Chương 289: Chính Tâm Tứ Kiệt: Ván này chắc rồi!

Tiết đầu thu ở Giang Nam lẽ ra phải mát mẻ dễ chịu, nhưng vì đại hạn nhiều ngày liền, buồng thi lúc này hệt như chiếc xửng hấp, oi bức đến mức khiến người ta nghẹt thở. Buồng thi, cũng chính là trường thi. Nơi đây không phải những gian phòng rộng rãi, mà là từng dãy ô nhỏ hẹp ngăn cách bằng tường gạch. Chiều cao không quá sáu thước, sâu chưa đầy bốn thước, bề ngang chỉ vỏn vẹn ba thước. Bên trong chỉ có hai tấm ván gỗ, ban ngày đặt một cao một thấp làm bàn ghế, ban đêm ghép lại làm giường. Ăn uống ỉa đái ngủ nghỉ, đến cả viết văn, thảy đều phải giải quyết trong mảnh đất cỏn con này. "Khụ khụ, mùi gì thế này?" Một thư sinh bị phân vào hào thối vừa ngồi xuống đã bị thứ mùi xú uế tích tụ quanh năm hun cho nôn khan liên tục. Hắn vội vàng lấy tay áo bịt chặt mũi miệng, nhưng mùi hôi thối kia cứ xộc thẳng lên tận óc. Cách đó không xa, tú tài Triệu Văn Cử của Triệu Gia Thôn cũng đang chật vật thích nghi với hoàn cảnh. Dù từng chịu qua gian khổ, nhưng không gian chật chội thế này, cộng thêm muỗi mòng cắn đốt, vẫn khiến hắn có phần bồn chồn nóng nảy. Hắn lấy ra miếng bánh nướng khô cứng cắn hai miếng, ngặt nỗi không có nước nóng nên nghẹn đến trợn tròn mắt. Trong số hàng vạn sĩ tử nơi đây, đại đa số đều đang phải trải qua nỗi giày vò kép cả về thể xác lẫn tinh thần. Bọn họ tuy bụng đầy kinh luân, nhưng thân thể thư sinh trói gà không chặt kia, đứng trước thứ hình cụ chốn trường thi này lại tỏ ra yếu ớt không chịu nổi một đòn. Thế nhưng, giữa cảnh tượng than vãn khắp nơi ấy, lại có mấy kẻ tỏ ra khác biệt hẳn. "Hít!" Vương Đức Phát ngồi trong buồng thi của mình, khoan khoái vươn vai một cái. Hắn thuần thục thò tay vào giỏ thi lôi ra một chiếc bình sứ nhỏ, dốc ra ít chất lỏng màu xanh biếc, bôi mạnh lên hai bên thái dương, nhân trung và cổ tay. Đó là dầu bạc hà đuổi muỗi cực mạnh mà hắn đặc biệt đặt làm riêng ở Hồi Xuân Đường. Dầu vừa thoa lên, luồng hơi mát lạnh xộc thẳng lên đỉnh đầu lập tức xua tan cái oi bức. Lũ muỗi mòng xung quanh vốn định lao vào đánh chén no nê, vừa sáp lại gần đã bị mùi nồng nặc này hun cho choáng váng đầu óc, rụng lả tả xuống đất. Bôi dầu xong, Vương Đức Phát lại lấy ra một thỏi bánh màu vàng nhạt bọc trong giấy dầu. Đây là lương khô nén do Chu Thông nghiên cứu chế tạo. Món này được làm từ bột mì rang chín, vừng, thịt khô và đường trộn đều rồi ép chặt lại, chẳng những chắc dạ mà còn để được lâu, nhai giòn rụm lại có vị ngòn ngọt. Hắn cắn một miếng lương khô, hớp một ngụm nước đun sôi để nguội trong bầu nước, rồi bắt đầu tập thể dục thu nhỏ ngay trong buồng thi chật hẹp. "Một hai ba bốn, giữ vững lưng eo. Năm sáu bảy tám, giữ chắc cái mạng." Vương Đức Phát vừa tập vừa thầm cảm kích một tháng bị Diệp giáo đầu tẩm quất tơi bời. Nếu không nhờ một tháng rèn luyện địa ngục làm cho da thịt hắn dày dặn hơn, thì với thân hình này mà ngồi trong cái ô như cỗ quan tài, e rằng ngày đầu tiên đã ngộp thở mà chết. Không riêng Vương Đức Phát, bọn Cố Từ, Trương Thừa Tông, Lý Hạo, Chu Thông cũng đều nhanh chóng thích nghi với môi trường. Kẻ thì nhắm mắt dưỡng thần, điều hòa hơi thở. Kẻ lại thầm nhẩm 《Ngũ Tam》, tất cả đều ngăn nắp đâu ra đấy, vững như bàn thạch. Còn tại nơi sâu nhất của trường thi, trong một buồng thi tương đối hẻo lánh. Tô Thời ngồi ngay ngắn đoan trang. Sắc mặt nàng hơi tái nhợt. Quần áo nàng mặc rất dày, vô cùng bức bối. "Ta không thể ngã xuống." Tô Thời nhắm mắt lại, hít một hơi thật sâu, ép bản thân gạt phăng mọi cảm giác khó chịu trên cơ thể ra khỏi tâm trí. Khi hơi thở dần bình ổn, tòa cung điện ký ức khổng lồ và tinh xảo chậm rãi hiện lên trong đầu nàng. Tàng thư của Chính Tâm thư viện, lời dạy bảo của Trần Văn, kết cấu của 《Ngũ Tam》... Vô số kiến thức lấp lánh như ngàn vì tinh tú trong ý thức nàng, sẵn sàng đợi lệnh triệu hoán bất cứ lúc nào. "Boong!" Một tiếng chiêng đồng trong trẻo vang vọng khắp bầu trời cống viện. Kế đó, từng tốp tuần khảo quan vẻ mặt túc sát giơ cao những tấm biển gỗ lớn, bắt đầu rảo bước tuần tra khắp các dãy hành lang. Trên biển gỗ, đề kinh nghĩa kỳ đệ nhất của khoa thi hương lần này được viết bằng chữ chu sa to như đấu! Mọi sĩ tử trong khoảnh khắc này đều nín thở, trừng trừng dán mắt vào tấm biển gỗ kia. "Sinh chi giả chúng, thực chi giả quả, vi chi giả tật, dụng chi giả thư, tắc tài hằng túc hĩ." Khoảnh khắc nhìn thấy đề bài này, bên trong cống viện dấy lên một tràng xôn xao bị kìm nén. Kẻ mừng người lo. Khu vực buồng thi của Chính Tâm thư viện. Tạ Linh Quân nhìn dòng chữ trên biển gỗ, ban đầu còn đôi phần căng thẳng, nhưng rất nhanh đã phấn chấn hẳn lên, thậm chí suýt nữa thì thầm reo lên một tiếng dài trong bụng. "Trời giúp ta rồi!" Đề bài này quá kinh điển! Đây là luận thuật nổi tiếng nhất về trị quốc lý tài trong sách 《Đại Học》, càng là trọng tâm ôn luyện thi cử qua các năm của Chính Tâm thư viện! Trong tháng bế quan cuối cùng, Thẩm Duy Trinh từng vô số lần bắt bọn họ học thuộc lòng cách phá đề và thừa đề của câu này. "Xem ra Sơn trưởng dự đoán đề thi hương không hề sai." Hắn trải giấy tuyên ra, nâng bút chấm mực, gần như chẳng cần suy nghĩ, một bài văn từ hoa lệ đã thành hình như nước chảy mây trôi trong đầu. "Phá đề: Chữa nước lấy cốt yếu, trước hết ở lý tài. Mà gốc của lý tài, quý ở tiết kiệm cùng trọng nông vậy." "Thừa đề: Vốn của cải trong thiên hạ, sinh ra từ đất, lớn lên theo mùa, tụ lại nơi dân. Nhược bằng tiêu xài không chừng mực, thì dẫu có ngàn vạn người cày cấy, cũng chẳng đủ cung ứng cho kẻ phung phí. Cho nên bậc tài năng trị đời, ắt trước phải chính tâm tu thân, khắc kỷ phục lễ, cấm tiệt xảo thuật dị đoan, xua đuổi phường du thủ du thực trở về ruộng đồng..." Văn chương của Tạ Linh Quân hoàn toàn đi theo đường lối lý học chính thống nhất của Chính Tâm thư viện. Cốt lõi là tiết kiệm chi tiêu và trọng nông ức thương. Hắn kêu gọi chắt bóp tiêu dùng, dùng đạo đức để kiềm tỏa dục vọng. Văn phong hoa gấm rực rỡ, dẫn kinh trích điển, đối ngẫu chỉnh tề đến cực điểm. Từng câu từng chữ đều dẫm đúng nhịp trống của lý học truyền thống, không thể bới ra nửa điểm sai sót. Dù trong lúc hạ bút, hắn cũng từng thoáng nhớ lại chuyến giao lưu tại Trí Tri thư viện, nhớ tới cảnh những môn thực vụ kia làm thay đổi hiện thực. Nhưng khoa cử rốt cuộc vẫn là khoa cử, Sơn