Chương 815: Thay đổi từ gốc rễ

"Ngươi có suy nghĩ gì, cứ việc nói thẳng ra." Triệu Nam Tinh vốn không phải hạng quan viên tầm thường, trước kia hắn từng là Các chủ Liên Các, là một thành viên cốt cán trong Thanh Lưu Đảng. Bởi vậy hắn là người hiểu rõ việc này hơn ai hết. "Vậy thần xin được nói thẳng?" Triệu Nam Tinh ướm lời một câu. "Nói đi, ngươi hẳn phải biết, trẫm tuy mang tiếng là bạo quân, người ngoài đều nói trẫm bế tắc ngôn luận, không biết nạp gián nghe lời can ngăn, nhưng đó là vì lũ người kia vốn có tâm địa bất chính. Nếu xuất phát điểm là điều tốt, trẫm đương nhiên nghe lọt tai." Triệu Nam Tinh ngầm gật đầu. Khi bệ hạ ở sáu châu phương Nam, hắn đã từng tiếp xúc suốt một thời gian dài. Hắn hiểu rất rõ bệ hạ tuyệt đối không giống như lời đồn đại bên ngoài. Trí tuệ của ngài trác tuyệt, chẳng phải kẻ tầm thường có thể sánh kịp. Như những việc bệ hạ đã làm ở phương Nam, người đời chỉ nhìn thấy ngài đại khai sát giới, lại chẳng rõ hàm ý sâu xa bên trong. Trước dùng kế hai quả đào giết ba dũng sĩ phá vỡ sự câu kết của thế lực địa phương, khiến chúng tự tàn sát lẫn nhau, kế đó tung ra hàng loạt thủ đoạn cao minh, có thể nói là một mũi tên trúng nhiều đích. Dứt dòng suy nghĩ, Triệu Nam Tinh mở lời: "Thần xuất phát từ đáy lòng kính phục khí phách của bệ hạ, dám hạ quyết tâm lớn nhường này để thay đổi hủ bại cũ kỹ. Đây là điều rất nhiều hoàng đế muốn làm mà không dám làm." Chỉ một câu mở đầu này đã khiến Quan Ninh hiểu được trình độ của Triệu Nam Tinh không hề bình thường, hắn chính là người cùng chí hướng. "Thần cũng từng suy nghĩ kỹ càng xem nên thay đổi ra sao, cũng từng tra cứu việc làm của các vị hoàng đế có chí thay đổi đường lối này qua các triều đại, cuối cùng rút ra một kết luận." "Kết luận gì? Khả thi hay không khả thi?" "Không khả thi!" Triệu Nam Tinh cất lời: "Trở lực thực sự của việc này không bắt nguồn từ chuyện sĩ tử bãi thi hay các hình thức chống đối khác, mà nằm ở chỗ tân chính sẽ phá hoại chính chế độ khoa cử!" Mắt Quan Ninh sáng lên. Hắn đã nói trúng điểm mấu chốt. Quan thân nhất thể nạp lương là cuộc cải cách từng được Ung Chính hoàng đế đẩy mạnh ở kiếp trước. Song trên thực tế, đó chỉ là sấm to mưa nhỏ. Nó chưa từng được chấp hành triệt để, lúc bấy giờ còn dẫn tới làn sóng sĩ tử khắp nơi bãi thi trên quy mô lớn, vạn bất đắc dĩ, Ung Chính đành phải lôi vị quan chủ quản chịu trách nhiệm thi hành tân chính ra xử lý nhằm xoa dịu dư luận. Vào thời điểm đó, chính sách này trên thực tế đã chết yểu. Đến khi Càn Long đăng cơ, nó lại càng bị bãi bỏ hoàn toàn. Vì sao? Căn nguyên chính là điều Triệu Nam Tinh vừa nói. Khoa cử là chế độ căn bản để triều đình tuyển bạt quan viên, nói rộng hơn, đó là sự thách thức đối với