Chương 218: Hoặc là kẻ điên, hoặc là thánh nhân

"Đây chính là kinh thế trí dụng!" Tứ Kiệt ngồi yên tại chỗ, hồi lâu không thốt nên lời. Bọn hắn nhìn mấy chữ giản đơn trên tấm bảng đen. Từ nội quyển đến tăng lượng. Từ cơ sở kinh tế, đến công bằng chính nghĩa. Từ lập trường của trăm họ, đến vì sinh dân lập mệnh. Bọn hắn chỉ cảm thấy bên trong ẩn chứa một luồng sức mạnh bàng bạc đủ sức dời non lấp bể. Hóa ra, những thuật thương gia tưởng chừng thô bỉ, những trò kỳ kỹ dâm xảo bị coi là ly kinh bạn đạo kia, đích đến cuối cùng lại là lý tưởng rộng lớn và từ bi đến bực này. Bọn hắn dùi mài kinh sử mười mấy năm ròng, chưa từng có ngày nào nhìn năm chữ "trị quốc bình thiên hạ" thấu triệt và gần ngay trước mắt như hôm nay. "Học trò đã thụ giáo." Mạnh Bá Ngôn thở dài một tiếng, "Học vấn của tiên sinh chỉ thẳng vào đại đạo. Trước kia chúng ta đúng là ếch ngồi đáy giếng." Ba người còn lại cũng lần lượt hành lễ. Hồi lâu sau, Phương Hoằng nãy giờ vẫn im lặng bỗng ngẩng đầu lên, cất tiếng hỏi một điều mà tất cả mọi người đều không thể lảng tránh. "Tiên sinh, đạo lý của ngài chúng con đều đã hiểu. Thực vụ đúng là có thể cứu dân, khế ước đúng là có thể an bang. Nhưng mà..." Phương Hoằng chỉ tay về hai chữ "khoa cử" bên phải bảng đen. "Nhưng còn khoa cử thì sao? Chúng con rốt cuộc vẫn phải đi thi. Quy củ của triều đình rành rành ở đó, sở thích của quan chủ khảo rành rành ở đó. Cho dù chúng con học được tân học của ngài, hiểu được tăng lượng và khế ước, nhưng chỉ cần đề thi khoa cử vẫn hiểm hóc như thế, chỉ cần chỉ tiêu lấy đỗ vẫn ít ỏi như thế, chẳng phải chúng con vẫn phải lao vào vòng nội quyển hay sao? Chẳng lẽ vẫn phải đi dùi mài những chữ 'chi hồ giả dã' vô dụng kia? Vòng xoáy nội quyển của khoa cử này lẽ nào thực sự không có lời giải?" Câu hỏi này đánh trúng vào trọng tâm. Đó cũng là nỗi đau lớn nhất trong lòng tất cả sĩ tử. Bất kể lý tưởng của ngươi có đủ đầy đến đâu, hiện thực tàn khốc là nếu không lao vào tranh đoạt, ngươi sẽ không có quan để làm. Không làm quan, năng lực của ngươi sẽ chẳng có nơi nào thi triển. Đây là một nút thắt chết. Mọi người đều nhìn về phía Trần Văn, muốn xem vị tiên sinh dường như không gì không làm được này liệu có gỡ nổi nút thắt ấy hay không. Trần Văn không hề né tránh, cũng không nói những lời an ủi sáo rỗng. Hắn chỉ lặng lẽ nhìn Phương Hoằng, rồi mỉm cười. "Khoa cử đúng là nội quyển, nhưng mấu chốt nằm ở chỗ vào giai đoạn này các ngươi nhìn nhận khoa cử thế nào. Đối với chúng ta, khoa cử không phải đích đến, nó chỉ là tấm vé vào cửa!" "Chúng ta không cần dốc hết tâm lực cả đời để dùi mài những bài bát cổ vô dụng, không cần vì cách viết một chữ 'chi' mà hao tổn tâm huyết. Chúng ta chỉ cần dùng phương pháp hiệu quả nhất, trong thời gian ngắn nhất, để vượt qua kỳ thi này!" "Chúng ta coi khoa cử là một ngưỡng cửa, bước qua nó, lấy được thân phận đó, giành lấy quyền lên tiếng. Sau đó!" Trần Văn vung mạnh tay, chỉ về phía đất trời bao la ngoài cửa sổ. "Đi tới những nơi rộng lớn hơn, tới triều đình, tới địa phương, tới biển thương trường! Dùng năng lực của chúng ta để tạo ra giá trị thực sự cho đất nước này, cho trăm họ trong thiên hạ!" "Đừng làm đạo tràng trong vỏ ốc. Phải mượn luồng gió khoa cử này bay vút lên chín tầng mây, làm mưa tưới mát thương sinh!" Phương Hoằng gật đầu, rồi lập tức hỏi tiếp: "Nhưng để vượt qua khoa cử, chẳng phải chúng con vẫn phải tốn thời gian nghiên cứu những tri thức vô dụng đó sao?" Trần Văn hỏi ngược lại: "Phương Hoằng, ngươi thấy khoa