Chương 104: Phá đề của Trương Thừa Tông —— Cái cuốc và hy vọng

Huyện nha Ninh Dương, đại đường. Tấm biển “Minh kính cao huyền” ngày thường uy nghiêm, nay dưới ánh nến chập chờn bỗng trở nên ảm đạm. Ngoài đại đường, gió mưa gầm thét dữ dội. “Cho miếng ăn đi! Quan lớn làm ơn làm phước!” “Quan phủ có tiền không mua lương, định để chúng ta chết đói sao!” “Xông vào! Nghe nói nhà bếp huyện nha vẫn còn lương!” Đó là mấy ngàn con người đói đến đỏ mắt, là mấy ngàn gương mặt vặn vẹo vì tuyệt vọng. Tiếng gào thét, tiếng khóc than, tiếng va đập dồn dập nện vào cánh cổng lớn sơn đỏ dày nặng của huyện nha, phát ra những tiếng “rầm rầm” thắt lòng người. Trong đại đường, Huyện lệnh Tôn Chí Cao chắp tay sau lưng, nôn nóng đi đi lại lại. Quan phục của hắn xộc xệch, mũ quan lệch sang một bên, nhưng hắn chẳng buồn sửa sang. Đôi mày hắn nhíu chặt thành hình chữ “Xuyên”, trong ánh mắt vừa có nỗi sợ hãi khi cục diện mất kiểm soát, vừa có sự liều mạng của kẻ bị dồn vào đường cùng. “Chống giữ! Bảo đầu mục dẫn người chặn lại!” Tôn Chí Cao gằn giọng với Sư gia bên cạnh, “Bảo bọn họ, kẻ nào dám lui nửa bước, bổn quan chém trước! Cửa này mà mở ra, huyện nha chúng ta không còn là quan phủ nữa, mà thành kho lương của lũ lưu dân kia đấy!” Sư gia nơm nớp lo sợ lĩnh mệnh lui ra. Tôn Chí Cao quay người, nhìn Trương Thừa Tông đang ngồi im lặng ở vị trí phía dưới. Trương Thừa Tông nắm chặt phong thư mà thám tử ngầm vừa liều mạng đưa vào. Bao thư đã ướt đẫm mồ hôi tay, nhưng hắn vẫn chưa bóc ra. Hắn run rẩy, không phải vì sợ, mà vì sức nặng của phong thư này quá lớn. Tờ giấy mỏng manh này gánh trên mình tính mạng của mấy vạn con người toàn huyện. “Thừa Tông!” Tôn Chí Cao bước tới trước mặt hắn, “Thư đâu? Thư trả lời của tiên sinh đâu? Vẫn chưa đưa tới sao? Chúng ta không trụ nổi nữa rồi! Đến lúc đó, ngươi và ta đều phải chôn cùng đám dân chúng khắp thành này!” Trương Thừa Tông ngẩng đầu lên. “Đại nhân, thư tới rồi.” “Tới rồi sao không xem? Mau! Mau mở ra xem thử! Tiên sinh có cẩm nang diệu kế gì? Có phải bảo chúng ta rút lui? Hay là có viện binh? Hoặc giả bảo chúng ta đi cướp của người giàu cứu người nghèo?” Tôn Chí Cao sốt ruột thúc giục. Trương Thừa Tông hít sâu một hơi, dường như gom hết sức lực toàn thân xé mở bao thư. Dưới ánh nến lờ mờ, hắn mở tờ giấy viết thư ra. Không có viện binh. Không có lệnh rút lui. Cũng chẳng có phép thuật biến ra lương thực. Chỉ có mấy dòng ngắn ngủi, tựa như một đề thi lạnh lùng bày ra trước mắt hắn. Đề bài: 《Luận hoang chính dữ an dân》 Gợi ý: Cho người con cá không bằng dạy người bắt cá. Miệng bụng của dân tuy gấp, song tay chân cũng không thể để nhàn rỗi. Biến nhàn thành lao, chuyển loạn thành trị, mới là thượng sách của cứu hoang. Trương Thừa Tông ngẩn người. Đầu óc hắn trống rỗng, bên tai chỉ còn tiếng va đập rầm trời ngoài cổng và hơi thở dồn dập của Tôn Chí Cao. “Viết cái gì? Viết cái gì thế?” Tôn Chí Cao ghé lại xem, sắc mặt lập tức trắng bệch, chân lảo đảo suýt ngã quỵ. “Đây… Đây là cách của tiên sinh