Chương 261: Mạnh Nghiên Điền ngộ ra rồi, hóa ra đây chính là cách vật trí tri

"Nếu tính không ra, nếu không thể để mọi người cùng có đường sống, ta tuyệt đối không đi! Cứ bồi mọi người ở đây chịu trận!" Lời này nói ra vừa chân thật, lại vừa cứng cỏi. Thôn dân nghe vậy, càng thêm kích động. "Tốt! Đo nước là tốt nhất! Đo rõ ràng rồi thì chẳng cần đánh nhau nữa!" "Chúng ta ủng hộ Trương tướng công!" Nhưng trong đám người của thế lực hào cường thượng nguồn lại có kẻ hô to: "Đo nước sao? Ngươi biết làm không? Khéo lại là một tên tú tài chỉ biết đọc sách chết!" Trương Thừa Tông không hề phân bua. Hắn đặt hòm gỗ xuống, lấy ra một cây thước có hình dáng kỳ lạ, đoạn chẳng nói chẳng rằng, nhảy thẳng xuống lòng sông. "Tõm!" Bùn nhão bắn tung tóe, lập tức ngập đến bắp chân hắn. "Nhanh! Kéo dây! Định cọc mốc!" Trương Thừa Tông lớn tiếng chỉ huy thợ thuyền. Hắn bước thấp bước cao lội trong bùn lầy, mỗi bước đi đều tốn rất nhiều sức lực. Thế nhưng hắn mảy may không để ý, trái lại thỉnh thoảng lại cúi người, dùng tay móc những cành cây mục và đá tảng chắn nghẽn mương máng, thậm chí còn nằm rạp xuống nước bùn để quan sát mấy cửa chia nước trọng yếu. "Chỗ này! Bùn đọng dày tới ba thước! Hèn chi nước không chảy xuống nổi!" "Chỗ kia! Địa thế cao hơn nửa tấc! Phải đào bằng đi!" Hắn vừa đo đạc, vừa thoăn thoắt ghi chép số liệu vào sổ. Nắng gắt treo giữa đỉnh đầu, mồ hôi hòa cùng bùn đất xuôi theo gò má chảy ròng ròng. Y phục của hắn đã sớm ướt sũng, dính chặt vào người, dáng vẻ còn nhếch nhác hơn cả kẻ làm nông khốn khổ nhất. Thôn dân trên bờ đều lặng ngắt như tờ. Bọn họ tuy không hiểu Trương Thừa Tông đang làm gì, nhưng bọn họ nhìn thấu mồ hôi, nhìn thấu tấm lòng thành. Một người đọc sách, một vị tướng công, vì tìm nước cho họ mà có thể làm đến bực này sao? Trong lòng ai nấy đều xúc động khôn cùng. Mạnh Nghiên Điền đứng giữa đám đông, nhìn bóng hình trẻ tuổi đang bận rộn dưới vũng bùn lầy, trong lòng dâng lên một nỗi chấn động khôn nguôi. "Đây... đây là thư sinh sao?" Mạnh Nghiên Điền cảm thán: "Đây chẳng phải là một lão nông hay sao? Không, còn rành nghề hơn cả lão nông! Ngươi nhìn vị trí đặt chân, nhìn thủ pháp đo đạc của hắn xem, đó là kinh nghiệm chỉ người thật sự lăn lộn nơi đồng ruộng mới có được. Vả lại, cây thước trên tay hắn, cuốn sổ kia... hắn đang dùng số liệu để nói chuyện." Mạnh Nghiên Điền nhớ lại cảnh tượng bản thân đi trị thủy năm xưa. Thuở ấy, ông chỉ biết đứng trên bờ hoa tay múa chân, cầm phương án chỉ huy phu phen. Kết quả thì sao? Đám phu phen ngoài mặt vâng dạ, sau lưng lại mắng ông chỉ huy mù quáng. "Cách vật trí tri, tri hành hợp nhất. Một câu nói đơn giản thế này, hỏi có mấy ai thực sự làm được?" Mạnh Nghiên Điền