Chương 221: Trợ thủ tốt nhất ở phe địch

"Học sinh có điều chưa rõ, khẩn xin tiên sinh giải hoặc." Đôi mắt hoa đào của Tạ Linh Quân tràn ngập vẻ mờ mịt. Mạnh Bá Ngôn, Phương Hoằng, Diệp Hằng cũng đi theo sau hắn, tề chỉnh khom mình hành lễ. Chút kiêu ngạo từng chống đỡ bọn họ, sau khi tận mắt chứng kiến thực tế của thương hội, đồn điền và Triệu Gia Thôn, đã vỡ vụn không còn một mảnh. Trần Văn đặt cuốn sách trong tay xuống, ngẩng đầu, lẳng lặng nhìn bốn người trẻ tuổi này. "Ngồi đi." Trần Văn rót cho bọn họ bốn chén trà nóng. "Có gì chưa rõ, cứ nói đừng ngại." Tạ Linh Quân nâng chén trà ấm nóng, lại chẳng cảm nhận được chút hơi ấm nào. Hắn cười khổ một tiếng, mở lời: "Tiên sinh, học sinh đọc sách thánh hiền mười mấy năm, vẫn luôn cho rằng tu thân tề gia trị quốc bình thiên hạ là chính đạo của người đọc sách. Nhưng hôm nay vừa thấy, mới biết những thứ chúng ta học kia, dường như đều chẳng có chút tác dụng nào." Hắn nhìn đôi bàn tay của mình. "Đôi bàn tay này của học sinh, chỉ biết viết thơ làm phú. Nhưng đôi bàn tay kia của Lý Hạo huynh, lại có thể điều động ngàn vạn của cải, làm cho phủ khố sung túc. Đôi bàn tay kia của Trương Thừa Tông huynh, đầy vết chai sần, lại có thể khiến mấy ngàn lưu dân an cư lạc nghiệp. Đôi bàn tay kia của Chu Thông huynh, chỉ cầm một cuốn «Đại Hạ Luật», lại có thể khiến một tông tộc hỗn loạn trở nên ngăn nắp trật tự." "Tiên sinh," Tạ Linh Quân ngẩng đầu, "những thứ chúng ta học thật sự hữu dụng sao?" "Phải đó tiên sinh." Mạnh Bá Ngôn cũng tiếp lời, "Chúng ta vẫn luôn tin theo văn dĩ tải đạo. Nhưng hôm nay thấy việc làm của Trí Tri Thư Viện, học sinh mới nhận ra, thì ra cái đạo chân chính chẳng nằm trong sách vở, mà ở nơi sổ sách và ruộng đồng kia. Vậy những kinh nghĩa chúng ta học thuộc trước kia, những vi ngôn đại nghĩa mà bạc đầu nghiên cứu kia, chẳng lẽ đều là trò cười?" Phương Hoằng lại càng kích động đứng bật dậy. "Tiên sinh! Người nói nhân tính xu lợi, người lợi dụng tư dục của con người để tác thành công nghĩa. Nhưng lý học của chúng ta giảng tồn thiên lý, diệt nhân dục! Chẳng lẽ, chẳng lẽ bản thân nhân dục không phải là ác sao? Vậy mười mấy năm qua của chúng ta, há chẳng phải đều đang chiến đấu với một kẻ địch tưởng tượng sao?" Những câu hỏi này, câu nào cũng đâm thẳng vào cốt lõi thế giới quan của bọn họ. Trần Văn không vội trả lời. Hắn chỉ lẳng lặng lắng nghe, cho đến khi mọi người đều đã nói xong, căn phòng lại khôi phục vẻ tĩnh lặng. "Câu hỏi của các ngươi, rất tốt." Trần Văn thong thả mở lời. "Điều này nói rõ các ngươi đã bắt đầu phá vỡ." "Phá?" Bốn người ngẩn ra. "Đúng, phá rồi mới lập." Trần Văn đứng dậy. "Những điều các ngươi học trước kia không sai. Tồn thiên lý, diệt nhân dục, là để các ngươi giữ vững ranh giới làm người, không bị dục