Chương 843: Giáo dục bắt buộc

Học giỏi ắt làm quan, xưa nay luôn là quan niệm bất biến trong lòng người, thực tế quả đúng như vậy. Bỏ khoa cử thì đã có quốc khảo thay thế, vả lại cách thức tuyển sĩ này so với khoa cử còn trực diện hơn, hiệu quả cũng cao hơn. Dưới thể chế lấy chức quan làm trọng. Làm quan vĩnh viễn là mưu cầu lớn nhất của đời người! Họ bắt đầu hướng về con đường ấy! Đã không thể xoay chuyển, vậy chỉ còn cách thuận theo. Khoa cử tuy phế bỏ, nhưng đường làm quan chẳng hề đổi thay, họ vẫn có thể xuất sĩ. Chỉ là nội dung thi cử đã hoàn toàn đổi khác. Cũng bởi thế mà có kẻ trong lòng bất mãn, than vãn oán thán không dứt, thậm chí còn làm ra những chuyện cực đoan. Rõ ràng là cử nhân đầy bụng kinh luân, lại chẳng tài nào giải nổi những đề bài như thế. Hắn làm sao có thể cam lòng? Lại có kẻ chọn cách thuận theo, thậm chí bắt đầu tìm kiếm đường hướng học tập mới hòng thích ứng với kỳ quốc khảo kiểu mới này! Trừ phi bản thân muốn từ bỏ con đường này. Lúc bấy giờ liền nảy sinh hai thái cực. Mà cơn dư chấn do biến động này mang lại vẫn chưa dừng lại. Học tử khắp các tư thục, học đường, thậm chí cả huyện viện, châu viện lục tục thôi học, khiến những nơi ấy buộc phải đóng cửa. Nhất là những gia đình phú quý hiển hách, lòng dạ càng thêm bất an khi nhận ra một vấn đề trọng đại. E rằng mảnh đất văn hóa mà họ bấy lâu độc chiếm sắp sửa bị phá vỡ! Con đường đào tạo nhân tài vốn là thế mạnh của họ sắp vì vậy mà đứt đoạn! Sự thật đúng là như thế! Con em hàn môn làm nên chuyện xưa nay chỉ là thiểu số. Phần lớn nhân tài đều bị thế gia quý tộc thâu tóm, kết thành một tập đoàn thế lực khổng lồ mang tên sĩ tộc! Điều đó dẫn đến một cục diện. Nhân tài thay nhau xuất hiện không ngừng, nhưng rốt cuộc vẫn không thoát khỏi vòng cương tỏa của họ. Nạn môn sinh cố lại ăn sâu bén rễ vô cùng trầm trọng. Đó chính là độc quyền nhân tài! Các gia tộc này có sẵn một hệ thống dưỡng dục quy củ, con em trong tộc từ nhỏ đã được học ở gia thục, theo năm tháng lớn lên đều được hưởng sự giáo dục tương ứng. Họ nắm trọn tài nguyên dồi dào. Còn những nhà nghèo khổ thì sao? Cơm ăn áo mặc để sống qua ngày còn chật vật, lấy đâu ra sức nuôi con ăn học? Chẳng lẽ vì họ không hiểu chuyện? Dĩ nhiên cũng có phần cớ sự đó, nhưng phần lớn là bởi lực bất tòng tâm, ngặt vì gia cảnh khốn khó mà thôi! Đối với họ, học mới hay học cũ cũng chẳng mảy may can hệ. Nhưng tầng lớp trên thì đã không còn ngồi yên được nữa. Họ mới bàng hoàng nhận ra, nguy cơ thực sự lại nằm ở chỗ này! Dưới tình thế ấy, một phong trào bãi khóa do tầng lớp sĩ tộc truyền thống khơi mào lập tức bùng nổ! Quả đúng là sóng gió tầng tầng, lớp này chưa dứt lớp khác đã dâng lên. Tiếp sau bãi thi, nay lại đón lấy bãi khóa! Chuyện này so với trước còn nghiêm trọng hơn nhiều. Mà