sao? Bảo chúng ta làm văn? Lửa cháy đến lông mày rồi, còn luận cứu hoang cái nỗi gì nữa! Thứ ta cần là lương! Là lương thực cơ mà!” Tôn Chí Cao chộp lấy kinh đường mộc trên án, đập mạnh xuống mặt bàn một tiếng “chát” vang dội, “Tiên sinh hồ đồ rồi sao? Giờ này còn khảo thí học vấn?” Sau khi trút giận, dường như hắn lại ngộ ra điều gì. Hắn vội vàng nói: “Thừa Tông, đây là tiên sinh tin tưởng ngươi, tiên sinh ra đề, ắt hẳn đã có biện pháp. Đề này phải xem ngươi có giải ra được hay không.” Trương Thừa Tông không đáp. Hắn biết, tiên sinh muốn hắn tự mình phá đề. Hắn nhìn chằm chằm mấy dòng chữ kia, ánh mắt từ kinh ngạc ban đầu dần trở nên ngưng trọng. “Dạy người bắt cá… tay chân không thể để nhàn rỗi… biến nhàn thành lao…” Hắn lẩm bẩm trong miệng, tựa như đang đọc một câu thần chú. Tiếng phá cửa bên ngoài càng lúc càng lớn, đó là mấy ngàn đôi bàn tay đói khát đang tìm đường sống. Đó là mấy ngàn đôi bàn tay vốn có thể dệt vải, có thể cày cấy, nay lại trở thành công cụ phá hoại. Trương Thừa Tông nhắm mắt lại. Trong đầu hắn hiện lên bản đồ huyện Ninh Dương. Ninh Dương nhiều núi non, lắm đồi gò. Ngoại trừ một lượng nhỏ ruộng nước trồng dâu nuôi tằm, phần lớn đất đai đều là sườn đất vàng cằn cỗi. Vì không có công trình thủy lợi, những vùng đất này không trồng được hoa màu tốt, nên cứ bị bỏ hoang. Mà ở bờ bên kia của vùng đất hoang là mấy khu trang viện tường cao cổng kín. Đó là tư sản của mấy đại gia tộc bản địa. Bọn họ thà để đất mọc cỏ chứ không muốn cho lưu dân thuê, bởi sợ lưu dân không trả nổi địa tô, sợ rước lấy phiền toái. “Đất hoang… lưu dân… lương thực…” Ba cụm từ này lượn lờ, va đập trong tâm trí Trương Thừa Tông. Tiên sinh nói, cho người con cá không bằng dạy người bắt cá. Cho bọn họ lương thực ăn, đó là cá, ăn hết là sạch, lại còn nuôi ra thói lười biếng, tham lam. Một khi ngừng phát chẩn, bọn họ rất có thể sẽ quay lại cắn ngược một miếng. Vậy cái gì là “bắt cá”? Bắt cá là bản lĩnh, là thủ đoạn, là kế sinh nhai. Hiện tại vấn đề lớn nhất của Ninh Dương là gì? Là người đông, lương ít, không có việc làm. Vì không có việc làm nên người ta tụ tập lại làm loạn. Vì không có lương ăn nên người ta biến thành bạo dân. Nếu như… Nếu như có thể tìm việc cho bọn họ làm thì sao? Trương Thừa Tông đột ngột mở mắt, nhìn về màn đêm đen kịt ngoài cửa sổ. “Tay chân không thể để nhàn rỗi…” Nếu bảo bọn họ đi khai hoang thì sao? Nếu bảo bọn họ đi sửa những con mương dẫn nước lâu năm hư hỏng thì sao? Ninh Dương tuy thiếu lương, nhưng Ninh Dương hiện tại có tiền! Bạc thu về từ việc bán phiếu của thương hội vẫn đang chất đống trong kho! Tuy Ngụy công công phong tỏa đường vận chuyển lương, nhưng chỉ cần có tiền, chỉ cần chịu ra giá cao, luôn có thể mua gom từng ít một từ tay con buôn lậu ở các huyện lân cận, từ lũ thương nhân buôn lương tham tài. Dẫu có mua gom từng đấu từng hộc, cũng có thể gom ra được một hớp lương thực cứu mạng. Thế nhưng, số lương thực này không thể cho không! Phải bắt bọn họ làm việc! Làm việc mới có cơm