt, vẻ mặt vô tội đáp: "Vừa nãy nhi thần bảo đi tiểu rồi hẵng đến, người lại bảo không được lỡ mất giờ lành..." "Vương Bát Sỉ!" Chu Doãn Thông lắc đầu, quay sang bảo Vương Bát Sỉ: "Đưa nó đi!" "Tuân chỉ!" Vương Bát Sỉ vội vàng đáp lời, khom lưng cõng Lục Cân bước xuống thềm đan trì, hướng về phía thiên điện. Trong điện, các sĩ tử đều đang chăm chú hạ bút không hề để ý, nhưng các quan chủ khảo lại trông thấy Lục Cân được Vương Bát Sỉ cõng đi. "Thái tử gia cũng đã đến tuổi học chữ, mà bên Hoàng thượng vẫn chưa hạ chỉ!" Đô sát Ngự sử Nghiêm Chấn Trực nói với Lễ bộ Thượng thư Trịnh Nghi: "Trịnh đại nhân, ngài bảo sai sự này rốt cuộc sẽ rơi vào đầu vị học sĩ nào?" Trịnh Nghi cười một tiếng, hếch cằm về hướng Lưu Tam Ngô cùng các quan viên đang tuần tra trong trường thi: "Chuyện này đám thanh lưu cũng đang nhìn chằm chằm, ta làm sao biết được?" Nghiêm Chấn Trực cười cười: "Thanh lưu? Dạo gần đây Thiết Đỉnh Thạch ở đất Chiết, đã khiến mấy vị thanh lưu bẽ mặt không ít đấy!" Trịnh Nghi lại cười, đưa cho đối phương một ánh mắt cả hai đều hiểu rõ trong lòng. Lưu Tam Ngô nghiêm mặt, vẻ uy nghiêm tuần thị trong trường thi. Đi đến đâu, các sĩ tử đang đặt bút đều căng thẳng đến đó. Lão bỗng đứng lại sau lưng một người, chăm chú nhìn nét chữ của đối phương hồi lâu, rồi lại vô cảm bước đi. Lão vừa đi, người bị lão nhìn thở phào một hơi dài. Người này chẳng phải ai khác, chính là Dương Sĩ Kỳ. "Dương Sĩ Kỳ này là người Hoàng thượng đã lưu tâm, tất nhiên phải lấy đỗ. Sĩ tử Giang Tây, tài học hẳn chẳng kém cỏi đi đâu." Lưu Tam Ngô thầm nghĩ, "Có điều thứ hạng trúng tuyển cũng không thể quá cao, bằng không đối với hắn lại chẳng phải chuyện hay!" Mọi thí sinh trước khi nộp quyển đều phải dán kín tên họ quê quán, nhằm ngăn ngừa duyệt quyển quan gặp người quen mà làm việc riêng tư. Chỉ sau khi thành tích khảo thí được định đoạt, mới được mở phần niêm phong che tên. Nghĩa là các duyệt quyển quan không biết mình đang chấm bài của ai, nhưng biện pháp thì luôn có sẵn. Không biết họ tên, thì nhớ lấy nét chữ. Nét chữ nết người, vĩnh viễn không sai được. Đối với những kẻ cả đời làm bạn với con chữ này, nhớ nét chữ trái lại còn dễ hơn nhớ tên, thậm chí dễ hơn nhớ mặt người. Lưu Tam Ngô dường như đi mỏi chân, bèn ngồi xuống một góc khuất trong đại điện, ngay cạnh Hàn Lâm Thị độc Trương Tín, một trong các duyệt quyển quan của kỳ thi lần này. "Lưu công, điện thí lần này, sĩ tử phương nam có hơn bốn trăm người, chiếm hơn sáu phần!" Trương Tín khẽ cười nói: "Văn phong Giang Nam hưng thịnh, quả nhiên danh bất hư truyền!" Lưu Tam Ngô nâng chén trà cười đáp: "Bắc với nam cái gì, chẳng phải đều là hạt giống đèn sách của Đại Minh ta sao?" Trương Tín cười một tiếng rồi ngậm miệng không nói tiếp. Bản triều khai quốc thống nhất thiên hạ đến nay đã ba mươi năm, bất kể kinh tế hay dân sinh đều là nam hơn bắc. Nhưng nguồn cơn căn bản tạo nên cục diện ấy là do những năm cuối thời Mông Nguyên thiên hạ đại loạn, chiến tranh tàn phá gây nên. Giang Nam có hào tộc, phương bắc lại lắm hào cường. Khi phương nam yên định thì phương bắc còn nằm dưới sự khống chế của Mông Nguyên, chẳng những giao chiến với Đại Minh mà còn tự đánh lẫn nhau. Hậu kỳ Mông Nguyên, Nguyên Thuận Đế không quản nổi đám quân phiệt dưới trướng, nhất là sau khi Sát Hãn Thiết Mộc Nhi chết, chư tướng dưới quyền không ai phục ai. Vương Bảo Bảo, Lý Tư Tề, Điêu Cao, Quan Bảo chia rẽ tự chiến. Lại thêm sau khi Đại Minh lập quốc, triều đình nhiều lần bắc phạt. Tuy chi phí quân lương lấy từ phương nam, nhưng sai dịch, phu phen, lương thảo, khí giới phần lớn vẫn điều động từ phương bắc, gánh nặng của người phương bắc quá đỗi nặng nề. Mấy năm nay, triều đình cũng nhận thức được vấn đề này, không ngừng thông qua việc di dân, miễn trừ thuế má, đề xướng văn giáo để khôi phục nguyên khí phương bắc. Nhưng phá hủy thì dễ, phục hưng lại muôn vàn gian nan. Phải mất dăm ba mươi năm mới mong thấy được kết quả. Kỳ thực, nay dẫu số lượng và tài học của sĩ tử phương bắc không bằng phương nam, nhưng mấy chục năm, thậm chí hơn trăm năm trước, phương bắc đại nho xuất hiện lớp lớp, đè ép sĩ nhân phương nam không ngẩng đầu lên nổi. Hơn nữa khi Mông Nguyên nhất thống thiên hạ, Hán quan trên triều đường phần lớn là người phương bắc, danh phận đại nghĩa cũng đều nằm ở phương bắc. Khi ấy, đặc biệt là trăm họ dưới quyền cai trị của Liêu - Kim, bất kể là người Hán hay hậu duệ Nữ Chân, Khiết Đan, đều thuộc hạng người Hán. Còn người phương nam thì bị gọi là Nam nhân. Nếu tham gia khoa cử, thứ bậc danh phận chẳng những phải xếp sau người Mông Cổ, người Sắc Mục, mà còn phải xếp sau cả người Hán. Lưu Tam Ngô nhìn quanh trường thi, chậm rãi uống một ngụm trà, rồi lại tiếp tục cất bước tuần thị trong trường thi.