Chương 873: Mở màn (1)

Chuyện đám sĩ tử trong khoa thi lần này đón đường kiện cáo, chặn kiệu kêu oan lập tức trở thành đầu đề bàn tán sôi nổi khắp kinh thành. Chưa đầy hai canh giờ, tin tức đã huyên náo râm ran, không ai là không hay biết. Chuyện tốt trên đời, người ngoài chưa chắc đã tin. Nhưng nếu là chuyện xấu, dẫu chỉ manh nha một chút, cũng sẽ bị thêu dệt càng lúc càng ly kỳ quái đản. Khắp thành dậy sóng phong ba, đầu đường cuối ngõ từ kẻ buôn gánh bán bưng cho tới thương nhân quân lính đều sùi bọt mép bàn tán về những khuất tất gian lận trong kỳ thi này. Đám sĩ tử phẫn nộ kia kéo tới trước cửa phủ các trọng thần đương triều dập đầu kêu oan. Gia nhân nhà quan không ai dám can dự, đem báo lên Ứng Thiên Phủ, người của Ứng Thiên Phủ lại càng không dám nhúng tay. Chỉ có người của các hội quán là bất đắc dĩ, sốt ruột bám theo sau đám sĩ tử, lạy ông lạy bà khuyên nhủ họ quay về. Chuyện bực này, kẻ bình thường đều không muốn, không dám, và chẳng chịu dính vào. Đám sĩ tử đi kêu oan cả ngày, các quan viên bị chặn đường ngoài miệng chỉ đáp lời đãi bôi cho qua chuyện, tuyệt nhiên không ai muốn đứng mũi chịu sào. Thế nhưng, Lại bộ Thượng thư Lăng Hán, Đô sát ngự sử Bạo Chiêu, Hình bộ Thị lang Hạ Thứ cùng mấy người không những nhận lời, mà còn đón thẳng các sĩ tử đi kiện về tận nhà mình. Càng khiến người ta kinh ngạc hơn là các gia tộc huân quý kỳ cựu cũng nhúng tay vào việc này. Cử tử đất Phượng Dương thi trượt phần lớn đều được đưa thẳng vào ở trong phủ Võ Định Hầu và phủ Tống Quốc Công. Có điều, cách xử lý vấn đề giữa giới văn thần và võ tướng lại khác nhau một trời một vực. Lăng Hán ở nhà dựng lại trường thi để sĩ tử làm lại bài. Còn đám huân quý kia lại mở tiệc rượu linh đình, thỏa sức ăn uống vui chơi. Đại lộ Tây An, ngõ Thập Tự, hậu viện đại trạch nhà họ Lăng. Khu hoa viên vốn dĩ lúc này đèn đuốc sáng trưng, kê chật bàn ghế, ngồi kín những sĩ tử đang cắm cúi vung bút viết lia lịa. Lão thần Lăng Hán, Công bộ Thị lang Luyện Tử Ninh, Ngự sử Bạo Chiêu, Thị lang Hạ Thứ, Thông chính ty Sứ Như Thường, Giám sát ngự sử Nhậm Hanh Thái thảy đều cau mày ngồi nghiêm trang trong viện. Lăng Hán và Hạ Thứ đều là người Hà Nam, Như Thường người Hồ Nam, Nhậm Hanh Thái người Hồ Bắc, Luyện Tử Ninh người Giang Tây, Trịnh Tứ người Phúc Kiến, Như Thường lại là người gốc Sơn Tây. Đứng sau lưng họ, Hàn Lâm Viện Biên tu Tề Lân cũng là người Giang Tây, Thái Thường Tự Thiếu khanh Lư Nguyên Chất người Chiết Giang, mà mẫu thân của Lư Nguyên Chất lại chính là cô ruột của Phương Hiếu Nhụ — cựu Hàn Lâm Học sĩ nay chưởng quản Khâm Thiên Giám, đồng thời từng là một trong những thầy dạy của đương kim hoàng đế. Trong hoa sảnh, mười mấy viên quan xuất thân quê quán khác nhau, chức quan cũng chẳng giống nhau. Nhưng họ đều có chung một đặc điểm: thảy đều là quan lại thuộc phái thực cán trong triều. Những người này đều nhìn đăm đăm vào đám sĩ tử đang chép lại bài thi dưới ánh đèn nơi hoa viên, sắc mặt ai nấy đều sắt lại. "Hôm nay lão phu phải xem cho rõ, học vấn của đám sĩ tử này rốt cuộc kém cỏi đến mức nào, mà lại không một ai đỗ đạt!" Lăng Hán mặt lạnh như sương, bưng chén trà nguội ngắt, trầm giọng nói. Như Thường ngẫm nghĩ rồi hỏi: "Nếu quả thực họ thi cử chẳng ra sao thì tính thế nào?" "Bất kể có phải đồng hương của lão phu hay không, thảy đều giao cho hữu ty trị tội." Lăng Hán lạnh lùng đáp, "Thân là sĩ tử quốc gia, dám gièm pha khoa cử, tụ tập gây