Chương 219: Tứ Kiệt ngơ ngác: Bọn họ sao lại được hoan nghênh đến thế chứ! (Chương thêm)

Trước cổng Trí Tri Thư Viện, mấy cỗ xe ngựa rộng rãi đã đợi sẵn từ sớm. Trần Văn đứng trước xe, nhìn bốn tài tử Chính Tâm, mỉm cười. "Các vị hiền điệt, đạo lý đã giảng xong. Hôm nay, hãy để bọn họ dẫn các ngươi đi xem thử, những đạo lý ấy trên mảnh đất Giang Ninh này rốt cuộc đã trổ cành bén rễ thành dáng vẻ thế nào." "Đi thôi!" Bốn người Tứ Kiệt trong lòng tràn đầy mong đợi, theo đám Cố Từ lên xe ngựa. Trần Văn mỉm cười nhìn họ rời đi, tiếp theo đây chính là tiết học thực tế do các đệ tử dạy cho họ. Bánh xe lăn đều, không hướng về rừng núi thanh u, cũng chẳng tới hội văn phong nhã, mà đi thẳng vào khu Đông Thị phồn hoa nhất thành Giang Ninh. Cuối cùng cỗ xe dừng lại trước một tòa kiến trúc khí phái phi phàm. Thương hội Hỗ Trợ Giang Ninh. Sáu chữ mạ vàng lấp lánh dưới ánh mặt trời, trước cửa dòng người nườm nượp, xe ngựa như rồng, luồng sinh khí bừng bừng cùng sự huyên náo ấy khiến Tứ Kiệt vốn quen với chốn thanh tịnh Tử Kim Sơn cảm thấy có chút không quen. "Nơi này là..." Tạ Linh Quân chau mày, hắn theo bản năng không thích chốn ngập mùi tiền tài này. "Nơi này chính là nơi sinh ra phần gia tăng và khế ước mà chúng ta đã bàn tới!" Vương Đức Phát hưng phấn nói, dẫn họ bước vào trong. Vừa bước qua cửa, hơi nóng cùng sức sống hừng hực ập tới khiến bốn người lập tức chấn động. Trong sảnh lớn thênh thang, đám thương nhân chen chúc nhau, kẻ vây quanh quầy làm thủ tục giấy tờ, người lại đang kiểm tra từng rương hàng hóa chất cao như núi. Từng người nơi đây, trên mặt đều rạng rỡ một biểu cảm mà Tứ Kiệt chưa từng thấy bao giờ. Đó không phải vẻ thanh cao của kẻ sĩ, cũng chẳng phải nét chất phác của nhà nông, mà là nỗi phấn chấn tràn ngập hy vọng. "Đây là thương hội sao?" Phương Hoằng từng nghe nói từ sớm, nhưng đây mới là lần đầu tiên đến. Sao lại có thể muôn màu muôn vẻ đến nhường này? Đúng lúc ấy, trong đám đông bỗng bùng lên một hồi xôn xao. "Tới rồi! Mấy vị tiểu tướng công của Trí Tri Thư Viện tới rồi!" "Úi chà! Vương thiếu gia! Ngài đã mấy ngày rồi không ghé qua!" Một chưởng quầy tiệm lụa kéo chặt lấy Vương Đức Phát, mặt mày hớn hở, "Gần đây có rạp hát mới mở, khi nào chúng ta đi xem thử? Tiểu đệ bao trọn!" "Đi đi đi!" Vương Đức Phát vội xua tay, "Dạo này đang bận ôn thi." "Ai dà, khoa cử là việc lớn mà. Việc này phải chuẩn bị cho kỹ, nếu cần bút mực giấy nghiên gì, ngài cứ việc lên tiếng! Nhưng tôi thấy với tài học của ngài, nhất định sẽ đỗ cử nhân!" Vương Đức Phát cười hì hì: "Chuyện đó là đương nhiên, ta không đỗ thì ai đỗ!" Nhìn bộ dạng xưng huynh gọi đệ của Vương Đức Phát với đám con buôn đủ mọi hạng người, Tứ Kiệt đứng trơ mắt nhìn, nhưng cũng không thể không thừa nhận nhân duyên của tên béo này quả thực tốt đến kinh ngạc. Tiếp đó, Lý Hạo bước vào. "Lý quản sự! Lý Tài Thần!" Một đám phú hộ cầm ngân phiếu vây quanh tới. "Lý quản sự, đợt Sinh Ty Khoán tiếp theo khi nào phát hành thế? Tôi đã chuẩn bị sẵn bạc cả rồi đây!" "Lý quản sự, ngài tính giúp một phen, nếu chúng ta bán tơ sang Tây Vực thì lợi nhuận được mấy phần?" Lý Hạo bị vây kín như nêm, song nét mặt vẫn thản nhiên, tay gảy bàn tính thoăn thoắt: "Đừng vội, từng người một thôi. Đường sang Tây Vực quá xa, rủi ro lớn, còn