vọng nuốt chửng. Tu thân tề gia trị quốc bình thiên hạ, là để chỉ rõ phương hướng nhân sinh cho các ngươi. Những thứ này đều là thể, là căn cơ." "Nhưng chỉ có thể mà không có dụng, đó chính là lầu các giữa không trung. Thứ các ngươi thiếu không phải là đức hạnh, không phải là lý tưởng, mà là công cụ để biến lý tưởng thành hiện thực!" "Bàn tính của Lý Hạo là công cụ. Chiếc cuốc của Trương Thừa Tông là công cụ. Luật pháp của Chu Thông là công cụ. Tài ăn nói của Cố Từ cũng là công cụ." Trần Văn xoay người, nhìn bọn họ. "Thứ ta dạy bọn họ không phải là tà thuyết ngụy biện lật đổ thánh nhân. Ta chỉ dạy bọn họ cách sử dụng những công cụ này, để từng chút một tạo dựng nên cái gọi là nhân chính đức trị trong miệng các ngươi trên mảnh đất này." "Còn về nhân dục mà các ngươi nói." Trần Văn cười. "Nhân dục như nước. Ngăn thì không ngăn được, sớm muộn gì cũng vỡ đê tràn bờ, giống như quan lại tham nhũng qua các triều đại. Thứ Trí Tri Thư Viện chúng ta muốn làm không phải là ngăn, mà là khơi thông." "Chúng ta dùng khế ước tu bổ lòng sông cho nó, dùng lượng tăng thêm đào sẵn ao đầm cho nó. Để dòng nước lũ này đều chảy đến nơi cần đến, đi tưới tiêu ruộng tốt, đi vận hành guồng nước." "Nước có thể chở thuyền, cũng có thể lật thuyền. Nhân dục cũng vậy. Dùng tốt thì nước giàu dân mạnh. Dùng bừa thì thiên hạ đại loạn. Mấu chốt trong đó không nằm ở chỗ diệt, mà nằm ở chỗ dẫn." Một hồi biện chứng này như gió xuân hóa mưa rào, từng chút một xoa dịu nỗi mờ mịt trong lòng tứ kiệt. Bọn họ nhận ra Trần Văn không hề phủ định tất cả những gì bọn họ từng học trong quá khứ, mà là mở ra cho bọn họ một góc nhìn hoàn toàn mới, một cây cầu có thể dung hợp hoàn mỹ giữa cái cũ và cái mới. "Thì ra là như vậy." Tạ Linh Quân trầm ngâm, "Không phải học vấn của chúng ta sai, là chúng ta dùng sai chỗ, cũng nhìn hạn hẹp phương hướng." "Tiên sinh," Mạnh Bá Ngôn đứng dậy, vái sâu một lạy với Trần Văn, "Hôm nay nghe một lời của người, hơn cả mười năm đọc sách. Học sinh tâm phục khẩu phục." Ba người còn lại cũng liên tiếp hành lễ. Trần Văn thản nhiên nhận cái lạy này. Hắn biết từ khoảnh khắc này trở đi, bốn chiếc đinh được Thẩm Duy Trinh ký thác kỳ vọng cao này đã hoàn toàn lung lay. Tuy bọn họ sẽ không lập tức phản bội Chính Tâm thư viện, nhưng hạt giống cách vật trí tri đã bén rễ nảy mầm trong lòng bọn họ. "Được rồi, đêm đã khuya." Trần Văn phất tay. "Đạo lý đều đã nói rõ, tiếp theo nên đi thế nào là việc của chính các ngươi." "Đều về đi." Bốn người lặng lẽ lui ra ngoài. Khi bước ra khỏi phòng, nhìn vầng trăng sáng vằng vặc nơi chân trời, bọn họ chỉ cảm thấy ánh trăng đêm nay dường như có chút khác biệt so với trước kia. …… Sáng sớm hôm sau, trước cổng Trí Tri Thư Viện. Trần Văn dẫn theo mấy đệ tử nòng cốt, lẳng lặng đứng