cử là gì?" "Là công cụ tuyển chọn nhân tài?" "Phải, là công cụ." Trần Văn gật đầu, "Đã là công cụ, thì là người dùng công cụ, hay công cụ dùng người?" "Chuyện này..." Phương Hoằng ngẩn người. "Cục diện hiện nay là công cụ đã bị dị hóa, quay lại nô dịch con người. Quan khảo thí ra đề hiểm, các ngươi liền học theo lối hiểm. Quan khảo thí thích văn cổ, các ngươi liền viết văn cổ. Quan khảo thí không mấy khi thi toán học, các ngươi liền chỉ học Tứ Thư Ngũ Kinh. Các ngươi bị công cụ dắt mũi kéo đi, thế nên mới rơi vào vòng xoáy nội quyển vô hiệu." Trần Văn cất cao giọng. "Thế nhưng, các ngươi đã từng nghĩ tới chưa? Nếu có một nhóm người không thèm đón ý hùa theo những đề bài hiểm hóc vô vị kia. Ngày thường họ học thứ luận lý mà khoa cử không thi, họ học toán học, học kinh tế như ta vừa giảng, rồi tham gia vào thực vụ. Họ dùng luận lý chặt chẽ nhất, số liệu xác thực nhất, kiến giải thực tế sâu sắc nhất để viết nên những bài sách luận có nội hàm chân xác. Khi những bài văn như thế đặt trước mặt quan chủ khảo, dẫu không hợp cổ phong, dẫu không có hoa từ mỹ lệ, ngươi nghĩ xem, quan khảo thí sẽ chọn một tài tử chỉ biết rên rỉ than nghèo kể khổ, hay chọn một vị năng thần tương lai có thể trị quốc an bang?" Tứ Kiệt ngơ ngác. "Chắc... chắc sẽ chọn năng thần chứ?" Tạ Linh Quân ngập ngừng nói, "Dù sao triều đình cũng cần dùng người." "Đúng là như thế!" Trần Văn vung tay dứt khoát. "Đó chính là phần tăng lượng mà chúng ta tạo ra trên con đường khoa cử!" "Chúng ta không cố ép mình vào vòng nội quyển khoa cử, không dồn toàn bộ tinh lực vào việc ứng thí, mà đồng thời còn phải tham gia thực vụ. Chúng ta không phí sức tranh đua những đề quái gở vô nghĩa. Chúng ta muốn mở ra một đường đua hoàn toàn mới! Chúng ta đem kinh nghiệm thực tế đúc kết vào văn chương. Chúng ta dùng một phong cách văn hoàn toàn mới để xung kích vào trường thi khoa cử vốn đã xơ cứng kia!" "Việc này rất khó, ta biết." Trần Văn nhìn khắp lượt mọi người. "Điều này đòi hỏi dũng khí, đòi hỏi phách lực, thậm chí phải gánh chịu nguy cơ trượt khoa thi. Nhưng có những việc luôn cần có người đứng ra gánh vác. Luôn cần có người nói cho những vị quan khảo thí kia, nói cho sĩ tử trong thiên hạ biết: Văn chương không phải thứ dùng để khoe tài, mà là dùng để tải đạo! Dùng để giải quyết thế sự! Chỉ cần nhóm người chúng ta thành công, chỉ cần chúng ta dùng văn thực vụ thi đỗ Cử nhân, thậm chí đỗ Tiến sĩ, thì sĩ tử đời sau sẽ nhìn thấy. Hóa ra con đường này cũng thông. Hóa ra không cần học vẹt học gạo vẫn có thể làm quan. Đến lúc đó, phong khí khoa cử sẽ đổi, hướng ra đề thi cũng sẽ đổi. Người người sẽ chuyển từ việc ganh đua bát cổ sang trau dồi thực vụ. Đó mới là sự cứu rỗi lớn nhất dành cho khoa cử! Cũng là điều Trí Tri Thư Viện chúng ta nguyện làm tiên phong mở đường cho sĩ tử khắp thiên hạ!" "Tiên sinh!" Cố Từ đứng phắt dậy, đập mạnh cây quạt xếp, "Học trò nguyện làm tiên phong! Dẫu có vỡ đầu chảy máu, cũng phải xông xáo mở ra một con đường mới cho người đi sau!" "Con cũng nguyện đi!" "Còn có con nữa!" Vương Đức Phát cũng giơ bàn tay béo múp míp lên, giơ cao hơn bất kỳ ai. Các đệ tử Trí Tri Thư Viện đồng thanh hưởng ứng, tiếng hô vang dội trời đất. Chính Tâm Tứ Kiệt đứng bên cạnh hoàn toàn sững sờ. Bọn hắn nhìn Trần Văn cùng các đệ tử của hắn, trong lòng chấn động khôn xiết. Từ trên người những kẻ này, bọn hắn dường như nhìn thấy những điều bản thân chưa từng có được. "Làm tiên phong..." Tạ Linh Quân chỉ thấy trong lồng ngực như có ngọn lửa bùng