Chương 214: Thế nào gọi là nội quyển?

Đêm tĩnh như nước. Trong nghị sự sảnh, đèn đuốc sáng trưng. "Sảng khoái! Thật là sảng khoái!" Vương Đức Phát ngồi phịch trên ghế, tay cầm một cuốn sổ dày cộp, vô cùng phấn khích. "Các huynh đệ không thấy đâu, chiều nay tên Mạnh Bá Ngôn kia bị ta tâng bốc đến mức chẳng còn biết trời đâu đất đâu nữa! Ta cứ theo lời tiên sinh dạy, vừa bóp lưng cho hắn, vừa hỏi hắn về phép phá đề trong sách «Xuân Thu». Hắn mừng rỡ, đem hết cả sở học giấu dưới đáy hòm ra giảng giải! Đó chính là bí kíp không truyền ra ngoài của Thẩm Duy Trinh đấy!" "Của huynh thế thì bõ bèn gì?" Lý Hạo cũng gập sổ sách trong tay lại, đắc ý nhướng mày, "Hôm nay ta trò chuyện thơ từ với Tạ Linh Quân, thuận miệng hỏi một câu từ ngữ hoa mỹ nhưng nội dung rỗng tuếch thì cứu vãn ra sao. Hắn muốn khoe khoang, chẳng những giảng cho ta một lượt mười hai thức khởi thừa chuyển hợp của Chính Tâm thư viện, mà còn tiện tay phân tích luôn cả sở thích của mấy vị quan chủ khảo có khả năng ra đề năm nay!" "Đều lợi hại, đều lợi hại cả." Cố Từ phe phẩy quạt xếp, cười nói tổng kết, "Mấy ngày qua, chúng ta coi như đã moi móc gần cạn vốn liếng trong bụng bốn vị lão sư này rồi. Mấy mươi năm tích lũy kinh nghĩa cùng những ngón nghề ứng thí bất truyền của Chính Tâm thư viện bọn họ, nay đều nằm gọn trong cuốn sổ ghi chép của chúng ta. Chiêu lật ngược lớp học này của tiên sinh, quả thực là nét bút của thần!" Mọi người liên tục gật đầu, trên mặt ai nấy đều tràn ngập niềm vui gặt hái. Những ngày trao đổi vừa qua đối với bọn họ chẳng khác nào một bữa tiệc tri thức thịnh soạn. Bốn tài tử của Chính Tâm thư viện kia như bốn cuốn từ điển sống biết đi, bị bọn họ dùng đủ ngón tâng bốc vắt kiệt không còn một giọt. "Nhưng mà..." Chu Thông đặt bút xuống, thần sắc điềm tĩnh. "Khuyết điểm về kinh nghĩa tuy đã được bù đắp, nhưng việc công tâm mà tiên sinh nói trước đó dường như vẫn chưa bắt đầu. Bốn người này tuy ngày ngày giảng bài cho chúng ta, song có thể nhận thấy ngạo khí trong lòng bọn họ vẫn còn." "Đúng vậy." Trương Thừa Tông cũng trầm giọng nói, "Bọn họ chỉ cảm thấy chúng ta hiếu học, chứ chưa hề phục rằng chúng ta có đạo." Lời này vừa thốt ra, bầu không khí vốn đang nhẹ nhõm lại trở nên nặng nề. Phải rồi, học lỏm đã xong, nhưng quyết chiến thực sự vẫn còn ở phía sau. "Yên tâm đi." Cố Từ nói. "Kinh nghĩa chỉ là thuật. Ngày mai mới là bài học cuối cùng mà tiên sinh thực sự muốn dạy cho bọn họ, và cũng là cho chúng ta. Ta rất tò mò, không rõ tiên sinh sẽ làm thế nào để mài mòn sạch sẽ chút kiêu ngạo cuối cùng trong lòng bọn họ." Ánh mắt của mọi người bất giác đều hướng về phía cánh cửa thư phòng đang đóng chặt. Lúc này, bên trong thư phòng. Trần Văn đang đứng trước cửa sổ, nhìn bầu trời đêm đen đặc ngoài kia. Trước mặt hắn trải rộng một tờ giấy trắng khổ lớn, trên đó viết chi