trong sương sớm. Hôm nay là ngày kết thúc buổi giao lưu. Chính Tâm Tứ Kiệt đã đổi lại trang phục lúc đến, nhưng khí chất trên người bọn họ đã xảy ra biến hóa nghiêng trời lệch đất. Lúc đến, bọn họ là những con thiên nga trắng vô cùng kiêu ngạo, mắt cao hơn đỉnh đầu. Lúc đi, bọn họ là những lữ khách bắt đầu biết khiêm nhường, mang theo đôi chút mờ mịt. "Trần tiên sinh." Tạ Linh Quân dẫn đầu, vái sâu một lạy với Trần Văn. "Kỳ hạn bảy ngày đã hết, học sinh xin phép trở về." "Về đi." Trần Văn gật đầu, mỉm cười ôn hòa, "Thẩm Sơn trưởng vẫn đang đợi các ngươi." "Cố huynh, Lý huynh, Chu huynh, Trương huynh, cùng Đức Phát huynh." Tạ Linh Quân quay sang các đệ tử của Trí Tri Thư Viện, chắp tay nói. "Bảy ngày qua, đa tạ các vị đã chỉ điểm. Tuy chúng ta ở hai thư viện khác nhau, thậm chí tương lai trên trường thi còn là đối thủ. Nhưng sau ngày hôm nay dù ở bất cứ nơi đâu, tình cảm đồng môn trong bảy ngày này cũng sẽ không quên." Cố Từ phe phẩy quạt xếp, tiêu sái cười một tiếng: "Hải nội tồn tri kỷ, thiên nhai nhược bỉ lân. Sau này nếu có rảnh, thường xuyên tới uống rượu. Cánh cổng Trí Tri Thư Viện vĩnh viễn rộng mở vì bốn vị!" "Nhất định!" "Bảo trọng!" Tứ kiệt lại hành lễ lần nữa, rồi xoay người lên xe. Bánh xe lăn bánh, cỗ xe ngựa từ từ rời đi. Bên trong thùng xe, bầu không khí có phần nặng nề. Cả bốn người đều không nói gì, chỉ lặng lẽ ngồi đó, mặc cho xe ngựa xóc nảy. Tạ Linh Quân khẽ vén một góc rèm xe, nhìn lại cánh cổng thư viện đang dần khuất xa lần cuối. "Bảy ngày..." "Ta đọc sách bấy nhiêu năm, tự phụ học phú ngũ xa, nhìn thấu đạo thánh hiền. Nhưng chỉ vỏn vẹn bảy ngày này, những điều ta học và thấy ở Trí Tri Thư Viện lại nhiều hơn cả bảy năm." Hắn vuốt ve chiếc quạt xếp trong tay, nhớ lại lời Cố Từ nói trong buổi tranh biện, "con người là mục đích", trong lòng không ngừng suy ngẫm. Mạnh Bá Ngôn thì ôm chặt một bọc vải trong lòng. Bên trong không phải kinh thư, mà là một cuốn sổ tay do hắn ghi chép lại trong mấy ngày ở Trí Tri Thư Viện. Những câu đố suy luận, súp rùa biển, cùng với chuyện nông trang Trương Thừa Tông giảng giải. "Trước kia ta cảm thấy những thứ này là thuật, là tạp học không đáng nhắc tới." Mạnh Bá Ngôn nhắm mắt lại, khóe mắt khẽ ươn ướt. "Nhưng bây giờ ta thấy, sức nặng của cuốn sổ tay này còn nặng hơn cả bộ «Ngũ Kinh» ta học thuộc làu làu. Bởi vì thứ dính trên đó là bùn đất, là mồ hôi, là mạng người sống sờ sờ." Phương Hoằng vẫn luôn nghiêng người, ánh mắt hướng về phía tây thành, nơi đó là Triệu Gia Thôn và khu đồn điền. "Ta từng nghĩ lễ ở triều đình, ở thư trai. Nhưng cho đến khi nhìn thấy công nghị hội của Triệu Gia Thôn, nhìn thấy nụ cười trên mặt lưu dân, ta mới hiểu lễ chân chính là ở nơi khiến bách tính được sống có tôn nghiêm." Diệp Hằng lúc này cũng nhìn cái