ăn! Chỉ cần tập hợp mấy ngàn tráng đinh này lại, phát cuốc xẻng cho bọn họ, điều bọn họ đi khai hoang, đi sửa đường, đi đào mương. Thứ nhất, người tản ra, không còn tụ tập trước cửa huyện nha nữa, nguy cơ tự khắc tiêu tan. Thứ hai, người có việc làm, có cơm ăn, lòng sẽ định lại, không đi cướp bóc nữa. Thứ ba, đất hoang được khai khẩn, thủy lợi được tu bổ, vụ mùa năm sau sẽ có hy vọng, đây mới là kế sách lâu dài! “Đây chính là, biến nhàn thành lao!” “Đây chính là, chuyển loạn thành trị!” Trương Thừa Tông cảm thấy máu toàn thân như đang sôi trào. Hắn rốt cuộc đã hiểu thấu thâm ý trong đề thi này của tiên sinh. Tiên sinh không phải bảo hắn làm trò ảo thuật, mà là muốn hắn dùng tầm nhìn trị quốc an dân để xem xét lại ván cờ tàn này. Hắn đột ngột đứng phắt dậy, động tác mạnh đến mức làm lật ngửa chiếc ghế phía sau. Huyện lệnh Tôn Chí Cao ở bên cạnh cũng giật nảy mình. “Nhanh thế đã nghĩ ra rồi sao?!” “Đại nhân!” Trương Thừa Tông cất lời. “Chúng ta không cần cầu xin ai nữa! Chúng ta cũng không cần xin lương nữa!” “Chúng ta cần, phát lệnh!” Tôn Chí Cao bị hành động bất ngờ của hắn dọa sợ, nhìn đôi mắt sáng rực đến kinh người của Trương Thừa Tông, lắp bắp hỏi: “Phát… phát lệnh gì? Thừa Tông, ngươi mau nói rõ ra xem.” Trương Thừa Tông chỉ tay ra ngoài cửa: “Đại nhân, khốn cục của chúng ta lúc này không chỉ vì thiếu lương, mà mấu chốt nhất là vì loạn. Chỉ cần dàn xếp yên ổn lòng người, biến cái khí thế náo loạn này thành sức lao động, chúng ta sẽ sống!” Hắn nói cực nhanh, đem toàn bộ ý tưởng “lấy lao dịch thay chẩn tế” giãi bày không sót một lời. “Xin đại nhân lập tức hạ lệnh, ban bố 《Đồn điền lệnh》! Trưng dụng toàn bộ đất hoang ngoài thành, chiêu mộ lưu dân khai hoang! Chúng ta dùng bạc của thương hội đi mua lương giá cao, chỉ cần lưu dân chịu làm việc, chúng ta sẽ lo cơm nước!” Tôn Chí Cao nghe mà ngây ngốc, miệng há to đến mức nhét vừa một quả trứng gà. “Việc… việc này có được không? Cưỡng chế trưng thu đất hoang, đây là đắc tội với toàn bộ thân hào trong huyện đấy! Lũ địa chủ giàu có kia ngày thường một sợi lông cũng chẳng chịu nhổ, làm sao chịu cho chúng ta mượn đất? Huống hồ chúng ta lấy đâu ra lương thực cho lưu dân ăn?” “Lương thực ở ngay trong nhà địa chủ! Ở ngay trong tay những thương lái buôn lương hám lợi!” Trương Thừa Tông nói, “Chỉ cần lưu dân chuyển động, mấy ngàn lưỡi cuốc kia chính là chỗ dựa của chúng ta. Địa chủ sợ lưu dân làm loạn, chúng ta sẽ bảo họ, một là bỏ đất bỏ lương ủng hộ đồn điền để bảo vệ sự bình yên của một phương, hai là ngồi chờ bị đám bạo dân đói khát cướp sạch sành sanh! Huyện nha chúng ta không ngăn nổi, cũng chẳng thèm ngăn nữa!” “Đây gọi là, lấy thế đè người! Cũng là trao đổi lợi ích!” “Đại nhân, đây là con đường sống duy nhất! Cũng là cơ hội để ngài lưu danh sử sách tại Ninh Dương!” Tôn Chí Cao nhìn Trương Thừa Tông, lại nhìn tờ giấy viết thư mỏng manh kia. Hắn nghe hiểu được, đây quả thực là một diệu kế đặt vào chỗ chết để tìm đường sống. Nếu thành công, chẳng những giải được