rối, ắt phải phạt!" "Vậy nếu như bài văn của họ không hề kém cỏi thì sao?" Hạ Thứ ngồi bên cạnh cất tiếng hỏi. Lăng Hán cười nhạt: "Thế thì lão phu liều cả cái mũ quan trên đầu này, cũng phải đòi lại lẽ công bằng cho họ!" Dứt lời, ông lại cười khẩy, "Dù sao sau lưng người ta vẫn gọi lão phu là Lăng Đầu Sắt. Lão phu ngần này tuổi rồi, cái đầu sắt này vẫn đủ sức húc đổ lũ làm việc càn bậy kia!" Ngự sử Nhậm Hanh Thái trầm ngâm giây lát: "Nhưng văn chương là thứ, nếu tài lực tương đương nhau, khảo quan chấm lấy bài hợp ý mình thì người ngoài cũng khó lòng bẻ bác." Nói đoạn, ông ngập ngừng, "Học sinh nghĩ, chuyện này vẫn nên bàn bạc kỹ lưỡng, liệu mà làm từng bước, lão đại nhân chớ nên nóng vội!" Ông đỗ tiến sĩ năm Hồng Vũ thứ mười tám, tuổi nghề và tư lịch của Lăng Hán hơn ông rất nhiều, vả lại năm đó khi ông đi thi, Lăng Hán chính là chủ khảo. Bởi vậy đối diện Lăng Hán, ông mới khiêm nhường tự xưng là học sinh. "Hừ! Ngươi sợ à?" Lăng Hán trừng mắt, "Lưu Tam Ngô, rồi mấy vị đại học sĩ kia, cùng với đám người ở Hàn Lâm Viện, mấy năm nay đuôi đã vểnh lên tận trời rồi. Chẳng qua năm xưa từng dạy bảo hoàng thượng mấy câu, mà nay đã tự coi mình là bậc đế sư!" "Từ ngày hoàng thượng đăng cơ đến nay, ngày nào bọn họ dâng tấu cũng toàn nói những chuyện viển vông tưởng tượng, chẳng hề bám sát thực tế!" Lăng Hán nói tiếp, "Chúng ta đều là những kẻ nhờ dùi mài kinh sử đỗ đạt khoa cử mà ra, trị thiên hạ dựa vào học thuyết thánh hiền là không sai, nhưng nếu một mực rập khuôn toàn bộ theo lời thánh hiền thì thiên hạ này sẽ thành cái dạng gì?" "Bọn họ tự cho mình là bậc quân tử, mẹ kiếp, chẳng lẽ hễ ai không giống họ thì đều là tiểu nhân cả sao? Những gì họ nói thì đều đúng, người khác nói thì sai tất, lão phu đã ngứa mắt với đám đó từ lâu rồi!" "Lão phu nói thêm câu khó nghe nữa, chúng ta đều do thi cử mà ra, những năm qua cũng từng đi khắp thiên hạ chủ trì kỳ thi hương, ở kinh thành giám sát thi hội. Bài văn thế nào thì xứng đáng đỗ, chẳng lẽ bản thân chúng ta lại không phân biệt nổi?" "Lấy ý thích của bản thân làm thước đo chọn hiền tài, tự thân điều đó đã là một sai lầm lớn! Quốc gia tuyển chọn nhân tài là chọn người cho Đại Minh, chứ không phải chọn cho riêng bọn họ một lũ hủ nho cùng chung suy nghĩ, cùng một giọng điệu như nhau!" Những lời Lăng Hán thốt ra khiến hoa sảnh lặng ngắt như tờ. Luyện Tử Ninh chắp tay nói: "Lão đại nhân một lòng vì việc công, hạ quan thực thấy hổ thẹn!" "Bình nhật ngươi không thích dây dưa với đám mọt sách ấy, chỉ chăm chú làm việc thực tế, lão phu mới coi trọng ngươi vài phần!" Lăng Hán liếc nhìn ông ta, chợt mỉm cười, "Cái chức Công bộ Thị lang chưởng quản việc đúc tiền của ngươi, cũng chẳng được đám đồng hương thích ngâm thơ làm phú kia ưa đâu!" Luyện Tử Ninh cúi đầu cười, không cãi lại. Lúc này, quản gia bưng mấy bài thi bước tới: "Lão gia, đã có người nộp bài rồi!" "Ừ!" Lăng Hán gật đầu nhận lấy, nhìn lướt qua, "Chữ viết không tệ, mang phong cốt bia Ngụy!" Vừa nói, ông vừa chăm chú xem xét tỉ mỉ từng dòng, "Đây là bài của sĩ tử Lưu Hán Tống, đồng hương của lão phu." "Sau khi bảng vàng đề tên, có kẻ nói thể thức sách luận của hắn không đúng, các ngươi nhìn xem bài này sai quy cách ở chỗ nào?" "Hơn nữa, thể thức chỉ áp dụng cho bài thi kinh nghĩa, học thuyết thánh hiền mới cần trích dẫn kinh điển, khảo cứu tra xét từng câu. Còn bài văn sách luận, cái cốt lõi cần khảo nghiệm chính là năng lực thực