dần có chỗ ngộ ra. "Chẳng lội bùn sâu, sao biết nước nông nước cạn? Chẳng vấy bụi đất, sao hay dân sinh gian truân?" Đang nghĩ ngợi, Trương Thừa Tông bên kia đã đo xong đoạn này, trèo lên bờ. Hắn chẳng màng nghỉ ngơi, vẩy sạch bùn dính trên tay, đi thẳng tới bờ ruộng rồi ngồi phịch xuống. Hắn không vội vã hỏi chuyện, mà thò tay bốc một nắm đất khô trên ruộng, dùng sức bóp chặt, tảng đất lập tức vỡ vụn thành bột mịn. "Đại gia." Hắn cất lời với một lão nông mặt mày ủ rũ bên cạnh: "Đất này đã khô thành tro rồi, nếu không tưới nước, rễ hoa màu e là đứt hết mất?" Lão nông vừa nghe câu ấy, đôi mắt vốn đục ngầu lập tức sáng lên. Người trong nghề rồi! Kẻ chưa từng làm ruộng chỉ biết bảo hoa màu héo rũ, chỉ người cày cấy mới hay rễ cây đã đứt. "Chứ còn gì nữa!" Lão nông thở dài một tiếng, vỗ đùi đánh đét, "Đất nứt nẻ cả rồi, rễ không cắm sâu được thì mầm non chết sạch! Đấy là khẩu phần ăn cả năm của cả nhà già này đấy!" Trương Thừa Tông gật đầu, từ trong ngực áo lấy ra một bầu nước, đưa cho lão nông. "Đại gia, uống ngụm nước cho nhuận giọng. Nhà cháu cũng làm ruộng, hiểu rõ cảnh này chẳng dễ chịu gì." Lão nông đón lấy bầu nước, nhấp một ngụm. "Hậu sinh, ngươi là người hiểu việc. Ngươi bảo xem, nước này còn chia cho chúng ta được không?" "Được! Nhất định được!" Trương Thừa Tông khẳng định chắc nịch: "Có điều, đại gia, cháu phải nắm rõ tình hình trước đã. Nhà bác có mấy mẫu ruộng? Trồng thứ gì?" "Hai mẫu, toàn trồng bắp." Lão nông thở dài, "Sắp chết khô cả rồi." "Hai mẫu..." Trương Thừa Tông nhẩm tính trong lòng, "Vậy nếu bây giờ tháo nước cho bác, bác tính cần bao nhiêu mới đủ giữ mạng cho lúa?" "Giữ mạng à?" Lão nông ngẫm nghĩ, "Kiểu gì cũng phải tưới đẫm hai lượt chứ? Thế thì... ừm, đại khái phải ngần này." Lão nông khoa tay ra hiệu. "Được." Trương Thừa Tông ghi một nét vào sổ, "Vậy là hai phương nước. Thế nếu muốn được mùa thì sao?" "Muốn được mùa thì phải ba lượt nước! Lại còn phải thêm phân bón nữa!" "Cháu hiểu rồi." Trương Thừa Tông lại quay sang một thôn dân khác bên cạnh: "Đại ca, nhà huynh thì sao? Nhà huynh trồng dâu, thứ đó húp nước dữ lắm. Nếu nước không đủ, huynh muốn giữ cây hay muốn giữ lương thực?" "Đương nhiên là giữ cây rồi! Cây mà chết thì mấy năm nay coi như công cốc! Lương thực mất thì còn mua được!" "Vậy nếu để huynh bỏ tiền mua nước, huynh chịu trả bao nhiêu?" "Mua nước?" Người kia ngẩn ra, "Chỉ cần giữ được cây, một thùng nước mười văn tiền ta cũng mua!" Mắt Trương Thừa Tông sáng lên, thoăn thoắt ghi chép: "Mười văn tiền, mức này có hy vọng." Hắn cứ như vậy, ngồi trên bờ ruộng, nói chuyện thu hoạch với người này, bàn chuyện giá nước với người kia. Hắn không giảng giải đạo lý lớn lao, cũng chẳng hứa hẹn suông