phải tính toán thêm. Còn chuyện phát hành khoán mới, tiên sinh đã dặn phải bỏ ảo hướng thực, tạm thời chưa phát." Phía bên kia, Cố Từ phe phẩy quạt xếp, thong thả bước vào. Hắn vừa xuất hiện, đám đông vốn đang vây quanh Vương Đức Phát và Lý Hạo liền tự giác dạt sang hai bên nhường lối. Mấy vị đại thương gia có máu mặt nhất trong thương hội rảo bước đón chào, vẻ mặt hết sức cung kính. "Cố hội trưởng, Cố công tử." Tiền lão bản đi đầu cười ha hả nói, "Đây là chút đặc sản tôi mang từ Tây Vực về." "Cố công tử, nghe đồn chúng ta sắp mở tuyến buôn bán lên phương bắc ư?" Cố Từ khẽ lay quạt xếp. "Tuyến buôn phương bắc chúng tôi vẫn đang hoạch định, đợi khi có quy chế rõ ràng tự khắc sẽ thông tri cho mọi người. Lại nữa, lễ vật này không thể nhận. Quy củ thương hội chúng ta, không nhận quà biếu, chỉ bàn việc làm ăn!" "Được được, vậy khi nào rảnh mời ngài ghé phủ tệ xá uống chén trà!" Mấy vị đại thương gia gia tài bạc vạn đứng trước mặt thư sinh trẻ tuổi như Cố Từ lại ngoan ngoãn chẳng khác nào học trò. Hắn chỉ vài ba câu đã trấn an đám đông đang xao động đâu vào đấy. Năng lực khống chế cùng uy vọng bực ấy khiến đám người Tứ Kiệt không khỏi tự thẹn không bằng. Ngày thường mấy người này ở thư viện cùng họ nghe giảng, vừa quay lưng đã được một đám phú thương giàu nứt đố đổ vách vây quanh như sao nâng mặt trăng. Bọn họ cũng được hoan nghênh quá mức rồi! Sự tương phản này khiến Chính Tâm Tứ Kiệt hết sức kinh ngạc, tâm tình vô cùng phức tạp. Họ chỉ cảm thấy những điều được giảng trên lớp trước đó dường như từng câu từng chữ đều đang được kiểm chứng tại nơi đây. Phải rồi, chúng ta ngoài đọc sách, ngoài khoa cử ra thì chẳng là gì cả. Nhưng còn họ, ngoài đọc sách, họ ở chốn này hô mưa gọi gió, được người người cung kính vây quanh. "Bốn vị sư huynh, mời bên này." Lý Hạo thoát khỏi đám đông, cười dẫn Tứ Kiệt lên một phòng tính sổ lớn ở tầng hai. Hắn không dẫn họ đi xem những cơ mật thương nghiệp cốt lõi, mà chỉ tay vào mấy tấm biểu đồ cỡ lớn treo trên tường. "Đây là đồ biểu doanh thu từ khi thương hội thành lập đến nay." Lý Hạo cầm một cây gậy dài, chỉ vào tấm đồ biểu đầu tiên. "Hồi mới lập, kim ngạch giao dịch tơ lụa của Giang Ninh chúng ta mỗi tháng không quá ba vạn lượng. Nhưng từ khi chúng ta thực hiện giảm thuế hút luồng buôn bán, lại phát hành Sinh Ty Khoán, các huynh xem..." Cây gậy vạch theo một đường cong dốc đứng đi lên. "Tháng trước, ngạch giao dịch đã đột phá ba mươi vạn lượng! Tăng gấp mười lần!" "Tê..." Tứ Kiệt hít sâu một hơi khí lạnh. Họ tuy không có khái niệm về tiền bạc, nhưng mức tăng trưởng gấp mười lần này vẫn khiến họ chấn động. "Đây... đây chính là phần gia tăng sao?" Diệp Hằng kinh ngạc thốt lên. Trước đó ở trên lớp, Trần Sơn trưởng giảng giải hồi lâu về phần gia tăng, nhưng nay tận mắt nhìn thấy những số liệu này, họ càng cảm nhận rõ ràng hơn sức nặng trong những đạo lý mà Trần Sơn trưởng đã truyền thụ. "Chính là nó." Lý Hạo gật đầu, lại chỉ sang tấm biểu đồ khác, đó là sổ cái thuế thu của phủ Giang Ninh. "Quan trọng hơn là, trước kia thuế tơ lụa là thuế nặng, quan phủ mỗi tháng cũng chỉ thu được một ngàn lượng. Nay chúng ta hạ thuế ba phần, nhưng nhờ lượng giao dịch tăng vọt, tháng trước riêng khoản tơ lụa đã nộp vào phủ khố tới năm ngàn lượng thuế bạc! Đây