truyền thống khoa cử ngàn năm, làm tổn hại đến hệ tư tưởng chính trị lấy Nho trị quốc. Kỳ thi khoa cử của giai tầng quyền lực lấy Nho gia làm nội dung cơ bản, bởi vậy mối liên kết giữa Nho gia và quyền lực được thực hiện thông qua khoa cử; Khoa cử đối với người theo nghiệp Nho là một con đường cầu danh lợi, bổng lộc. Nếu chế độ khoa cử bị phá hoại, tức là đã chặt đứt mối liên hệ nội tại giữa Nho gia và quyền lực. Như vậy, việc nghiệp Nho chẳng còn ai đoái hoài cũng là lẽ tự nhiên. Khi ấy, thể chế thống trị do triều đình xây dựng bằng tư tưởng Nho gia sẽ mất đi mảnh đất sinh tồn, toàn bộ xã hội sẽ đánh mất nền tảng vận hành của hệ thống chế độ. Đây chính là đạo lý trị thiên hạ cần phải được lòng dân, kẻ sĩ là tinh hoa trong dân, được lòng sĩ thì được lòng dân. Ý tứ chính là, mấu chốt của việc trị thiên hạ nằm ở lòng dân, muốn trị vì giang sơn êm ấm thì phải thu phục lòng dân. Người đọc sách là tầng lớp ưu tú trong thứ dân, có được sự ủng hộ của người đọc sách thì coi như đã có được lòng dân. Mà quan thân nhất thể nạp lương lại là tước bỏ đặc quyền của người đọc sách. Chỉ cần thi hành, họ tất sẽ không ủng hộ, như vậy sẽ không có được lòng dân. Đây là mâu thuẫn vĩnh viễn không thể điều hòa. "Bệ hạ có lẽ chưa tường tận hết." Triệu Nam Tinh nói: "Có rất nhiều người thà không làm quan chứ quyết tâm chống chế. Sau khi ngài rời phương Nam, không ít quan viên đã làm như vậy, chức vị bỏ trống rất nhiều, thần thật sự phải nghĩ đủ mọi cách để tìm người về làm quan." "Bản thân chuyện này đã vô cùng nực cười." "Rốt cuộc những người trẫm tìm đến làm quan đều là kẻ sĩ xuất thân từ gia đình bần hàn khốn khó, bởi họ mười năm đèn sách cơ cực, không còn lựa chọn nào khác, nếu không sẽ uổng phí công sức. Nhưng những người như vậy liệu có được bao nhiêu?" Triệu Nam Tinh rõ ràng đã chuẩn bị từ trước. Hắn nói tiếp: "Trên thực tế, con em nhà nghèo mà đỗ đạt hiển quý vẫn chỉ là thiểu số." "Người xưa thường bảo, rồng sinh rồng, phượng sinh phượng, con chuột sinh ra biết đào hang, áp dụng vào chốn này cũng chuẩn xác vô cùng." Đây lại là lời nói thật. Môn phiệt thế gia từ xưa tới nay luôn nắm giữ lượng lớn tài nguyên ưu tú, họ có thừa năng lực bồi dưỡng hậu bối. Còn người nghèo khổ thì có được những gì? Về mặt nhận thức lẫn năng lực tự thân đều đã kém xa một bậc. Thời cổ đại là vậy, thời hiện đại há chẳng phải cũng thế sao. Quan Ninh cảm khái sâu sắc. Dứt mạch suy nghĩ. Hắn liền hỏi: "Vậy ngươi thấy nên giải quyết vấn đề này thế nào?" Triệu Nam Tinh thưa: "Trừ phi triều đình có phương thức mới để tuyển bạt nhân tài, nhưng ngoài chế độ khoa cử ra, thần không thể nghĩ ra cách nào khác..." Nghe tới đây. Quan Ninh trong lòng thầm than. "Trẫm đến phương Nam, thu