Chương 305: Mạnh Nghiên Điền: Lại bị nhìn thấu rồi, quả là yêu quái!

Chấm xong trường thi thứ nhất về kinh nghĩa, đám cáo già chốn quan trường tức thì bắt thấu mạch của vị chủ khảo này. "Mạnh đại nhân lần này xem ra đã quyết tâm muốn tuyển chọn những năng thần tương lai biết làm việc thực tế!" "Mấy bài thi rỗng tuếch bàn về tâm tính, chỉ biết trích kinh dẫn điển tuyệt đối đừng dâng lên nữa, kẻo lại chuốc vạ với đại nhân!" Thế là khi bước vào chấm trường thi thứ hai gồm chiếu, cáo, biểu, phán, tiêu chuẩn của các quan đồng khảo liền xoay ngoắt một trăm tám mươi độ. Dù vậy, trong lòng các quan đồng khảo vẫn có phần dùng dằng. Dẫu sao trường thi thứ hai này khảo hạch văn chương quy thức chốn quan trường. Sách luận có thể viết sát với thực tế, nhưng chiếu thư là thay thiên tử lập ngôn. Nếu không có khí tượng đường hoàng quân lâm thiên hạ, thánh chỉ này ban ra chẳng phải để người đời chê cười sao? Mang tâm trạng mâu thuẫn đó, phó chủ khảo Vương đại nhân cầm một bài thi, ngập ngừng hồi lâu rồi vẫn trình lên. "Mạnh đại nhân, ngài xem thử bài nghĩ thảo chiếu thư này." Vương đại nhân có phần đắn đo, không nắm chắc. "Phương án thực vụ trong bài thi này quả thực vô cùng xác đáng. Dùng việc thay chẩn cứu, định ngạch vĩnh điền, câu nào cũng nhắm thẳng vào chén cơm của dân chịu nạn, thực sự có hiệu quả an dân. Chỉ là..." Vương đại nhân chỉ vào câu chữ trên mặt giấy. "Chỉ là cách hành văn này... Uy nghi của hoàng ân hạo đãng dường như hơi yếu. Hạ quan sợ nếu khâm điểm bài này sẽ tổn hại thể thống hoàng gia." Mạnh Nghiên Điền nhận lấy bài thi, mới đọc câu đầu "Trời giáng nạn đói lớn, muôn dân mất chốn nương thân, trẫm rất lấy làm thẹn", chân mày liền khẽ nhướng lên. Hắn không bình phẩm ngay mà kiên nhẫn đọc hết các phương án phân chia ruộng đất ở phía sau. Đọc xong, Mạnh Nghiên Điền đặt bài thi xuống, ngẩng đầu nhìn Vương đại nhân. "Vương đại nhân, ngài thấy thế nào mới là thể thống hoàng gia?" Mạnh Nghiên Điền đưa ngón tay gõ mạnh hai cái lên bài thi. "Là dùng những chữ nghĩa hiểm hóc mà bách tính chẳng hiểu nổi để đắp nặn nên thứ gọi là uy nghiêm? Hay là ngồi trên điện Kim Loan, nói suông mấy câu nhận tội tu đức với những lưu dân sắp chết đói?" "Đều không phải!" Mạnh Nghiên Điền không đợi đối phương trả lời, nói thẳng luôn: "Đối với một nạn dân sắp chết đói, uy nghi của hoàng thượng không nằm ở chỗ thánh chỉ viết lộng lẫy ra sao! Mà nằm ở chỗ thánh chỉ này có thể khiến hắn tối nay được ăn một bữa no hay không! Có thể khiến ngày mai hắn có một mảnh đất để cày cấy hay không!" "Bài thi này đã chỉ ra con đường sống thiết thực nhất! Dùng việc thay cứu trợ là cấp khẩu lương, định ngạch vĩnh điền là trao sản nghiệp lâu bền! Thử hỏi, nếu đạo thánh chỉ này đưa ra ngoài thành, đám lưu dân làm phản kia sẽ chê thánh chỉ của hoàng thượng viết chưa đủ uy nghi, hay sẽ đội ơn cảm đức mà vứt bỏ binh khí, hô vang vạn tuế?" Vương đại nhân bị hỏi đến mức nghẹn lời. "Hạ quan ngu muội. Mạnh đại nhân nói rất phải, đây mới là thánh chỉ mà nạn dân thực sự muốn nghe!" "Lấy!" Mạnh Nghiên Điền chẳng hề do dự nhấc chu bút lên, khoanh một vòng đỏ chót vào bài thi mang đậm hơi thở bùn đất này. "Đại Hạ triều không thiếu tài tử biết viết văn hoa gấm thêu dệt, chỉ thiếu người từng thực sự bước qua bùn lầy, trong lòng ôm chén cơm manh áo của bách tính, là nhân tài vững vàng như thế này!" Vừa xử lý xong bài thi này, một lão thôi quan bên cạnh vốn chuyên trách án hình danh bỗng kích động cầm một bài thi bước tới. "Mạnh đại nhân! Ngài mau xem bài này!" Vị quan đồng khảo này chấn động sâu sắc. "Thí sinh này quả thực là yêu quái!" "Ồ?" Mạnh Nghiên Điền khựng lại, đón lấy bài thi. Đề thi do chính hắn ra, hắn đương nhiên biết bên trong ẩn chứa huyền cơ gì. "Giang Nam đại hạn, triều đình trích bạc quốc khố trăm vạn lượng... Quan lại câu kết gian thương... Dân đói vây thành..." Ở đề bài này, tuyệt đại đa số thí sinh chỉ nhìn thấy sự đối lập nhị nguyên giữa tham quan và loạn dân. Bọn họ đều đắn đo nên giết tham quan hay tiễu trừ loạn dân, hoặc làm sao để dĩ hòa vi quý, xuê xoa qua chuyện. Nhưng thực tế, đây lại là thu nhỏ của một vụ kỳ án chốn quan trường mà Mạnh Nghiên Điền từng gặp khi thụ chức ngoài kinh năm xưa. Hắn cố ý đưa vụ án này vào đề thi, vốn dĩ chẳng trông mong có thí sinh nào nhìn thấu. Hắn chỉ muốn mượn chuyện này để thử xem phản ứng của họ khi đối mặt với cục diện rối ren như vậy. Nhưng khi Mạnh Nghiên Điền nhìn vào bài thi này, hắn vẫn sững sờ. "Pháp luật là công khí của thiên hạ, chẳng phải tư hình của một người. Loạn dân vây thành, cố nhiên trái phép nước. Song truy tận căn nguyên, ấy là tham lại gian thương ép dân vào đường đạo tặc." Đây mới chỉ là mở đầu. Điều thực sự khiến Mạnh Nghiên Điền da đầu run rẩy lại là mấy câu kế tiếp. "Dân đói ốm yếu, lấy đâu sức phá thành kiên cố? Thực chất là quan thương địa phương muốn giấu đầu hở đuôi, sợ khâm sai đối soát món thâm hụt trăm vạn, nên mới dung túng dân tràn vào nha môn, mượn đao giết người, tiến hành diệt khẩu!" Đôi tay cầm bài thi của Mạnh Nghiên Điền run rẩy dữ dội. Bị nhìn thấu rồi! Thế mà thật sự có người nhìn thấu được! Trong mấy dòng mô tả ngắn ngủi về vụ án, thí sinh này không hề bị biến động dân sự bề nổi làm mờ mắt. Hắn như một thần thám tỉnh táo, dùng tầng tầng lớp lớp logic pháp lý chặt chẽ nhất để bóc tách, xé toang bức màn đen tối chốn quan trường ẩn giấu dưới cuộc bạo loạn. "Đại nhân, ngài xem tiếp phía sau." Lão thôi quan nuốt nước bọt, chỉ vào nửa phần dưới của bài thi. Mạnh Nghiên Điền nén cơn chấn động trong lòng, tiếp tục đọc xuống. "Dân đói vây thành thảy đều là con đỏ của trẫm, do chịu kẻ khác xúi giục, pháp ngoại thi ân, ai buông vũ khí thì miễn tội chết. Song các phủ đông nam cùng giới thương nhân dính án đều mang hiềm nghi khi quân. Lệnh cho đại quân tức khắc phong tỏa quan nha, thương trạch liên quan, hết thảy giam giữ tại chỗ, nghiêm hình tra khảo... Phàm hào phú, thương nhân trong dân gian, kẻ nào tích trữ lương thực vượt quá nghìn thạch, ắt phải trong ba ngày lên sổ đăng ký với quan phủ, do triều đình thống nhất điều phối theo giá bán bình ổn của pháp luật. Kẻ nào dám giấu giếm không báo, tự ý nâng giá vật phẩm, chiếu luật trị tội." Xem xong dòng chữ cuối cùng, Mạnh Nghiên Điền nhắm mắt, dư vị tuyệt diệu của bài thi vẫn quẩn quanh nơi tâm trí. Bao năm làm chủ khảo chấm thi, hắn không ngờ lại có thể gặp được áng văn chương tân kỳ đến nhường này nơi trường khoa cử. Xem ra việc mình ra đề chiếu thư phá vỡ quy cách thông thường lần này là hoàn toàn đúng đắn. Hắn không ngờ chẳng những có kẻ tiếp chiêu được, mà lại tiếp hay đến mức này. Cả sảnh Chí Công lặng ngắt như tờ, tất thảy đều chăm chú nhìn vị chủ khảo, không rõ hắn sẽ phản ứng ra sao. Bài thi này viết quá sắc bén tàn nhẫn. Hồi lâu sau, Mạnh Nghiên Điền mở mắt. "Hay!" Hắn thốt lên cảm thán. "Mạch lạc rõ ràng, lạnh lùng như sắt! Sáng suốt tỏ tường, liệu tính không sót một đường!" Mạnh Nghiên Điền nhìn lão thôi quan, cao giọng nói: "Ngươi vừa bảo hắn là yêu quái? Sai rồi! Đây mới thực là bậc quốc thủ hình danh! Hắn chẳng bị biểu hiện bề ngoài làm cho mê muội, chỉ nhìn suy luận cùng chứng cứ. Trong cục diện rối ren liên quan tới sinh tử mà có thể giữ được sự lý trí tuyệt đối nhường ấy, tìm ra bàn tay đen tối đích thực thao túng phía sau. Nhân tài cỡ này nếu vào Bộ Hình, thử hỏi tham quan ô lại trong thiên hạ ai còn có thể độn hình? Án oan sai khuất tất của Đại Hạ triều chí ít cũng giảm đi một nửa! Huống hồ điều hiếm thấy hơn là hắn còn đưa ra giải pháp thực tế như đạo luật chống đầu cơ tích trữ. Vừa có phép bắt kẻ tham tàn, lại có kế cứu độ thương sinh. Thực sự khiến người ta kinh ngạc khâm phục. Diệu thay, diệu thay!" Mạnh Nghiên Điền nhấc chu bút, chấm đẫm mực son, vẽ lên bài thi một vòng tròn đỏ lớn hơn hẳn những bài trước. "Đại ưu! Bài này ắt phải lấy!"