Chương 887: Nam Bắc (4)

Bề tôi nói: "Phong khí phương nam mềm yếu, nên có thể lấy đức mà cảm hóa; phong khí phương bắc cứng cỏi, nên phải lấy uy mà chế ngự." Hồng Vũ Đế phán: "Đất có nam bắc, lòng dân không chia hai, đế vương đối đãi bình đẳng như một, há lại có sự phân biệt này nọ. Ngươi bảo phong khí phương nam mềm yếu nên lấy đức cảm hóa, phong khí phương bắc cứng cỏi nên lấy uy chế ngự. Nhưng bậc quân tử kẻ tiểu nhân nơi nào chẳng có? Quân tử mến đức, tiểu nhân sợ uy, thi hành đều phải đúng nơi đúng chỗ, há có thể gom lại trong một lời ư?" — 《Thái Tổ Bảo Huấn》. ～～～～ Trong điện Văn Hoa, đèn đuốc sáng trưng. Lăng Hán liên tiếp uống mấy bát trà đặc mới đè nén được cơn mệt mỏi trong người. Lão chăm chú đọc những bài thi xuất sắc do khảo quan thuộc hạ đệ trình, từng câu từng chữ, đọc đến chỗ tâm đắc thì mỉm cười, đọc đến đoạn văn phong trúc trắc thì nét mặt lạnh như sương. Những bài thi trúng tuyển được tùy ý xếp sang một bên. Trái lại, lão lại cầm bút trịnh trọng viết lời bình lên những bài thi trượt, hệt như thầy giáo chấm bài cho học trò. "Lăng bộ đường!" Đã điểm nửa đêm, Lễ bộ Thượng thư Trịnh Nghi bước tới, cười nói: "Cũng hòm hòm rồi, có nên trình quyển thi lên cho Vạn tuế gia ngự lãm chăng?" Lăng Hán không đáp, chỉ cầm bút viết dòng chữ cuối cùng lên quyển thi của một sĩ tử: "Lòng ngươi không tịnh, nét bút cuối bài qua loa cẩu thả, lộ rõ vẻ kiệt sức. Quốc gia kén chọn kẻ sĩ là để vì nước vì dân, tâm tính nhút nhát nhụt chí nhường này, dẫu có đỗ thì sau này sao làm nổi quan tốt?" "Ngài viết những thứ này, sĩ tử nào thấy được đâu!" Trịnh Nghi cười nói. "Lão phu đã tấu xin hoàng thượng rồi!" Lăng Hán hạ giọng, "Số quyển thi này duyệt xong xuôi sẽ phát lại lần lượt cho từng thí sinh." Nói đoạn, lão ngáp một cái, "Phải để bọn họ biết mình còn thiếu sót chỗ nào. Bằng không, cả đời cắm đầu thi cử mù quáng, rốt cuộc cũng chẳng đi đến đâu!" "Lão đại nhân quả thật là bậc thầy chí công vô tư!" Trịnh Nghi cười nói. Lăng Hán đứng dậy, chẳng buồn giữ kẽ mà vung vẩy hai cánh tay, ra hiệu cho người bên cạnh: "Bưng quyển thi, theo lão phu đi yết kiến hoàng thượng!" Trịnh Nghi đứng bên cạnh hỏi: "Lần này lão đại nhân chủ trì việc duyệt bài, đã tuyển bổ sung bao nhiêu người phương bắc?" "Sáu mươi mốt người!" Lăng Hán đáp. "Hả?" Trịnh Nghi giật nảy mình, suýt chút nữa vấp ngã, "Lão đại nhân...?" "Xem kìa, sợ đến mức ấy, tưởng lão phu đánh trượt hết học trò phương nam chắc?" Lăng Hán cười lớn, "Lão phu sao có thể làm loại chuyện đó. Học vấn là thứ tốt thì bảo tốt, dở thì bảo dở, lão phu tuy là người phương bắc nhưng cũng không thể vì muốn giúp đồng hương mà cố tình gạt học trò nhà người ta xuống!" Nói rồi cười bảo: "Phụng thánh chỉ của hoàng thượng, mở riêng một bảng Bắc, toàn bộ sĩ tử lấy đỗ đều là người phương bắc!" "Chuyện này..." Trịnh Nghi càng thêm ngỡ ngàng, trăm mối không sao hiểu nổi, "Vậy sau này?" "Thành lệ thường!" Lăng Hán nói, "Văn hóa giáo dục giữa các tỉnh chênh lệch rất lớn, quốc gia kén chọn kẻ sĩ nếu chỉ lấy người một nơi thì đó chẳng phải phúc của nước nhà, cũng chẳng phải phúc của sĩ tử trong thiên hạ!" Trong điện Phụng Thiên, Chu Doãn Thông cũng chưa nghỉ ngơi, vừa xem tấu chương vừa đợi kết quả chấm bài. Đám người Lăng Hán bưng quyển thi bước vào: "Thần đẳng khấu kiến hoàng thượng!" "Mệt mỏi cả ngày rồi, miễn lễ đi!" Chu Doãn Thông mỉm cười đặt tấu chương trong tay xuống, cất lời: "Vương Bát Sỉ, ban ghế cho các ái khanh, sai người truyền ngự thiện tới!" "Dạ!" Vương Bát Sỉ vâng lệnh, bảo tiểu thái giám mang ghế con ra cho các vị đại thần, lại dọn bàn vuông đến, chốc lát sau đã có cung nhân khiêng đồ ăn thức uống vào, bày biện ngay ngắn trước mặt mọi người. "Các khanh cũng bận rộn cả ngày, một hạt cơm giọt nước chưa vào bụng!" Chu Doãn Thông cười nói, "Hôm nay gác quy củ 'ăn không nói' sang một bên, quân thần chúng ta vừa ăn vừa bàn bạc!" Dứt lời lại bảo, "Đem đĩa ngó sen xào thanh đạm đặt trước mặt Lăng lão Thượng thư, tuổi tác lão ái khanh đã cao, ăn chút đồ thanh đạm thôi!" Ân ngộ nhường này khiến đám quần thần không khỏi có phần ghen tị. Ai ngờ Lăng Hán lại nói: "Bệ hạ, thần tuy tuổi tác đã cao nhưng vẫn thích ăn thịt!" "Ồ!" Chu Doãn Thông mỉm cười, "Vậy thì đem đĩa thịt dê kho mang cả sang bên đó!" Lăng Hán cũng không khách khí, cầm đùi dê gặm lấy gặm để, chỉ vài miếng miệng đã bóng nhẫy mỡ màng, vừa ăn vừa nói: "Bệ hạ, không phải lão thần kén ăn, chứ thịt dê này chẳng ngon bằng đầu bếp nhà thần làm đâu!" Vừa nói lão vừa gặm thêm hai miếng, "Miếng sườn dê này đem hầm quả thật là phí của giời, nếu đổi sang dùng nồi đất hầm củ cải đun lửa liu riu, nước canh nấu ra trắng như sữa, rồi ăn kèm với hai chiếc màn thầu. Chà, ngon hết sẩy!" Chu Doãn Thông cười lớn: "Không ngờ Lăng ái khanh đối với đạo ẩm thực cũng am hiểu nhường này!" "Cũng chẳng phải am hiểu gì đâu ạ, lão thần tuy đã tám mươi nhưng tâm tính vẫn hệt như tráng niên độ tuổi bốn mươi!" Lăng Hán toét miệng cười, "Rượu ngon mỹ tửu, thịt nướng thơm lành, lại còn... giai nhân mỹ lệ nữa chứ!" "Ha ha ha!" Tiếng cười vang khắp đại điện, bầu không khí bỗng chốc nhẹ nhõm hơn nhiều. Chu Doãn Thông uống nửa bát cháo kê, ăn một miếng bánh củ cải rồi đặt đũa xuống. "Kết quả đã có rồi chứ?" Lăng Hán lau sạch vết mỡ trên tay, cất lời: "Đã chọn xong rồi! Thần duyệt qua các quyển thi, chọn cử tử Sơn Đông là Hàn Khắc Trung đỗ Trạng nguyên!" "Ồ? Tên này nghe quen tai lắm!" Chu Doãn Thông cười nói. Trịnh Nghi lập tức tiếp lời: "Hôm thi Đình, quyển thi của hắn không đủ giấy, chính là bệ hạ đã mở lời vàng ý ngọc ban thêm giấy thi, lại còn ân cần dặn dò hắn cứ thong thả làm bài!" "Ừm, trẫm nhớ ra rồi, quả thực có một người như thế!" Nói đoạn, hắn nhìn quần thần mỉm cười, "Các khanh đừng bảo là a dua đón ý trẫm, thấy trẫm biết người này mà chấm cho hắn làm Trạng nguyên