chít chữ. "Tranh chấp người và đất..." "Chu kỳ vương triều..." "Cơ sở kinh tế..." Những từ ngữ này, mỗi một từ lấy ra đều đủ để kinh thế hãi tục. Nhưng đêm nay, hắn muốn xâu chuỗi chúng thành một sợi dây. Một sợi dây có thể trói chặt Chính Tâm Tứ Kiệt, thậm chí trói chặt cả sĩ lâm Giang Nam. "Mấy ngày nay đã tâng bọn họ lên quá cao." Trần Văn mỉm cười nhạt. "Tâng bốc giết người, nếu chỉ tâng mà không giết thì hóa ra thành phụng dưỡng thật. Chỉ khi đưa bọn họ lên tận chín tầng mây, khiến bọn họ nghĩ mình không gì không làm được, rồi mới rút thang đi để bọn họ ngã đau điếng. Nỗi đau vào khoảnh khắc ấy mới có thể khiến bọn họ tỉnh ngộ, mới có thể giúp bọn họ hiểu thế nào là đạo." Trần Văn thu lại trang giấy, đẩy cửa phòng bước ra ngoài. "Tiên sinh!" Đám đệ tử chờ sẵn bên ngoài lập tức vây quanh, ánh mắt đầy tha thiết. "Đều về ngủ cả đi." Trần Văn nhìn những gương mặt trẻ tuổi này, mỉm cười nói: "Cá đã vào lưới, mồi cũng đớp no rồi. Ngày mai nên thu cần thôi." ... Cùng lúc đó, tại sương phòng khách ở đầu bên kia của thư viện. "Chát." Tạ Linh Quân ném mạnh cây bút lông trong tay xuống bàn, mực bắn tung tóe khắp nơi. "Thật vô lý! Đúng là vô lý hết sức!" Hắn chỉ tay về hướng Trí Tri Thư Viện ngoài cửa sổ, tức giận đến run cả người. "Đám người này rốt cuộc là tới cầu học hay là tới tra khảo phạm nhân? Suốt ngày bám riết lấy chúng ta, hỏi đông hỏi tây! Câu hỏi câu sau hiểm hóc hơn câu trước, câu sau hóc búa hơn câu trước! Mấy ngày nay ta nói còn nhiều hơn cả năm qua cộng lại! Cổ họng sắp bốc khói rồi! Bọn chúng thì hay rồi, kẻ nào kẻ nấy nghe say sưa ngon lành, chép bài thì chăm hơn ai hết! Đây mà là giao lưu sao? Rõ ràng là bóc lột!" "Đúng vậy." Mạnh Bá Ngôn cũng đầy vẻ mệt mỏi, "Nền tảng kinh nghĩa của Trí Tri Thư Viện quả thực mỏng đến mức đáng sợ, rất nhiều điều cơ bản đều phải hỏi. Nhưng vấn đề bọn họ đưa ra lại quá hiểm. Toàn là những góc chết mà trước đây chúng ta khi chuẩn bị thi cử chưa từng để ý tới. Mấy ngày nay, ta cảm thấy còn mệt hơn cả lúc tự mình dùi mài ứng thí." "Đáng giận nhất là tên béo kia!" Diệp Hằng vừa nghĩ đến gương mặt của Vương Đức Phát là bực mình, "Ngày nào cũng bưng rượu ngon món quý sang thết đãi chúng ta, miệng thì nói sư huynh vất vả, nhưng trong mắt toàn là nụ cười như xem trò khỉ! Ta cứ thấy hình như chúng ta bị đem ra làm trò cười rồi!" "Nhưng mà..." Phương Hoằng nhíu mày, nói ra một câu khiến mọi người đều nín lặng. "Nhưng nhiệm vụ của chúng ta vẫn chưa hoàn thành mà." Phải rồi, Thẩm Duy Trinh phái bọn họ tới là để dò la thực hư, quấy rối và học lỏm. Nhưng giờ thì sao? Thực hư chưa dò ra. Trần Văn tới nay chưa từng dạy một tiết học thực sự nào, thứ bọn họ thấy được ngoài bộ đề suy luận quái dị kia thì chỉ có một đám học trò khát khao tri thức. Quấy rối lại càng không bàn tới. Người ta ngày ngày coi các ngươi như tổ tông mà cung phụng, giơ tay không đánh mặt cười, quấy rối thế nào được? Còn về học lỏm... Giờ bọn họ hoài nghi không biết có phải mình đã bị người ta học lỏm ngược lại rồi không? "Không được, không thể tiếp tục bị động thế này nữa." Tạ Linh Quân nói. "Người tên Trần Văn này thâm sâu khôn lường. Hắn tới nay chưa từng dạy một tiết thực thụ nào, nhưng dường như chuyện gì cũng đã dạy. Hắn càng như vậy lại càng chứng tỏ trong lòng có quỷ, có thứ thực tài giấu giếm." "Ngày mai!" Tạ Linh Quân dứt khoát định đoạt, "Ngày mai nếu hắn vẫn không lên lớp giảng bài, chúng ta sẽ ngửa bài luôn! Ta xem thử rốt cuộc trong hồ lô của hắn bán thuốc gì!" Bốn người đang bàn bạc thì ngoài cửa bỗng vang lên giọng oang oang đặc trưng của Vương Đức Phát. "Mấy vị sư huynh! Đã ngủ chưa thế? Tiên sinh chúng ta bảo ngày mai sẽ đích thân lên lớp tổng kết cho mọi người! Bảo là muốn đem kinh nghĩa mấy ngày nay cùng tâm pháp của Trí Tri Thư Viện chúng ta dung hội quán thông một phen! Bảo chúng ta đi sớm một chút, đừng có đến trễ đấy nhé!" Nói dứt lời, tiếng bước chân của Vương Đức Phát liền xa dần. Trong sương phòng khách, bốn người nhìn nhau trân trân. "Đích thân thụ giáo?" "Dung hội quán thông?" Tạ Linh Quân cười lạnh một tiếng. "Hắn cuối cùng cũng chịu ra tay rồi." "Ngày mai chính là quyết chiến! Ta muốn xem rốt cuộc hắn định giảng những gì!" ... Sáng sớm, đại giảng đường Trí Tri Thư Viện. Ánh nắng ngày hôm ấy rạng rỡ lạ thường, song không khí trong giảng đường lại túc mục hơn hẳn thường ngày. Tất cả đệ tử, bao gồm cả bốn vị Chính Tâm Tứ Kiệt đã tự coi mình là nửa người thầy, đều đã ngồi ngay ngắn tại vị trí từ sớm. Bọn họ biết, tiết học ngày hôm nay không hề tầm thường. Đây là tiết tổng kết do đích thân Trần Văn giảng dạy, cũng là tiết học đại đạo truyền thuyết có thể giải thích vạn vật. Trần Văn thong thả bước lên bục giảng. Hắn không cầm sách, cũng không cầm thước giới xích, chỉ cầm một thỏi phấn đá. Hắn đưa mắt nhìn quanh toàn trường. "Mấy ngày nay, các ngươi giảng kinh nghĩa, giảng rất tốt. Nhưng đạo học vấn không chỉ ở chỗ biết, mà cốt ở thực hành. Hôm nay, ta không giảng kinh, cũng không giảng sử. Ta muốn hỏi mọi người một câu." Trần Văn xoay người, viết hai chữ "Lưu dân" ở phía bên trái tấm bảng đen, và viết hai chữ "Khoa cử" ở phía bên phải. "Giang Nam là đất cá gạo màu mỡ, bách tính cần cù, mặt trời mọc thì đi làm, mặt trời lặn thì nghỉ ngơi, cớ sao vẫn có lưu dân nổi lên khắp nơi? Cớ sao bọn họ càng chăm chỉ, ngày tháng trôi qua lại càng thêm khốn khó?" "Kẻ đọc sách chúng ta mười năm đèn sách, bạc đầu nghiền ngẫm kinh điển. Cớ sao con đường khoa cử này càng đi lại càng hẹp? Cớ sao văn chương viết ra ngày càng hoa gấm rực rỡ, nhưng lại càng cách xa đạo trị quốc bình thiên hạ?" Câu hỏi vừa dứt, phía dưới lập tức ồ lên kinh ngạc. Mọi người trước tiên bị hai vấn đề