Chương 842: Định số lịch sử không thể thay đổi

Qua miệng người truyền miệng, chuyện "khoa cử tam hại" lan truyền mau chóng. Sự thật chứng minh Quan Ninh vốn chẳng giỏi lấy lý phục người, luận điểm của hắn không những không được tán đồng, ngược lại còn dấy lên phản ứng dữ dội hơn. Nhưng điều này càng chứng minh rõ một điều: phế trừ khoa cử đã là sự thật đã rồi! Thậm chí có một lão cử nhân tên Hác Chí Dũng vì chuyện này mà thắt cổ tự vẫn tại nhà. Hắn từng bao phen lận đận chốn trường quy thi mãi không đỗ, tuy đã sớm từ bỏ con đường công danh sĩ hoạn, song vẫn không tránh khỏi nỗi đau trời long đất lở, vạn niệm câu hôi. Trong thư tuyệt mệnh, hắn viết: "Dạo này hễ bước chân ra cửa, thấy người ta đều bảo khoa cử bãi bỏ, thiên hạ chịu điều bất tiện khôn xiết, mà hiệu quả học đường thì chưa kiểm chứng được. Thế đạo lòng người chẳng biết sẽ trôi dạt về đâu, độ chừng vài năm nữa lại biến thành cái dạng gì, thật có mối lo mối sợ khôn cùng. Bọn ta đường sống đã dứt, muốn toan tính nghề khác mưu sinh thì lại chẳng có nghề nào nương tựa, biết phải làm sao đây?" Thiên trần tình dài dòng ấy khiến người nghe không khỏi thở dài than thở. Mấu chốt chính nằm ở nửa câu sau. Tinh thần sụp đổ vẫn chỉ là chuyện thứ yếu, áp lực mưu sinh do thất nghiệp mới là nỗi đau đớn thấu tận da thịt. Khoa cử bị phế trừ, tầng lớp sĩ thân đã bước vào chốn quan trường dĩ nhiên chẳng hề hấn gì, những kẻ có thế có tiền lại càng không chịu chút ảnh hưởng. Duy chỉ có những đồng sinh, sinh viên, thậm chí là cử nhân đeo đuổi khoa cử bấy lâu mà chưa thành tựu, tuổi tác đã cao khó bề chuyển nghề lại thêm cảnh nhà bần hàn, những cựu thân sĩ sống rải rác chốn thôn dã ấy, mới là những kẻ bẽ bàng khốn đốn nhất. Tiền đồ đứt đoạn, đặc quyền đãi ngộ của bản thân cũng vì chính sách quan thân nhất thể nạp lương mà mất sạch sành sanh. Thân phận cũ chẳng đáng một xu, họ biết đi đâu về đâu? Chuyện của lão cử nhân Hác Chí Dũng chỉ là một góc thu nhỏ. Quan Ninh nghe xong cũng trầm mặc không nói. Bánh xe lịch sử cuồn cuộn lăn, chỉ tiến không lùi, thuận theo thì sống, chống lại thì diệt vong. Việc bãi bỏ chế độ khoa cử đã xô đẩy các sĩ tử vào dòng lũ thời đại. Dù là hoang mang sợ hãi, than oán hay phẫn uất, đây rốt cuộc vẫn là định số lịch sử không thể nào lay chuyển! Phải, không thể lay chuyển. Sự thống trị của Quan Ninh đã thâm căn cố đế, thủ đoạn sát phạt đã khắc sâu vào lòng người, dẫu có dấy lên sóng to gió lớn hơn nữa cũng chẳng đến mức gian nan như thuở đầu ban bố tân chính... Ngày mười tám tháng Giêng, niên hiệu Nguyên Vũ năm thứ tư. Năm mới đã qua. Quan Ninh lại đón Tết ở Giang Châu thêm một năm nữa, khiến cho bao thành dân bách tính kinh ngạc không thôi. Sự coi trọng của bệ hạ đối với phương nam quả thực khó lòng hình dung, nào có ai nán lại một nơi lâu đến vậy? Bảo là vi