trưởng đã dự đoán trước, lại có kinh nghiệm bao năm trời, đi theo người ắt không sai được. Chẳng riêng gì Tạ Linh Quân, bọn Phương Hoằng, Mạnh Bá Ngôn trông thấy đề này cũng đều thở phào nhẹ nhõm, lần lượt viết xuống những câu phá đề tương tự. Bọn họ cảm thấy ván này chắc ăn rồi. Thế nhưng, ở một góc khác của cống viện. Lục Văn Hiên trong bộ áo trắng nhìn đề bài trên bảng gỗ lại không vội hạ bút. Hắn khẽ xoay ngọn bút lông trong tay, đôi mày hơi nhíu lại. "Sinh chi giả chúng, thực chi giả quả..." Lục Văn Hiên lẩm bẩm. Nếu là hai tháng trước, nếu không có cuốn Ngũ Tam kia và phương hướng thực vụ mà Cố Từ đã nói. Hắn nhất định cũng sẽ viết ra một bài văn tương tự Tạ Linh Quân. Nhưng giờ đây, khi nhìn lại câu nói quen thuộc này, trong tâm trí hắn lại bất giác hiện lên bóng dáng của những người bên Trí Tri thư viện. Hắn nhớ tới ánh mắt khôn khéo đầy tự tin của Lý Hạo khi gảy bàn tính trong thương hội. Nhớ tới bóng lưng lấm lem bùn đất của Trương Thừa Tông khi lội dưới đầm lầy đo đạc dòng nước. Nhớ tới câu nói ngông cuồng của Cố Từ trên họa phảng khi đẩy cuốn 《Ngũ Tam》 đến trước mặt hắn: "Chúng ta mới là tương lai của Đại Hạ". "Tiết dụng thực sự có thể làm nước giàu sao?" Lục Văn Hiên tự vấn lòng mình. "Thánh nhân dạy 'sinh chi giả chúng', lẽ nào chỉ có người nông dân bán mặt cho đất bán lưng cho trời mới gọi là 'sinh' sao? Lục gia ta đời đời làm nghề buôn, thương nhân lưu thông hàng hóa, trao đổi có không, chẳng lẽ lại không phải là sinh tài?" Lục Văn Hiên hít sâu một hơi. Hắn biết nếu thuận theo con đường này viết tiếp, bài văn của hắn sẽ đi trệch khỏi khuôn phép chính thống tuyệt đối kia, thậm chí có thể bị mấy vị quan khảo thí thủ cựu phán là ly kinh bạn đạo. Nhưng nếu để hắn viết lại những sáo ngữ "quân tử cố cùng" kia, hắn sẽ không sao vượt qua được cửa ải trong lòng mình. "Cố huynh." Lục Văn Hiên nhìn về hướng buồng thi của Cố Từ. "Bộ 《Ngũ Tam》 này, ta đã đọc hết rồi. Hôm nay ta sẽ mượn làn gió mới của các người, để cất một vò rượu khác biệt." Ánh mắt Lục Văn Hiên ngưng lại, nâng bút hạ mực. Hắn quyết định đập tan trói buộc của truyền thống, đem trọng tâm phá đề đặt vào thương đạo. "Tài sản muốn hằng túc, chẳng những cậy vào cái cày của nông phu, mà còn cần sự lưu thông của thương nhân. Công thương đều là gốc rễ sinh tài vậy." Bài văn của hắn vẫn giữ được khí tượng khoáng đạt riêng biệt, song khung xương và linh hồn của nó đã lặng lẽ đổi thay. Hắn tự hiểu rõ rằng bản thân tuy biết phải hướng về thực vụ, suốt một năm qua cũng luôn lưu tâm đến các công việc thực tế cùng việc kinh doanh của gia tộc. Nhưng rốt cuộc hắn không giống đám người Trí Tri thư viện, chưa từng đích thân lăn lộn nơi đồng lầy, chưa từng ngồi phòng thu ngân tính toán từng ly từng tí. Thành thử khi viết đến việc cụ thể làm sao để thông thương sinh tài, câu chữ vẫn còn đôi phần thiếu hụt. Song hắn đã rất hài lòng với sự đổi mới của chính mình. Lục Văn Hiên nhìn về phía buồng thi của Cố Từ, thầm than trong lòng: "Có được lớp da này, ít nhất cũng vượt ải an toàn. Còn về phần da thịt cốt lõi cứng cỏi nhất kia, đành trông cậy vào đám yêu nghiệt các ngươi viết ra sao rồi."