to tát này làm cho chấn động, sau đó bắt đầu xì xào bàn tán, cố đem sở học trong bụng ra tìm lời giải đáp. "Họa lưu dân ư, chuyện đó đâu có gì khó?" Phương Hoằng mở lời trước tiên, trong giọng điệu mang theo vẻ hiển nhiên, "Chẳng qua là do kiêm tính ruộng đất, lại thêm tham quan ô lại hoành hành khiến bách tính không còn đường sống mà thôi. Nếu ai nấy đều như bậc thánh hiền thuở xưa, giảm nhẹ xâu thuế, thì lấy đâu ra lưu dân?" "Không hẳn." Mạnh Bá Ngôn lắc đầu, "Phương huynh, tham quan cố nhiên đáng giận, song ta thấy hoa màu mùa màng trong ruộng mới là gốc rễ. Nay đất đai chỉ có ngần ấy, mà người thì mỗi lúc một đông, cho dù giết sạch quan lại đi chăng nữa, ruộng không thể sinh thêm lương thực thì mọi người vẫn phải chịu đói." Tranh luận về lưu dân còn chưa dứt, cuộc bàn luận về khoa cử ở phía bên kia cũng đã sôi nổi hẳn lên. "Cái khó của khoa cử quả thực khiến người ta đau đầu." Tạ Linh Quân thở dài một tiếng, khẽ lay quạt xếp, "Quan chủ khảo bây giờ ra đề ngày càng hiểm, chỉ chăm chăm bới móc câu chữ ở những xó xỉnh khuất lấp. Chúng ta vì đón ý bọn họ nên chẳng thể không trau chuốt bài văn cho gấm vóc rực rỡ, dẫu nội dung có rỗng tuếch đôi chút cũng đành chịu." Lý Hạo gạt bàn tính, nói: "Ta từng tính một bài toán. Khoa thi hương ở Giang Nam có hơn ba vạn sĩ tử, mà chỉ lấy một trăm cử nhân. Tỉ lệ trúng tuyển này thậm chí chưa tới ba phần nghìn! Mọi người vì tranh đoạt mấy suất danh ngạch kia, chẳng phải đành liều mạng dùi mài tới chết hay sao?" Mọi người mồm năm miệng mười, ai cũng có lý lẽ riêng. Nhưng bàn luận một hồi, tiếng nói của đám đông dần dần nhỏ lại. Bọn họ nhận ra đây quả thực là hai bài toán lớn làm người ta nhức óc, nhưng giữa chúng thì có mối liên hệ gì? Một đằng là kẻ chân lấm tay bùn tranh miếng ăn trên đồng ruộng, một đằng là người đọc sách tranh đoạt chức quan nơi trường thi. Một bên là sinh tồn, một bên là công danh. Khác nhau một trời một vực, chẳng hề can hệ gì tới nhau! "Chuyện này..." Mạnh Bá Ngôn nhíu chặt mày, rốt cuộc không kìm được hỏi, "Tiên sinh, ngài đặt hai vấn đề này cạnh nhau, rốt cuộc là có ý gì? Họa lưu dân cốt ở sinh kế. Cái khó của khoa cử cốt ở định ngạch. "Tính chất hai bên hoàn toàn khác biệt, sao có thể đánh đồng làm một?" Tạ Linh Quân cũng đầy vẻ khó hiểu: "Phải đó. Chẳng lẽ tiên sinh cảm thấy kẻ đọc sách như chúng ta cũng giống đám lưu dân kia, đều đang tranh cướp miếng ăn?" Lời ấy dẫu là đùa, nhưng lại lộ rõ vẻ thanh cao của kẻ sĩ. Trần Văn nhìn vẻ mặt nghi hoặc của mọi người, khẽ mỉm cười. "Nếu các ngươi đã thấy đây là hai vấn đề, vậy chúng ta tách riêng ra mà giải." Trần Văn chỉ vào hai chữ "lưu dân" bên trái. "Bá Ngôn, ngươi nói đất ít người nhiều. Vậy ngươi thấy đám lưu dân này nên sống thế nào? Mảnh đất này nên cày cấy ra sao?" Mạnh Bá Ngôn chẳng cần nghĩ ngợi, buột miệng đáp: "Thế thì còn làm