hành du ngoạn đã đành, đằng này lại là đích thân làm việc. Hoàng đế các đời trước chưa từng có ai làm vậy. Điều này khiến không ít người ở sáu châu phương nam kêu khổ thấu trời. Cầu xin bệ hạ mau mau rời đi cho, ngài cứ đến là y như rằng chẳng có chuyện gì tốt lành. Cũng bởi chuyện phế trừ khoa cử mà cái Tết năm nay chẳng hề yên ổn. Thường ngày đón Tết đều là cả nhà sum vầy hoan hỉ, ngập tràn cát tường, nay lại sụt sùi khóc lóc, than thở không thôi... Hôm nay là một ngày nắng ráo. Mặt trời lên cao, ấm áp chan hòa. Đông đảo thí sinh vây quanh trước phủ nha, chen chúc xô đẩy nhau tranh lên trước. Hôm nay là ngày yết bảng! Kết quả thi chung kết đã có, trúng tuyển hay không cũng ngã ngũ rồi. Ngày yết bảng đã được thông báo từ trước. Phương Trí đến từ rất sớm, chen được lên tận hàng đầu. Dẫu chẳng ôm hy vọng gì nhiều nhưng đáy lòng vẫn le lói một tia mong manh, hắn tự biết hy vọng trúng tuyển của mình vô cùng nhỏ nhoi. Vượt qua được vòng sơ thí đã là vận may chạm nóc rồi. Còn vòng chung thí ư? Hắn thậm chí còn chẳng nhớ nổi bản thân làm bài xong bằng cách nào. Đối với chuyện bãi bỏ khoa cử đang xôn xao bàn tán dạo gần đây, hắn trái lại giữ được tâm thái bình thản, thậm chí còn rất ủng hộ. Nếu là trước kia, làm sao hắn có cơ hội tham dự khoa cử chứ? Không đúng, giờ phải gọi là quốc khảo mới phải. "Chương Hồng Ba." "Lạc Kiến Thụ." "Mi Văn Bân." Phương Trí lẩm nhẩm đọc từng cái tên. Toàn bộ thí sinh tham gia vòng chung thí đều có tên trên bảng, sau tên còn có thêm một cột điểm số. Bảng xếp theo thứ tự điểm số từ cao xuống thấp. Làm vậy nhằm thể hiện sự công bằng chính đại. Hơn nữa bên dưới còn chú thích rõ, nếu ai có dị nghị về điểm số của mình thì có thể đến huyện nha tra cứu. "Ủa?" Đúng lúc này, mắt Phương Trí sáng lên. Hắn nhìn thấy tên mình. Xếp ở vị trí thứ bảy! Đương nhiên thứ hạng không quan trọng, quan trọng là tên hắn được khoanh đỏ, điều đó đồng nghĩa với việc hắn đã trúng tuyển! "Mình trúng tuyển rồi ư?" Tim Phương Trí đập thình thịch liên hồi, chỉ cảm thấy máu huyết toàn thân dồn hết lên đỉnh đầu. Cảm giác này không sao diễn tả bằng lời. Hắn nằm mơ cũng không ngờ nổi, một gã trướng phòng tiệm cầm đồ như mình mà lại có ngày được làm quan? Nhưng điểm số của mình rõ ràng đâu có cao! Vừa kích động xong, hắn lại nảy sinh nghi hoặc. Đưa mắt nhìn sang phần điểm số phía sau, hắn mới vỡ lẽ. Hóa ra còn có lời ghi chú. Hắn được chọn là nhờ ở vòng sơ thí, bài thi Lý Tông đạt điểm cao đến sáu mươi bảy điểm, nên được phá cách trúng tuyển. Giống như hắn còn có một người nữa, là nhờ bài thi Văn Tông đạt kết quả xuất sắc. Điều này cũng nói lên một sự thật. Chỉ cần ngươi có tài năng, bất luận ở phương diện nào cũng đều có cơ hội. Lúc này, hắn bỗng sực nhớ ra một chuyện. Chỉ tiêu tuyển chọn chỉ có năm người, giờ lại có tới bảy người, vậy