họ cũng có đủ cớ để làm vậy. Điều ta học đã thành vô dụng, vậy còn học để làm gì? Nếu ai nấy đều không chịu học, ắt chẳng còn học vấn văn hóa, chẳng hiểu luân thường đạo lý, chẳng rõ đạo nghĩa làm người... Đất nước sẽ mất đi trật tự mà rơi vào cảnh hỗn loạn, rồi từng bước đi đến chỗ diệt vong! Đây tuyệt chẳng phải lời lẽ dọa dẫm giật gân! Mà là sự tình hoàn toàn có thể xảy đến. Đã có đại nho đứng ra chỉ trích Nguyên Vũ hoàng đế đương triều làm chuyện đảo ngược luân thường, ngang hàng với mối họa đốt sách chôn nho thuở trước. Dẫu thế giới này không có trang sử ấy, họ vẫn liên tưởng đến được. Làn sóng ngày càng dâng cao dữ dội. Dẫu uy danh sát phạt của Quan Ninh vẫn còn đó, cũng khó lòng ngăn cản. Bởi điều này đã động chạm đến gốc rễ! Tầm ảnh hưởng dần lan rộng, không ít bách tính bình dân cũng bị cuốn vào; ai nấy đều biết lo nghĩ cho mối lợi thiết thân của mình, điều đó âu cũng là lẽ thường. Khởi nguồn từ Lâm An, lan khắp đất Giang Châu, rồi dần đà thổi bùng ra khắp sáu châu phương nam. Đây xem như đất dụng võ cho đám sĩ tử sắp sửa bị thời cuộc đào thải. Một cuộc khủng hoảng lớn hơn đã thành hình. Việc này so với phong ba bãi thi trước kia còn gay gắt hơn nhiều. "Để xem vị hoàng đế này giải quyết ra sao!" Một gia chủ đại tộc nghiến răng nói. Họ nhìn thấu được bản chất của vấn đề, mấu chốt chính là muốn đập tan sự độc quyền nhân tài, điều sẽ khiến lợi ích của họ bị tổn hại nặng nề! "Cái gọi là quốc khảo kia bất quá chỉ như hoa quỳnh sớm nở tối tàn, bởi chỉ phục vụ thiểu số nên ắt sẽ tan thành mây khói!" Một lão cử nhân nghiến răng nghiến lợi buông lời. Rùm beng liên tiếp mấy ngày liền, nha môn quan phủ không hề có lấy nửa lời hồi đáp, bệ hạ cũng chưa hạ bất kỳ chỉ dụ nào. Điều này khiến người ta ngỡ rằng bệ hạ đang tìm kế đối phó, e là thấy thế khó nên chẳng bao lâu nữa sẽ thu hồi mệnh lệnh. Nhưng khiến họ khó hiểu là, bệ hạ cũng chẳng hề hạ lệnh trừng phạt ai. Nhớ thuở mới ban hành tân chính, gặp cảnh ngộ thế này triều đình đã sớm điều binh trấn áp, vung đao đồ sát rồi! Lẽ nào bệ hạ thực sự muốn lấy lý lẽ phục lòng người? Nhưng cách này đâu có được. Chính bởi sự buông lỏng làm ngơ ấy mà sự tình lại càng thêm náo loạn. Đông đảo người đọc sách đua nhau bãi khóa. Bãi thi đã hỏng, bãi khóa ắt phải thành công! Sóng gió ngút trời. Đúng lúc này, Quan Ninh sau mấy ngày im lặng rốt cuộc cũng hạ chiếu thư! "Kể từ hôm nay, chế độ khoa cử chính thức phế bỏ, thay thế bằng quốc khảo. Quan phủ các địa phương sẽ mở trường quan dạy tân học. Học trình sẽ có phân cấp rõ ràng: tiểu học, trung học, đại học. Về sau, chỉ có người hoàn thành cấp đại học mới đủ tư cách báo danh tham dự quốc khảo, đây sẽ là con đường duy nhất để tiến thân vào chốn quan trường!" "Trường quan thi hành chế độ giáo dục bắt buộc, không