đấy nhé!" "Người khác thì lão thần không dám chắc, chứ ở chỗ lão thần thì tuyệt đối không có chuyện đó! Nếu không có tài học, dẫu hoàng tử thân vương đích thân vào trường thi, lão thần cũng đánh trượt như thường!" Lăng Hán nghiêm nét mặt nói. "Hàn Khắc Trung!" Chu Doãn Thông lẩm nhẩm lại cái tên này rồi mở quyển thi ra. "Nhắc đến thí sinh này, còn có một chuyện kỳ lạ nữa kia!" Lễ bộ Thượng thư Trịnh Nghi lại nói. "Kể trẫm nghe xem!" Chu Doãn Thông vừa xem bài thi vừa thuận miệng đáp. "Hôm ấy Hạ thị lang bộ Lễ dẫn các cử tử vào cung, trước tiên phải lục soát thân thể. Nào ngờ trên người hắn lại tìm thấy..." Nói đến đây Trịnh Nghi cố ý úp mở, rồi cười bảo tiếp, "Lại tìm thấy mấy cái bánh màn thầu mới hấp!" Chu Doãn Thông bỗng có phần bất ngờ, ngẩng đầu lắng nghe. "Hạ thị lang lúc ấy nổi giận ngay, lên điện diện thánh là chuyện hệ trọng dường nào mà lại mang theo bánh màn thầu? Hàn Khắc Trung phân trần, hắn sợ thi giữa chừng bị đói bụng, không có chỗ nào kiếm cơm!" Lúc này, trên môi Chu Doãn Thông khẽ nở nụ cười. Trịnh Nghi lại nói: "Hạ thị lang mở miệng quát mắng, bảo ơn vua mênh mông há lại không chuẩn bị cơm nước cho thí sinh hay sao, rồi ép Hàn Khắc Trung phải vứt bánh màn thầu đi ngay!" Nụ cười của Chu Doãn Thông dần dần tắt hẳn. "Hàn Khắc Trung bảo, đó là màn thầu bột mì trắng phau, sao có thể vứt bỏ tùy tiện!" Trịnh Nghi nói, "Một sĩ tử thi cử mà lại dám cãi tay đôi với thị lang đương triều ngay ngoài cửa Ngọ Môn!" "Sau đó thì sao?" Chu Doãn Thông lại cúi đầu nhìn bài thi. "Sau đó vẫn là quốc cữu gia đứng ra giải vây!" Trịnh Nghi cười nói, "Hôm ấy đúng phiên Hoài Viễn Hầu trực ban, hầu gia thấy tình cảnh ấy liền bước tới bảo với Hàn Khắc Trung rằng mình chưa ăn sáng, rồi kéo mấy thị vệ chia nhau số màn thầu đó." Nói đoạn, Trịnh Nghi bảo: "Thần đối với quốc cữu gia cũng có vài phần khâm phục, quốc cữu gia vừa ăn màn thầu vừa nói với mọi người rằng học trò nhà nghèo chẳng dễ dàng gì, phải rộng lòng bao dung hơn!" "Thị lang bộ Lễ mà khanh nói là Hạ Nguyên Cát?" Chu Doãn Thông lướt mắt nhìn bài thi, song những câu chữ trên bài thi lại đặc biệt thu hút sự chú ý của hắn. Bởi lẽ trong đề thi về tai hại của việc kiêm tính ruộng đất, Hàn Khắc Trung đứng ở góc nhìn của người trung nông thôn dã, trước hết nói rõ nỗi gian truân của nông dân, thiếu thốn tư bản để chống đỡ rủi ro; tiếp đó lại vạch ra sự ỷ lại của quan phủ vào các hộ giàu có, dẫn đến việc các vọng tộc quyền thế tùy ý cưỡng đoạt ruộng đất. Trịnh Nghi cười nói: "Đúng là ngài ấy!" Dứt lời lại tiếp: "Trước khi thăng chức thị lang, Hạ thị lang vốn giữ chức Học chính Phúc Kiến!" Chu Doãn Thông nhấc bút, phê một chữ "Chuẩn" lên bài thi của Hàn Khắc Trung, sau đó đặt bút xuống nhìn Trịnh Nghi, nét mặt tựa tiếu phi tiếu: "Ngươi ấy à, mấy chuyện này nắm rõ gớm nhỉ!" Lời ấy lập tức khiến Trịnh Nghi cúi gằm đầu xuống, nuốt trọn mọi lời lẽ còn lại vào trong bụng.