phải làm sao? "Còn có phỏng vấn nữa sao?" Một tiếng kêu kinh ngạc kéo dòng suy nghĩ của hắn trở lại, Phương Trí mới nhìn thấy ở góc dưới cùng có một dòng chữ nhỏ ghi rằng: Người trúng tuyển xin mời đến huyện nha tham gia phỏng vấn vào sáng ngày mai! Nói cách khác, đây chưa phải kết quả cuối cùng, vẫn còn một đợt khảo hạch trực tiếp diện đối diện, vượt qua được vòng đó mới thực sự coi như thành công! Đúng là chẳng dễ dàng gì! Trong lòng Phương Trí thầm cảm thán, đoạn lại bắt đầu lo lắng cho buổi phỏng vấn. Vất vả lắm mới đi được tới bước này, thật sự chỉ còn thiếu một bước quyết định nữa thôi, ngộ nhỡ bị gạt ra thì đúng là tiếc đứt ruột... Kẻ mừng người lo. Điểm thi các nơi lần lượt được công bố, cũng chính nhờ sự chú ý dồn vào sự kiện này mà làn sóng phản đối việc phế trừ khoa cử có phần lắng xuống đôi chút. Thời gian không vì ý chí của riêng ai mà ngừng lại, những việc cần xảy ra vẫn cứ tuần tự diễn tiến theo đúng khuôn phép. Những ai vượt qua vòng chung thí đều kích động khôn xiết. Ai nấy đều cảm thấy như tổ tiên phù hộ thắp được nén nhang thơm, bởi vượt qua một kỳ thi như thế quả thực muôn phần gian nan. Nhưng người ta cũng nhận ra rằng ngưỡng cửa tuyển chọn đã được hạ xuống khá thấp, vả lại có không ít người nhờ sở hữu một sở trường đặc biệt xuất chúng mà được phá cách trúng tuyển. Cho dù tranh cãi có lớn đến đâu chăng nữa. Đây không thể phủ nhận là một kỳ thi công bằng chính trực. Bảng dán ra đều công khai điểm số rõ ràng, cứ theo thứ hạng cao thấp mà tuyển lấy, chẳng có gì khuất tất, không một ai bới móc nổi tì vết. Nhưng vẫn có rất nhiều kẻ bất mãn. Đó là những kẻ có tài học, bụng đầy chữ nghĩa kinh luân, học rộng tài cao, ngặt nỗi kỳ thi lần này lại chẳng hề khảo thí những thứ ấy. Bọn họ rớt bảng. Thế nên mới oán thán không dứt. Đó chính là sự đào thải mà Quan Ninh từng nói. Sóng lớn đãi cát, những kẻ này đã không còn phù hợp với sự lựa chọn của thời đại. Dĩ nhiên, họ cũng chẳng thể làm lay chuyển được điều gì. Cứ thế lại qua thêm ba ngày. Kết quả phỏng vấn cũng đã có. Có người không qua được mà bị loại, cũng có người vượt qua, bọn họ đã bắt đầu làm các thủ tục liên quan, đệ trình lên Lại bộ để chính thức trở thành quan viên triều đình! Là trực tiếp làm quan! Có người được bổ nhiệm thẳng làm Chủ bạ, lại có một thí sinh tên Phương Trí ở huyện Ấp Thanh nhờ thành tích Lý Tông vượt trội mà được điều thẳng về Thượng Kinh nhậm chức tại Thuế Vụ Tổng Thự. Những tấm gương như thế chẳng hề hiếm gặp! Nhờ có kỳ quốc khảo kiểu mới này, biết bao kẻ bình dân đã thực hiện được bước nhảy vọt đổi đời. Điều này so với khoa cử còn trực tiếp hơn, mang sức bật mạnh mẽ hơn nhiều! Đương nhiên, cũng chẳng có gì mang tính thuyết phục hơn những tấm gương rành rành ngay trước mắt ấy. Phải nói rằng, vô số kẻ đã bắt đầu thèm thuồng đỏ mắt...