sao được nữa? Chăm chỉ hơn chút chứ sao! Trước kia mặt trời mọc thì làm, nay gà gáy đã dậy! Trước kia làm cỏ ba lượt, nay làm mười lượt! Miễn là chịu khó chịu khổ, sàng cho đất tơi xốp ra, ta không tin không mọc nổi lương thực!" Lời này đại diện cho niềm tin mộc mạc nhất của người nông dân suốt ngàn trăm năm qua. Cần cù làm giàu. Trần Văn không tỏ rõ ý kiến, lại quay đầu nhìn sang chữ "khoa cử" bên phải. "Tạ Linh Quân, ngươi nói đề thi khó, chỉ tiêu ít. Vậy ngươi thấy kẻ đọc sách nên làm thế nào?" Tạ Linh Quân gập quạt xếp lại, thần sắc ngạo nghễ: "Đương nhiên là phải dụng công hơn! Cổ nhân treo tóc lên xà nhà, dùi đâm vào đùi, thì chúng ta nghe gà gáy múa gươm, đục tường mượn ánh sáng! Thuộc Tứ Thư Ngũ Kinh làu làu hơn, viết văn tinh diệu hơn! Chỉ cần ta đọc nhiều hơn kẻ khác một cuốn sách, luyện nhiều hơn một chữ, ta sẽ gạt phăng được kẻ khác xuống!" Đây cũng là niềm tin của kẻ sĩ. Thiên đạo thù cần. "Cần cù? Dụng công?" Trần Văn nghe xong lại thở dài một hơi thật sâu, trong mắt đong đầy vẻ xót xa. "Nếu chăm chỉ cày cấy thật sự hữu dụng, thì kẻ giàu nhất trần đời này phải là trâu cày, chứ không phải địa chủ. Nếu cái gọi là dụng công dùi mài kinh sử của các ngươi thật sự hữu dụng, thì chốn triều đình kia phải ngồi đầy những lão hủ nho, chứ không phải bọn quyền mưu gia." "Các ngươi sai rồi. Đại sai đặc sai." "Bá Ngôn, ngươi bảo mọi người thức khuya dậy sớm. Kết quả thế nào? Tất cả mọi người đều thức khuya dậy sớm, sản lượng trong ruộng cùng lắm chỉ tăng được một hai phần. Nhưng vì ai ai cũng làm thế, địa tô ngược lại tăng lên, giá lương thực ngược lại tụt xuống. Rốt cuộc mọi người mệt đến nửa sống nửa chết, phần lương thực chia vào miệng có khi còn ít hơn trước!" "Tạ Linh Quân, ngươi bảo mọi người liều mạng khổ đọc. Kết quả thế nào? Mọi người đều liều mạng khổ đọc, dốc sức viết văn hoa mỹ như gấm thêu hoa. Nhưng chỉ tiêu trúng tuyển vẫn chỉ có ngần ấy, một trăm người! Muốn phân định cao thấp, quan chủ khảo chỉ có thể ra những đề càng thêm hóc búa kỳ quái. Các ngươi vì ứng phó với những đề thi quái gở này, chỉ đành đi học những ngón nghề càng thêm vô dụng! Rốt cuộc, từng người các ngươi học phú ngũ xa, nhưng ngay cả chức huyện lệnh cũng làm không xong!" Trần Văn đập mạnh một cái lên bảng đen. "Sự cần cù của các ngươi, nỗ lực của các ngươi, trong chiếc mâm vốn chẳng hề lớn thêm ấy, không những chẳng tạo ra chút giá trị nào, mà ngược lại chỉ là đang tàn sát lẫn nhau!" "Việc này chẳng khác nào một lũ người bị nhốt trong vỏ ốc, ai nấy liều mạng chui vào trong, càng chui càng sâu, càng làm càng tỉ mỉ." "Nhìn bề ngoài thì khí thế ngút trời, thực chất là đang ngồi chờ chết!" "Thứ bệnh này, ta đặt cho nó một cái tên." Trần Văn cầm lấy bút đá, ở giữa hai chữ "lưu dân" và "khoa cử", dằn tay viết xuống hai chữ lớn chưa từng có ai trông thấy: Nội quyển.