sẻ. Những điều hắn hỏi đều là chuyện thiết thực nhất. Ngươi cần bao nhiêu nước? Ngươi chịu bỏ bao nhiêu tiền? Giới hạn chịu đựng của ngươi ở mức nào? Thôn dân thấy vị tướng công trẻ tuổi này hiểu việc đến thế, người nào người nấy đều giãi bày những suy nghĩ chân thật nhất trong lòng. "Trương tướng công, ta nói thật với ngài, chỉ cần chừa cho ta hớp nước uống, dẫu ruộng bỏ hoang một nửa, ta cũng không đi gây chuyện nữa." "Trương tướng công, mấy mẫu đất nhà ta ở chỗ cao, nước chẳng bao giờ chảy tới được, việc này ngài phải làm chủ cho ta đấy!" ... Mạnh Nghiên Điền đứng cách đó không xa, vểnh tai lắng nghe. Càng nghe, ông càng thêm kinh hãi. Người trẻ tuổi này không chỉ đơn thuần là đo nước, hắn rõ ràng đang đo lòng người! Hắn đang thăm dò rõ giới hạn và nhu cầu của từng người một. "Trị thủy trước hết phải trị người, trị người trước hết phải hiểu lòng người." Mạnh Nghiên Điền nhìn cuốn sổ chép kín những số liệu chi chít của Trương Thừa Tông. "Thứ trên cuốn sổ kia còn quý giá hơn bất kỳ bản tấu chương nào. Bởi lẽ đó là tiếng lòng chân thực của bách tính, là chìa khóa tháo gỡ nút thắt chết này. Đây mới thực sự là hỏi việc chính sự nơi đồng nội!" ... Mãi đến đêm muộn, bốn bề đuốc hoa sáng rực. Trương Thừa Tông mới gấp cuốn sổ lại, đứng dậy. "Bà con lối xóm!" Trương Thừa Tông đứng trên chỗ cao, giơ cao cuốn sổ trong tay, cất giọng hô lớn: "Tình hình của mọi người, ta đều đã nắm rõ! Nước có bao nhiêu, ruộng có bao nhiêu, mọi người muốn bao nhiêu, trong lòng ta đều đã có tính toán! Xin mọi người cho chúng ta chút thời gian! Chúng ta nhất định sẽ đưa ra một biện pháp. Biện pháp để tất cả mọi người cùng sống tiếp, thậm chí còn sống tốt hơn!" "Được! Trương tướng công, chúng ta tin ngài!" "Những việc Trương tướng công làm hôm nay, chúng ta đều thấy cả rồi!" "Chúng ta đợi ngài!" Đám đông dần dần tản đi. Trương Thừa Tông lau lớp bụi bặm trên mặt, bấy giờ mới thở phào một hơi. "May thật, rốt cuộc cũng ổn định được rồi." Hắn quay người nói với đám thợ phía sau: "Đi! Về thư viện! Đêm nay không ngủ nữa! Chúng ta phải vẽ xong bản đồ này, tính cho bằng phẳng món nợ này mới được!" "Rõ!" Nhìn Trương Thừa Tông dẫn người vội vã rời đi, Mạnh Nghiên Điền đứng bên bờ kênh, thật lâu không hề nhúc nhích. Ông nhìn dòng Bạch Long Cừ kia. "Không chìm vào mộng tưởng viển vông, không đuổi theo hư danh hào nhoáng." Mạnh Nghiên Điền cảm thán: "Kẻ này tuy chưa có quan thân, nhưng đã có khí lượng tể phụ. Nếu quan viên Đại Hạ triều đều có thể như hắn, chịu lội xuống bùn lầy, chịu lắng nghe lời dân. Lo gì thiên hạ chẳng thái bình?" Ông xoay người bước về phía thành trì. "Lão phu cũng muốn xem lũ người trẻ các ngươi, rốt cuộc có thể giao ra một bài thi thế nào."