chính là điều tiên sinh nói: làm cho chiếc bánh lớn hơn!" Lý Hạo đặt cây gậy xuống, nhìn Tứ Kiệt, tự tin nói: "Tạ huynh, Mạnh huynh. Nhiều người đọc sách thánh hiền bảo là vì phú quốc cường dân. Chúng tôi tính sổ, cũng là vì phú quốc cường dân. Chỉ có điều, họ nghĩ cách làm sao móc tiền từ túi trăm họ, còn chúng tôi nghĩ cách làm sao để túi tiền của trăm họ căng phồng lên. Đây chính là đạo bất đồng. Đây chính là đạo của chúng tôi." "Đạo bất đồng..." Mạnh Bá Ngôn nhai đi nhai lại ba chữ này, chỉ thấy trên mặt nóng rát. Hắn trước kia luôn cho rằng thương nhân trọng lợi khinh nghĩa, là sâu mọt của quốc gia. Nhưng giờ đây, số liệu sống động rành rành ngay trước mắt. Lại chính là những kẻ sâu mọt từng bị hắn coi thường kia, đang dùng một phương thức mà hắn xem không hiểu, khiến cho đất nước này trở nên giàu có hơn. Hắn nhớ tới từ ngữ ấy: kinh tế. Đây chính là cái gọi là kinh tế sao. "Vậy... còn khế ước kia thì sao?" Phương Hoằng đứng cạnh không kìm được hỏi. "Khế ước ư?" Lý Hạo bật cười. Hắn tiện tay chỉ vào một thương nhân trung niên trong đại sảnh đang chuyện trò vui vẻ với người khác. "Thấy Tiền lão bản kia không? Hai tháng trước, ông ta vẫn chỉ là một chủ phường nhỏ bên bờ vực phá sản. Chỉ vì tin vào Sinh Ty Khoán của chúng ta, đánh cược một phen, giờ gia tài đã tăng gấp mười lần, trở thành thương nhân buôn lụa nổi danh đất phủ Giang Ninh. Huynh hỏi ông ta khế ước là gì? Ông ta sẽ bảo với huynh, tờ giấy đó chính là cái mạng thứ hai của ông ta! Là lá gan của ông ta! Là toàn bộ tính mạng gia sản của ông ta!" Tứ Kiệt nhìn theo ngón tay Lý Hạo, chỉ thấy Tiền lão bản kia dường như cảm nhận được ánh mắt của họ, từ xa nâng chén trà hướng về phía Lý Hạo, trên mặt ngập tràn vẻ cảm kích và tôn kính xuất phát tự đáy lòng. Khoảnh khắc ấy, cảm xúc trong lòng Tứ Kiệt vô cùng phức tạp. Họ khổ luyện đèn sách mười năm, theo đuổi là lập đức, lập ngôn, lập công. Nhưng đến cuối cùng, phân lượng của họ trong lòng bách tính sợ rằng còn chẳng nặng bằng chiếc bàn tính trong tay Lý Hạo. …… Cỗ xe ngựa lại chuyển bánh, lần này rời khỏi thành Giang Ninh phồn hoa, một đường nhắm hướng huyện Ninh Dương mà đi. Càng đi về phía thôn dã, tâm tình Tứ Kiệt càng thêm nặng trĩu. Họ ngỡ rằng sẽ thấy những cánh đồng hoang tàn cùng đám nông dân chết lặng vô hồn. Thế nhưng, khi cỗ xe tiến vào địa giới Ninh Dương, cảnh tượng trước mắt lại khiến họ một lần nữa sững sờ. Bờ ruộng mênh mông bát ngát được quy hoạch ngay ngắn trật tự, phản chiếu ánh nắng vàng rực rỡ. Khắp chốn đồng áng, đâu đâu cũng thấy nông dân đang làm việc, song trên mặt họ chẳng hề có chút âu sầu khổ ải nào, trái lại vừa làm vừa cất cao tiếng hát, câu ca mộc mạc mà tràn đầy sức sống. Ven đường là những xóm làng mới dựng, gạch xanh ngói biếc, thậm chí còn khang trang hơn cả mấy căn nhà dân trong thành. "Đây... đây là Ninh Dương sao?" Tạ Linh Quân có phần không dám tin, "Ta nhớ năm ngoái khi tới đây, nơi này vẫn còn là một mảnh hoang tàn, lưu dân khắp chốn..." "Hiện tại, họ không còn là lưu dân nữa." Tiếng của Trương Thừa Tông từ bên cạnh vang lên. Xe ngựa dừng lại, Trương Thừa Tông là người đầu tiên nhảy xuống. "Trương tướng công! Trương tướng công tới rồi!" Chẳng biết ai cất tiếng hô to, đám nông phu đang cuốc xới trên bờ ruộng đều lần