đùi gà Vương Đức Phát đưa cho mà ngẩn người. "Tên béo đó nhìn tuy chẳng đứng đắn, nhưng câu 'chúc mừng ngươi đã biết cướp lời đáp' kia, bây giờ nhớ lại sao lại thấy có chút thân thiết thế nhỉ?" Diệp Hằng cười khổ một tiếng, xé một miếng thịt bỏ vào miệng, nhai có phần dùng sức. "Vì một chân lý mà tranh luận đến đỏ mặt tía tai, vậy mà lại có thể cởi mở ruột gan trên bàn rượu, những ngày học tập như thế này thật thú vị." Bốn người mỗi người một tâm sự, cùng cỗ xe ngựa dần biến mất trong màn sương sớm. Phía bên kia. Thấy xe ngựa đi xa, Trần Văn cũng dẫn đệ tử quay về thư viện. Vương Đức Phát mang vẻ mặt đắc ý tràn trề. "Mấy ngày nay bốn vị đại tài tử kia bị chúng ta lừa cho xoay mòng mòng! Cảm giác này còn sướng hơn cả kiếm được một vạn lượng bạc! Sau này ra ngoài ta cũng có thể khoác lác rồi, Vương Đức Phát ta cũng là người từng làm tiên sinh của Chính Tâm Tứ Kiệt đấy! Ha ha ha ha!" "Ngươi chỉ có ngần ấy tiền đồ." Lý Hạo cười vỗ cho hắn một cái. "Nhưng nói đi cũng phải nói lại, mấy ngày nay diễn kịch đúng là đã ghiền thật. Nhìn bọn họ từ chỗ lỗ mũi hếch lên trời đến khi tâm phục khẩu phục, cảm giác thành tựu này đúng là không tầm thường." "Tiên sinh." Chu Thông quay đầu, nhìn Trần Văn đang trầm mặc, hỏi. "Chúng ta sách phản thành công rồi chứ?" Trần Văn nhàn nhạt nói. "Sách phản là khiến bọn họ phản bội chủ cũ, đó là tiểu đạo. Quan trọng hơn là khiến bọn họ thức tỉnh." "Bọn họ đã nhìn thấy chân tướng, nhìn thấy chân lý trong bùn đất. Chỉ cần hạt giống này được gieo xuống, bất kể Thẩm Duy Trinh tưới nước bón phân thế nào, thứ nó mọc ra cũng chỉ có thể là quả ngọt của Trí Tri chúng ta." Các đệ tử nghe vậy, đồng loạt gật đầu. Vương Đức Phát lúc này nói: "Tiên sinh, hay là chúng ta trực tiếp lừa bọn họ sang thư viện của mình luôn đi, như vậy lão hồ ly họ Thẩm kia trực tiếp mất đi bốn viên đại tướng! Chúng ta cũng có thêm bốn người giúp việc!" Trần Văn mỉm cười: "Không, để bọn họ ở trong doanh trại địch mới là người giúp việc tốt nhất của chúng ta." Vương Đức Phát bỗng nhiên cười lớn: "Đúng rồi! Nếu bốn vị này ngày sau thực sự đổi lòng, vậy chúng ta có thể ngày ngày đi thọc gậy bánh xe Chính Tâm thư viện rồi!" "Ha ha ha." Lúc này, Trương Thừa Tông đột nhiên nhớ ra điều gì, vẻ mặt có chút lo âu nói: "Bốn người kia thì về rồi, nhưng Tô Thời vẫn chưa trở lại. Hôm nay cũng nên về rồi chứ. Lão hồ ly Thẩm Duy Trinh kia đã phái Tứ Kiệt tới chỗ chúng ta học lỏm, ắt hẳn cũng sẽ giăng thiên la địa võng ở Chính Tâm thư viện để đề phòng Tô Thời. Một mình nàng thật sự có thể dọn cả toà tàng thư lâu kia về sao?" …… Tái bút: Đa tạ Mê Đát Tương lại tặng mười Bùa Giục Chương! Hào phóng quá đỗi! Ta sẽ cố gắng tăng chương vậy! Hỏi người sầu hận dường bao, tựa như nợ chương ngập đầu mồ hôi lạnh tuôn rơi...