vòng vây trước mắt, mà còn có thể khai phá vạn mẫu ruộng tốt cho Ninh Dương, đây là chính tích cực lớn! Nếu thất bại… Dù sao cục diện hiện tại cũng tệ đến mức này rồi, còn có thể tệ hơn được nữa sao? Hồi lâu sau, Tôn Chí Cao cắn chặt răng, tháo mũ ô sa trên đầu đặt mạnh xuống bàn, phát ra một tiếng trầm đục. “Được! Bổn quan liều mạng một phen!” Hắn nhìn Trương Thừa Tông. “Thừa Tông, 《Đồn điền lệnh》 này, bổn quan phát! Nhưng mấy ngàn lưu dân này, cục diện rối rắm tày trời này, giao hết lại cho ngươi!” “Nếu thành công, công lao là của ngươi. Nếu thất bại… bổn quan cùng lắm không làm cái chức quan này nữa, ta cũng phải để bách tính Ninh Dương được sống tiếp!” Trương Thừa Tông vô cùng xúc động. Hắn không ngờ vị quan huyện ngày thường trông có vẻ tầm thường vô vị này, vào thời khắc then chốt lại có tinh thần gánh vác đến vậy. Hắn lùi lại một bước, khom người vái sâu Tôn Chí Cao. “Tốt!” Tôn Chí Cao quát to một tiếng, uy thế quan trường đã lâu không thấy lại trở về trên người hắn. “Người đâu! Mài mực! Đóng dấu!” “Chúng ta phát lệnh!” Thế nhưng, Trương Thừa Tông không hề thả lỏng chút nào sau khi lệnh này được ban ra. Hắn nhìn đêm mưa đen kịt ngoài song cửa, đôi mày lại càng nhíu chặt hơn. “Thừa Tông, sao thế?” Tôn Chí Cao thấy thần sắc hắn không đúng, liền hỏi, “Lệnh cũng phát rồi, ngươi còn lo lắng điều gì?” "Đại nhân," Trương Thừa Tông bước tới trước bản đồ, ngón tay điểm vào vị trí huyện Thanh Hà, "chút lương thảo chúng ta ép bọn địa chủ nhả ra, cùng lắm chỉ đủ cho mấy ngàn người này ăn trong nửa tháng. Nửa tháng sau, nếu không có lương thực mới vận chuyển vào, 'Đồn Điền Lệnh' này cũng chỉ là một tờ giấy lộn." "Chuyện này... vậy phải làm sao?" Trái tim vừa buông xuống của Tôn Chí Cao lại thắt lại. "Huyện Thanh Hà là vựa lương, mấu chốt nhất vẫn phải trông cậy vào nơi đó. Chẳng rõ phía Lý Hạo thế nào rồi, ta sẽ viết thư cho đệ ấy ngay." Trương Thừa Tông nhấc bút, chấm đẫm mực đặc, nhanh chóng hạ từng dòng chữ trên trang giấy. "Lý Hạo sư đệ: Ninh Dương sắp thi hành 'Đồn Điền Lệnh', lấy công thay chẩn tế, tạm yên lòng dân. Song lương dự trữ trong huyện chỉ đủ duy trì nửa tháng, hết hạn nếu không có lương mới tiếp ứng, tất loạn tượng lại sinh, bao công sức đổ sông đổ biển. Thanh Hà là kho lương của toàn phủ, dẫu biết hào cường chiếm cứ, tựa cọp rình rồng cuộn, nhưng đây lại là nơi ký thác sinh cơ của Ninh Dương. Sư đệ nếu tìm được kế phá cục, hoặc có tin tức về lương thảo, khẩn cầu lập tức gửi thư báo tin, để an định lòng người. Thừa Tông đốn thủ." Viết xong, hắn niêm phong thư lại, giao cho thân tín đáng tin cậy nhất bên mình. "Mau giục ngựa chạy gấp, đưa tận tay Lý Hạo ở huyện Thanh Hà! Nói với đệ ấy, mấy vạn sinh linh Ninh Dương đều trông cả vào bàn tính của đệ ấy đấy!" Nhìn bóng người đưa thư khuất dần trong màn mưa, Trương Thừa Tông thở hắt ra một hơi trọc khí. Những việc hắn có thể làm đều đã làm xong. Kế tiếp, phải trông vào việc Lý Hạo có thể đục thủng một lỗ trên kho lương tường đồng vách sắt kia hay không.