Chương 816: Mười năm trồng cây, trăm năm trồng người

"Mô hình giáo dục?" Triệu Nam Tinh thần sắc hơi trầm xuống, rơi vào trầm tư. "Thông qua việc học tập ở các cấp bậc khác nhau, không ngừng nâng cao học thức của bản thân, trở thành nhân tài thực sự có ích cho quốc gia!" Quan Ninh mở lời: "Bản chất chính là mở rộng phạm vi giáo dục, phổ cập việc học hành, hình thành nên một thể chế cụ thể!" Triệu Nam Tinh bừng tỉnh đại ngộ. "Đây chính là điều bệ hạ từng nói với thần tại Giang Châu về việc phá vỡ sự lũng đoạn giáo dục." "Đúng vậy." Cũng giống như chân lý chỉ nắm trong tay số ít người, ở thời đại này, tri thức cũng chỉ nằm trong tay một thiểu số. Môn phiệt thế gia, quyền quý người giàu. Họ nắm trong tay nguồn lực dồi dào, lại đã xây dựng nên một hệ thống bồi dưỡng thành thục. Như một số thế gia quý tộc, bản thân họ đã tự lập ra tư thục, còn tại các phủ học, thư viện, phần lớn người theo học vẫn là con em của tầng lớp này. Quốc Tử Giám mà Quan Ninh từng theo học trước kia cũng vậy, bản thân hắn xuất thân từ Trấn Bắc Vương phủ nên hiểu rõ hơn ai hết. Triệu Nam Tinh trong lòng chấn động, ông biết đây là biện pháp giải quyết tận gốc rễ. Hồi thần lại, ông liền mở lời: "Điều này muốn thực hiện được e rằng chẳng hề dễ dàng." Đây chỉ là cách nói uyển chuyển, thực tế là khó khăn muôn trùng. Vì sao hàn môn khó xuất hiện nhân tài? Chẳng phải là vì gia cảnh bần hàn sao. Không có tiền để đi học. Dù có lập lại mô hình giáo dục mới, vẫn không thể thay đổi được vấn đề cốt lõi này. Triệu Nam Tinh nói: "Nếu làm như vậy, nền giáo dục hiện hành sẽ bị lật đổ, cần phải dựng lại các học đường tiểu học, trung học, đại học như lời bệ hạ nói, tổn phí sẽ vô cùng lớn, lại chẳng phải thứ mà những gia đình nghèo khổ kham nổi, cuối cùng có lẽ người hưởng lợi vẫn cứ là môn phiệt thế gia." "Cho nên việc này cần triều đình xuất ngân lượng cấp phát để hoàn thành!" Quan Ninh nói: "Sẽ thực thi nền giáo dục nghĩa vụ sáu năm, tiểu học ba năm, sơ trung ba năm, sáu năm đèn sách này hoàn toàn miễn phí, do quốc gia gánh vác." "Đợi sau khi kinh tế đất nước phát triển, sẽ còn thực hiện giáo dục nghĩa vụ chín năm." "Chuyện này..." Nghe đến đây. Triệu Nam Tinh lại một lần nữa kinh hãi. Nhà nước dựng trường, lại do nhà nước gánh vác chi phí, chu cấp việc học hành. "Nếu quả thật như thế, áp lực tài chính của triều đình sẽ cực kỳ nặng nề." Triệu Nam Tinh từng là chủ quan một châu, đương nhiên nắm rõ tình cảnh đất nước hiện thời. Thực chất vẫn còn rất nghèo túng. Đánh nhau với Lương Quốc ròng rã hai năm, kìm hãm tiến trình phát triển, cũng khiến đất nước càng thêm cùng kiệt. "Nghèo mấy cũng không thể để nghèo giáo dục, khổ mấy cũng không thể để khổ con trẻ." Quan Ninh trầm giọng: "Trẫm muốn làm được điều thực sự là 'hữu giáo vô loại', vào trường đọc sách không còn dùng gia thế để cân đo, mà là người người đều có cơ hội." "Học được bao nhiêu, đi xa được đến đâu, đều phải dựa vào bản lĩnh của chính mình." Nghe thấy lời này. Triệu Nam Tinh quỳ sụp xuống đất. "Chí hướng lăng tiêu của bệ hạ thực khiến thần bội phục muôn phần, xin nhận của thần một lạy." Lời này của ông hoàn toàn xuất phát từ phế phủ. "Trẫm làm vậy cũng là vì quốc gia." Nhìn từ góc độ ngắn hạn, đầu tư vô cùng lớn, xét theo tình cảnh hiện tại của đất nước thì vẫn còn gượng gạo, nhưng nhìn về lâu dài, ý nghĩa lại vô cùng trọng đại. Bởi lẽ nhân tài là cái gốc. Có nhiều nhân tài hơn, mới có thể khiến đất nước phát triển thần tốc. Quan Ninh nói: "Trẫm nói với khanh nhiều như vậy, là để khanh chuẩn bị sẵn sàng, khanh còn phải kiêm nhiệm chức chủ quan Giáo Vụ Ty, thống quản mọi sự vụ giáo dục." "Đây là một cuộc cải cách trọng đại liên quan tới cả nước, gánh nặng trên vai khanh rất lớn." Hắn nhận thấy Triệu Nam Tinh có thể theo kịp suy nghĩ của mình, thuộc về lớp người chung chí hướng. "Tuân chỉ." Triệu Nam Tinh trịnh trọng đáp lời. Được tham dự và thống quản một biến pháp trọng đại nhường này là