hoạch lớn nhất không phải là đẩy mạnh chính sách, mà là phát hiện ra một nhân tài như ngươi." "Bệ hạ quá khen, thần sợ hãi khôn cùng." Triệu Nam Tinh vội vàng quỳ xuống, hắn vạn lần không ngờ Quan Ninh lại dành cho mình sự đánh giá cao đến thế. Nhưng hắn cũng hiểu, nếu đem những lời này nói với người khác thì chẳng khác nào đàn gảy tai trâu. Còn nói với vị hoàng đế khác? Hắn vạn lần không dám mở miệng. "Đứng dậy đi." Quan Ninh nói hoàn toàn là sự thật. Điểm đáng quý của Triệu Nam Tinh chính là ở chỗ học thức uyên bác, nhưng lại không phải kẻ hủ lậu, tư duy vô cùng linh hoạt. Thực ra chế độ khoa cử cũng không phải toàn chọn ra kẻ tầm thường. Trên thực tế, người có thể vượt qua sĩ tử cả nước để đứng vào hàng ngũ số ít ỏi kia tuyệt đối là bậc long phượng trong cõi nhân gian. Thế nhưng xét về tổng thể, mặt hại vẫn nhiều hơn mặt lợi. "Thượng thư Lại bộ Lư Chiếu Linh tuổi tác đã cao, trẫm nếu cứ dùng dằng không cho cáo lão, e rằng sẽ chết ngay tại chức vị, thế thì có vẻ trẫm quá mức bất cận nhân tình." Quan Ninh mở lời: "Thực ra là do bấy lâu nay vẫn chưa có nhân tuyển thích hợp." "Đợi chuyện lần này kết thúc, ngươi đến Lại bộ nhậm chức Thượng thư đi." Triệu Nam Tinh hơi giật mình. Ngay sau đó hắn đáp: "Thần hoàn toàn tuân theo sự sắp đặt của bệ hạ." Từ Châu mục địa phương lên Thượng thư Lại bộ, tuy cùng phẩm cấp, hơn nữa Châu mục còn là đại thần phong cương một cõi. Nhưng chức Thượng thư Lại bộ vẫn nắm nhiều quyền thế hơn. Lại bộ vốn được xưng là bộ đứng đầu, nắm giữ việc nhân sự, chức này còn kiêm cả Đại thần Nội các, chính thức bước chân vào triều đình trung ương. Thế nhưng Triệu Nam Tinh vẫn rất bình tĩnh. Chí hướng của hắn không phải là làm quan, mà là đi theo vị bệ hạ này để chứng kiến sự ra đời của một vương triều huy hoàng. Tuy nhiên lúc này điều hắn tò mò hơn là bệ hạ rốt cuộc dùng phương thức gì để thay thế chế độ khoa cử? Nhìn vẻ mặt của bệ hạ, có lẽ đã tính toán tới bước này từ lâu. Nghĩ đến đây. Hắn liền cất lời hỏi: "Bệ hạ đã có đối sách rồi chăng?" "Có rồi." "Đó là gì vậy?" Triệu Nam Tinh càng thêm tò mò, bởi chính hắn cũng từng suy nghĩ kỹ lưỡng nhưng hoàn toàn bế tắc. "Lập trường học!" Quan Ninh thốt ra ba chữ. "Lập trường học?" Triệu Nam Tinh nói: "Hiện tại cũng có học phủ, cấp huyện có tư thục học đường, cấp phủ có phủ học, cấp châu có thư viện, điều này so với việc lập trường học đâu có gì khác biệt." Quan Ninh giải thích: "Việc lập trường học mà trẫm nói là việc học tập chia theo tầng cấp. Một đứa trẻ từ thuở ấu thơ bắt đầu đi học, kiến thức tiếp thu là học vấn căn bản, gọi là tiểu học. Sau khi vượt qua khảo thí sẽ thăng lên trung học, tiếp sau đó mới học đại học. Điều trẫm muốn thay đổi chính là phương thức giáo dục."