đặt ra bất kỳ giới hạn nào đối với học trò, chỉ cần đủ tuổi đều được nhập học. Trước cấp đại học, người học không phải tốn bất kỳ chi phí nào, thảy đều được học miễn phí..." "Trường quan cũng phân thành tiểu học, trung học, đại học, bắt đầu từ hôm nay sẽ lần lượt mở cửa tiếp nhận!" Đạo thánh chỉ này rất dài, không mang vẻ nghiêm cẩn câu nệ như các chiếu chỉ truyền thống, mà giống như một bài bố cáo phân giải sự tình. Toàn văn đều dùng lời lẽ bạch thoại mộc mạc, thông tục dễ hiểu, giúp người nghe mau chóng thấu suốt. Thánh chỉ nêu rõ, tân học sẽ bắt đầu thi hành từ sáu châu phương nam. Nơi đây một lần nữa được chọn làm chốn thí điểm. Đây cũng là một trong những nguyên do Quan Ninh đích thân lưu lại nơi này lâu đến vậy. Hắn vẫn luôn dốc sức thúc đẩy việc này. Từ khoa cử kiểu mới bắt đầu cho tới lúc định bảng trúng tuyển, rồi đến phế bỏ khoa cử, đẩy mạnh tân học và dựng lập trường học. Từng bước từng bước đều gắn kết chặt chẽ, hỗ trợ lẫn nhau. Quan Ninh thấu hiểu sâu sắc sự gian nan của công cuộc cải cách. Chỉ cần sơ sẩy một chút là chuốc lấy thất bại, thậm chí có thể lung lay cả nền thống trị của bản thân, tấm gương trong lịch sử nhiều không kể xiết. Cho nên cần phải có phương pháp; tốc độ cải cách dẫu nhanh, nhưng Quan Ninh luôn thực hiện tuần tự từng bước, dẫn dắt khéo léo. Chiếu chỉ ban xuống, lại được Giang Châu quan báo in ấn truyền phát, nha môn các cấp dán bảng cáo thị khắp nơi, cùng với đội ngũ giảng độc nhân đông đảo đi khắp đầu đường ngõ chợ tuyên giảng. Tóm lại Quan Ninh đã dùng đủ mọi cách để bảo đảm bách tính trong thành có thể hay biết ngay trong thời gian sớm nhất. Quả nhiên biện pháp ấy đã phát huy hiệu quả, dấy lên một cơn chấn động cực lớn. So ra thì việc phế bỏ chế độ khoa cử đã không còn là điều then chốt, bởi trước đó đã có hiệu lệnh, hạ chiếu lần này bất quá chỉ là công bố chính thức mà thôi. Điều trọng đại hơn nằm ở phần sau, sự biến cách to lớn đối với học chế! Tiểu học, trung học, đại học. Ba bậc thang này đã phân định rành mạch từng giai đoạn và con đường tiếp thu tri thức. Trước đây chưa từng có tiêu chuẩn rạch ròi đến thế, tất cả chỉ được gọi chung bằng một danh xưng là người đọc sách. Chế độ khoa cử từng là lằn ranh phân biệt duy nhất. Trong chiếu chỉ cũng giải thích cặn kẽ, giúp mọi người hiểu rõ hàm nghĩa từng bậc. Điều quan trọng hơn cả là quan phủ sẽ mở trường quan, chuyên dùng để giảng dạy tân học. Tân học là gì, dân chúng đại khái đều đã rõ, chính là những điều xuất hiện trong kỳ quốc khảo lần này. Đây quả thực là một đòn sấm sét chí mạng. Trước đó, nhiều người vẫn suy đoán bệ hạ sẽ đối phó thế nào trước làn sóng bãi khóa. Giờ đây câu trả lời đã tỏ tường. Đó là dạy học lại từ đầu, vả lại còn hoàn toàn miễn phí; vế sau mới chính là điểm mấu chốt của toàn cục.