vinh hạnh của ông, ông sắp được chứng kiến lịch sử. Không đúng, phải là sắp thay đổi lịch sử rồi. "Việc đầu tiên cần làm chính là biên soạn giáo trình, trẫm vạch trước cho khanh một phương hướng, khanh cứ cân nhắc dần." "Biên soạn giáo trình?" Triệu Nam Tinh lại ngẩn người, kinh nghi hỏi: "Bệ hạ định đổi cả nội dung học tập, hoàn toàn vứt bỏ Nho học sao?" Ông biết bệ hạ vốn không có ấn tượng tốt về phương diện này, mở miệng ra là nhắc tới hủ Nho. "Không vứt bỏ, trẫm chưa từng cảm thấy Nho học có điểm nào không tốt." Quan Ninh nói: "Thi thư lễ nghi vẫn là nền tảng, nhưng tỷ trọng phải hạ thấp xuống, không phải do trẫm vứt bỏ, mà là học thuyết phương diện này không thể đáp ứng được nhu cầu của trẫm." Hắn muốn sức sản xuất tiến thêm một bước, thứ cần là tri thức chuyên môn thực tế, chứ không phải lời lẽ chi hồ giả dã. Điều then chốt nhất là, nó trói buộc tư tưởng con người, bóp nghẹt sức sáng tạo. Quan Ninh nói: "Chúng ta nên học những tri thức hữu dụng hơn, nhân văn địa lý, tự nhiên lịch sử, minh toán, minh pháp... những tri thức mang tính chuyên môn, có ích cho sự phát triển của xã hội." "Phải khai mở sức sáng tạo của con người, chứ không phải lãng phí thời gian vào những học thuyết vô bổ kia." Quan Ninh cố gắng nói thật ngắn gọn súc tích, để Triệu Nam Tinh có thể nghe hiểu. Dẫu sao biến pháp bực này còn lớn hơn cả việc thay đổi giáo dục truyền thống. Bởi vì đây là thay đổi toàn bộ nội dung học tập vốn có. Đó là truyền thống lưu truyền lại suốt mấy trăm năm. Điều này đối với Triệu Nam Tinh cũng là một cú đả kích lớn, bản thân ông xuất thân từ Nho học. Quan Ninh nhấn mạnh lại một lần nữa: "Không phải là vứt bỏ học thuyết cũ, chỉ là coi nó như một môn nền tảng. Lấy ví dụ như khoa mục Minh Tự khảo thí trong khoa cử, yêu cầu thí sinh học thuộc lòng toàn bộ những bài văn rườm rà đó, khanh cảm thấy có ích không?" "Thực chất chẳng có tác dụng gì, mà những quy củ rập khuôn đó ngược lại còn trói buộc con người, hạn chế rất lớn việc sản sinh nhân tài, khanh ngẫm kỹ xem có phải đạo lý này không?" Triệu Nam Tinh vẫn còn đang chìm trong suy nghĩ. Hồi lâu sau ông mới mở lời: "Tạm thời gác lại chuyện lợi hại sang một bên, làm sao để người trong thiên hạ tiếp nhận mới là một vấn đề." "Thói quen truyền thống để lại đâu dễ gì thay đổi." "Đọc sách là vì cái gì?" Quan Ninh hỏi một câu. Triệu Nam Tinh đáp ngay tắp lự: "Học nhi ưu tắc sĩ." Ông bỗng bừng tỉnh đại ngộ. "Bệ hạ định đưa những nội dung này vào trong khoa cử?" "Đúng." Cưỡng ép người ta thay đổi tư duy cũ, chi bằng để họ tự giác thay đổi. Nếu đem tân học làm nội dung để thi cử lấy công danh, họ tự khắc sẽ chủ động đi học tập và thay đổi. Bởi vì điều đó hữu dụng đối với họ. "Xem ra bệ hạ đã sớm có dự liệu." Triệu Nam Tinh nói: "Thần còn một điều nghi vấn, học nội dung mới cũng cần có thầy dạy, nhưng theo lời ngài nói, một cuộc biến pháp lớn như vậy, rất nhiều lão hủ Nho học không thể giảng dạy được." Đây là vấn đề thứ tự trước sau. "Quốc Học ngay từ những năm đầu Nguyên Vũ đã bắt đầu giảng dạy tân học, ba năm qua, đã đào tạo ra một lứa nhân tài có thể đứng lớp, tuy rằng chưa nhiều, nhưng cũng đủ để dựng khung sườn." Quốc Học chính là đổi tên từ Quốc Tử Giám trước kia mà thành. Quan Ninh đã bỏ ra bao công sức để thay đổi thói hư tật xấu nơi đó, tìm kiếm những môn sinh có tư tưởng linh hoạt để truyền thụ tân học. Mục tiêu của hắn là gây dựng Quốc Học thành đệ nhất học phủ, trở thành ngọn cờ đầu cho phong khí học tập. Nhìn sắc mặt có phần nặng nề của Triệu Nam Tinh, Quan Ninh biết hôm nay đã tạo cho ông một cú chấn động không nhỏ. "Biến pháp này tuyệt đối không phải chuyện một sớm một chiều có thể hoàn thành, cần một thời gian dài đằng đẵng để hoàn thiện, nhưng chung quy vẫn phải làm." "Mười năm trồng cây, trăm năm trồng người." Quan Ninh trầm giọng: "Quốc gia, dân tộc, gia đình, chỉ khi làm tốt việc bồi dưỡng con người, mới có thể tiếp nối, hưng thịnh và lưu truyền..."