cháy, "Phải rồi, đây mới là việc kẻ đọc sách chúng ta nên làm! Chúng ta đọc sách rốt cuộc là vì điều gì? Trước đây Sơn trưởng chỉ bảo chúng ta nhắm tới giải nguyên, rồi đến hội nguyên, thậm chí là trạng nguyên. Nhưng sau đó nữa thì sao, Sơn trưởng chưa từng nhắc tới. So với bọn họ, chúng ta thực sự quá mức thực dụng." Hắn nhớ lại vô số ngày đêm bản thân hao tâm tổn sức chỉ vì tìm một vế đối ngẫu. Những thứ đó đúng là có thể giúp hắn thắng, nhưng thắng rồi thì sao? Có ích gì cho thiên hạ này? "Đúng vậy," Tạ Linh Quân nắm chặt chiếc quạt xếp, "so với việc tranh ăn trên con đường cũ, khai phá một lối đi mới mới là việc kẻ sĩ chúng ta nên làm!" Mạnh Bá Ngôn cũng cúi đầu. "Văn dĩ tải đạo, văn dĩ tải đạo. Trước kia ta chỉ nghĩ làm sao viết cho văn từ thêm hoa mỹ, lại quên mất đạo mà nó cần chở là đạo của thương sinh thiên hạ. Nếu văn chương không giải quyết được vấn đề thực tế, viết hay đến đâu cũng chỉ là nói suông mà thôi." Phương Hoằng lại càng chịu đả kích to lớn. Hắn vốn tin vào lẽ "tri hành", cho rằng hành động phải theo sau tri thức, chỉ cần đọc thấu sách thánh hiền thì ắt sẽ biết cách trị quốc bình thiên hạ. Thế nhưng Trần Văn lại bảo cho hắn biết, tri thức chân chính phải sinh ra từ trong thực tế. "Chẳng lẽ trước giờ ta thực sự chỉ ngồi đàm đạo suông?" Sắc mặt Phương Hoằng có phần trắng bệch. Diệp Hằng cũng bị những lời hào hùng kia làm cho tâm triều cuộn sóng. "Mở ra lối đi mới, chuyện này đâu chỉ có khó? Đây rõ ràng là đối đầu với toàn bộ giới sĩ lâm, là đem tiền đồ của bản thân ra đánh cược một tương lai mịt mờ hư ảo." Diệp Hằng thầm cảm thán trong lòng. Thế nhưng hắn nhớ lại thành tích trước đây của đệ tử Trí Tri Thư Viện, nhớ lại những bài văn mang phong cách độc nhất vô nhị của bọn họ. Trước kia, hắn còn có phần coi thường. Bây giờ hắn mới vỡ lẽ, hóa ra bọn họ thực sự dựa vào những điều vị tiên sinh này vừa giảng mà liên tiếp chiếm lĩnh bảng vàng khoa cử. Điều này chứng tỏ trên chốn triều đường vẫn có người muốn nhìn thấy những điều mới mẻ. Nó chứng minh con đường của Trần Sơn trưởng dẫu hiểm trở nhưng hoàn toàn có thể đi thông. Đối với bọn hắn, khoa cử là toàn bộ cuộc đời; nhưng đối với đám người này, khoa cử chỉ là chuyện tiện tay làm, tựa như một phần thưởng đi kèm cho quá trình học tập tân học và làm thực vụ ngày thường. Dù hình thức thi cử thế nào đi nữa, khoa cử rốt cuộc vẫn là để chọn lựa nhân tài. Những kẻ tôi luyện từ thực tế này dẫu nền tảng kinh nghĩa quả thực không bằng bọn hắn, dẫu văn tài không lộng lẫy bằng, nhưng lối tư duy này, tầm vóc này, thứ văn chương đúc kết từ việc đời này lại là điều bọn hắn cùng phần lớn sĩ tử hoàn toàn không có được. Có lẽ nhiều năm sau, nền khoa cử này sẽ thực sự biến đổi như lời Trần Sơn trưởng, thi thố những nội dung phong phú hơn. Nếu đúng như vậy, những gì Trí Tri Thư Viện truyền dạy hôm nay sẽ chính thức trở thành chính đạo. "Vị Trần Sơn trưởng này, hoặc là kẻ điên, hoặc là bậc thánh nhân thực thụ. Hắn không chỉ muốn thắng, hắn còn muốn thay đổi cả quy củ. Phách lực bực này, tầm vóc bực này, Diệp Hằng ta tự thẹn không bằng." Trên bục giảng, Trần Văn nhìn phản ứng của mọi người, khẽ gật đầu hài lòng. Hạt giống đã gieo xuống rồi. Tiếp theo, phải để bọn hắn tận mắt nhìn thấy hạt giống này khi cắm rễ vào bùn đất sẽ nở ra quả ngọt thế nào. "Đạo lý giảng xong rồi, giờ là lúc đi nhìn chân tướng." Trần Văn chỉ tay ra ngoài cửa. "Kế tiếp, các ngươi cùng nhau ra ngoài xem thử, những điều chúng ta vừa nói rốt cuộc có hình dáng ra sao."