tế. Cần gì câu nệ thể thức? Chẳng lẽ ngày thường chúng ta viết tấu chương dâng lên hoàng thượng cũng phải uốn éo văn vẻ hay sao?" Nói đoạn, ông tiếp tục đọc xuống, rồi lại cao giọng: "Hãy xem câu này: Chu Đường ngoại trọng nội khinh, Tần Ngụy ngoại khinh nội trọng các hữu đắc luận!" "Trong bài, mở đầu hắn liền lấy bản triều ra làm ví dụ, nói phiên vương các nơi nắm giữ trọng binh, dẫu có thể tạm thời giữ vững biên cương, nhưng rốt cuộc cũng chỉ là kế nhất thời, bởi lẽ thân phận phiên vương vốn đời đời hưởng giàu sang phú quý!" "Binh quyền thiên hạ phải quy về trung ương, đặt dưới quyền cai quản của Binh bộ, cùng nhau hiệp đồng quản lý và thống nhất điều phối!" "Bài văn này có chỗ nào sai không?" Lăng Hán vỗ mạnh bài thi xuống mặt bàn đá. Các quan viên xung quanh lập tức đứng dậy, xúm lại cùng xem. "Khi hoàng thượng đăng cơ, lão phu đã từng dâng tấu lên hoàng thượng. Binh quyền của Đại Minh ta, trong tay phiên vương có, trong tay Ngũ Quân Đô Đốc Phủ có, duy chỉ có Binh bộ là không có. Binh bộ chẳng khác nào kẻ quản gia hầu hạ đám lính tráng cộc cằn kia, chỉ biết cấp phát quân lương khí giới, ngoài ra chẳng quản được việc gì. Ngay cả việc thăng giáng của võ tướng từ ngũ phẩm trở lên, Binh bộ cũng không có quyền định đoạt!" "Thu hồi binh quyền thiên hạ về Binh bộ, gạn đục khơi trong, bỏ thô lấy tinh, đó mới là kế sách dài lâu! Các ngươi xem, sĩ tử này mới bao nhiêu tuổi đầu mà đã nghĩ thông suốt cùng một hướng với lão già này rồi!" "Nếu để lão phu làm chủ khảo, chỉ riêng bài sách luận này thôi, người này đã xứng đáng được chọn!" Nhậm Hanh Thái chăm chú xem xét bài thi hồi lâu, cũng mở lời: "Hành văn hay sách luận đều không có vấn đề gì. Văn phong chất phác dễ hiểu, đọc vào thấy rõ ngay. Nếu bảo đỗ giáp nhất hay giáp nhì thì học sinh không dám chắc, nhưng đỗ vào hạng trung bình của giáp ba thì tuyệt đối không thành vấn đề!" "Ngươi thấy chưa, ngay cả thám hoa năm xưa như ngươi cũng nói thế!" Lăng Hán bực tức nói. "Thế nhưng, văn phong này lại không hợp ý người chấm!" Nhậm Hanh Thái thở dài, "Khoa cử ngày nay đã khác xa thời của học sinh. Năm xưa khoa cử lấy tính thực tế làm đầu, nay đất nước thái bình thịnh trị, người ta lại chuộng vẻ hoa mỹ!" "Nói nhảm!" Lăng Hán giận dữ, "Càng là thời thái bình thịnh trị thì làm quan lại càng phải thực tế!" Nói rồi, ông lại phẫn nộ quát, "Rõ ràng là đám chấm thi kia chỉ dựa vào sở thích riêng của mình, văn phong chất phác thì gạt đi, chỉ chăm chăm chọn lấy những bài hoa mỹ êm tai, đánh mất hết cả lòng công tâm!" "Hừ hừ!" Nói tới đây, khóe mắt Lăng Hán giật giật, "Cái gã Hàn Lâm Thị giảng Trương Tín, Thị độc Đới Di năm xưa cũng đều do một tay lão phu làm khảo quan chọn trúng. Nếu khi ấy lão phu cũng chỉ chăm chăm theo sở thích riêng của mình, thì cái đám đó làm sao mà đỗ đạt cho nổi?" Lúc này, càng lúc càng có nhiều sĩ tử nộp bài. Các quan viên ngồi quây quần trong hoa sảnh, thắp đèn xem bài thâu đêm. Càng xem, sắc mặt họ lại càng thêm ngưng trọng. "Bài văn này cũng không tệ, lấy chuyện thôn quê mộc mạc mà bàn việc cả nước, không giống những thí sinh khác chỉ biết nói khoác ba hoa, đọc lên cứ như một viên lại dịch chốn nha môn có kinh nghiệm nhiều năm viết ra bức tranh muôn mặt của dân sinh vậy." Ngự sử Bạo Chiêu cầm một bài thi lên nhận xét, "Chỉ có điều nét chữ phía sau hơi vội vàng, nét bút có phần non nớt!" Lăng Hán chăm chú nhìn sang, nơi đầu bài thi kia có đề tên: "Hàn Khắc Trung!"