lượt buông cuốc, ùa tới vây quanh. "Trương tướng công, ngài rốt cuộc cũng tới rồi! Mau nhìn xem cây dâu nhà tôi này, tốt tươi biết bao!" "Tướng công, bà xã nhà tôi hôm qua vừa sinh đứa con trai kháu khỉnh, còn đợi ngài đặt tên cho đấy!" Một bà lão tóc bạc phơ run rẩy chen lên trước, hai tay bưng bát nước trà trứng gà bốc khói nghi ngút, một mực muốn nhét vào tay Trương Thừa Tông. "Tướng công, uống ngụm cho ấm! Nhìn xem mặt ngài gầy rộc đi rồi này!" "Đại nương, không dám, không dám đâu!" Trương Thừa Tông vội đỡ lấy bà lão, khóe mắt hơi hoe đỏ. Hắn không đón lấy bát trà, mà ngồi xổm xuống, bốc một nắm đất đưa lên mũi ngửi ngửi, trên mặt lộ ra nụ cười mãn nguyện. "Đất tốt, vụ thu năm nay chắc chắn không tệ." Nhìn đám dân chúng coi Trương Thừa Tông như người thân ruột thịt, Chính Tâm Tứ Kiệt đứng bên cỗ xe ngựa, không thốt nên lời. Họ chưa từng thấy cảnh tượng nào hòa thuận êm ấm dường này. Sự kính yêu phát ra từ đáy lòng ấy là thứ mà bất kỳ sự giáo hóa thánh hiền nào cũng không đánh đổi được. Cùng là thư sinh, nhưng lúc này Trương Thừa Tông trong mắt bách tính Ninh Dương đã chẳng khác nào quan phụ mẫu. "Phương huynh." Trương Thừa Tông vỗ về mọi người xong xuôi, bước tới trước mặt Phương Hoằng. "Huynh lại xem này." Hắn chỉ vào tấm bia đá dựng bên bờ ruộng cách đó không xa. "Thứ khắc trên đó chính là khế ước mà tiên sinh nói, lệnh Định Ngạch Vĩnh Điền." "Trước kia, đất này là của tông tộc, của đại địa chủ, ai nấy đều làm việc cho tộc trưởng, dở thói lười biếng gian giảo, làm lấy lệ chứ chẳng dốc sức. Nay đất này danh nghĩa vẫn thuộc về tộc trưởng, nhưng quyền sử dụng là của chính chúng ta! Kẻ nào dám lười biếng thì chính là tự chê tiền bạc trong túi mình!" Trương Thừa Tông lại chỉ vào một hán tử đang ra sức xới đất. "Thấy người kia không? Hắn trước kia là tên du côn có tiếng ở huyện Ninh Dương, chuyên đánh nhau gây chuyện. Nhưng nay, hắn lại trở thành tay làm ruộng cừ khôi nơi này. Huynh hỏi vì sao hắn đổi tính? Hắn sẽ nói cho huynh biết. Trước kia chỉ có một mạng rách, nay có ruộng đất, có cửa nhà, tự khắc biết quý mạng mình." Trương Thừa Tông nhìn Phương Hoằng. "Phương huynh, huynh khổ công dùi mài kinh sử, coi trọng lẽ dân bào vật dữ. Nhưng trước đây đệ cũng đọc, đọc ròng rã mười năm, đến một tên ăn mày cũng không cứu nổi. Về sau đi theo tiên sinh, người chẳng dạy đệ đạo lý cao xa gì, chỉ dạy đệ chia ruộng đất, dạy đệ làm sao cho mọi người có cơm ăn áo mặc." "Nay đệ đã cứu sống mấy ngàn con người." "Thế nên đệ thấy đạo lý tốt nhất trên đời này chẳng nằm trong sách vở, mà nằm ngay trong bùn đất nơi đây." "Đó chính là lời tiên sinh dạy. Hữu hằng sản giả hữu hằng tâm." Phương Hoằng đứng trên bờ ruộng, nhìn mảnh đất ngập tràn sức sống, nhìn những gương mặt rạng rỡ niềm hy vọng, chỉ thấy tòa tháp ngà do Lý học dựng nên trong lòng mình đang sụp đổ từng tấc một. Trong lòng hắn, trị quốc bình thiên hạ dựa vào đức hạnh, dựa vào giáo hóa, dựa vào việc khiến bách tính hiểu lễ nghĩa, tồn thiên lý. Thế nhưng lúc này, một đứa con nông gia lại nói với hắn. Không, phải dựa vào việc đem lại cho họ hy vọng, cho họ chén cơm manh áo, cho họ một phần gia nghiệp sờ tận tay thấy tận mắt. Rốt cuộc ai mới là kẻ thực sự có nhân tâm? Rốt cuộc là ai, mới thực sự đang hành theo đạo thánh hiền?