Chương 306: Tôi muốn cái này, cái này, và cả cái kia!

Thời gian thấm thoắt trôi qua, việc chấm thi đã bước vào giai đoạn cuối cùng. Trường thứ ba, sách luận. "Tông tộc cường thịnh, chính lệnh không thông. Hoặc viết minh hình điển, hoặc viết trọng giáo hóa. Hà dĩ an dân phú quốc?" Đề bài hóc búa chất chứa ba mươi năm tâm huyết của Mạnh Nghiên Điền nay đã trở thành cơn ác mộng của toàn bộ khảo quan trong Chí Công Đường. "Đại nhân, đề này khó chấm quá." Mấy vị phòng sư mặt mày ủ dột, dâng một xấp bài thi đến trước mặt Mạnh Nghiên Điền. "Phần lớn thí sinh, nếu không nghiêng về nghiêm hình tuấn pháp hóa thành khốc lại, thì cũng là bàn suông giáo hóa biến thành hủ nho. Hai con đường này hiển nhiên đều không phải đáp án đại nhân mong muốn." "Có điều..." Một vị phòng sư trong số đó lau mồ hôi, rút riêng một bài thi từ trong tay áo ra, vẻ mặt kỳ quặc đưa tới. "Hạ quan nơi này có một bài phá đề vô cùng kỳ quái. Hắn vừa không chọn hình điển, cũng chẳng chọn giáo hóa. Chỉ là văn phong viết ra mang đậm hơi hướng phố chợ, thậm chí có phần hiểm hóc độc địa. Hạ quan thực sự không dám tự tiện định đoạt, xin đại nhân phân xử." "Ồ? Hiểm hóc độc địa?" Mạnh Nghiên Điền nhướng mày, nhận lấy bài thi kia. "Trị loạn dân chi pháp, thủ tại công tâm; công tâm chi yếu, quý tại tiên thanh đoạt nhân..." Đọc đến câu mở đầu này, Mạnh Nghiên Điền vẫn chưa cảm thấy có gì đặc biệt, nhưng khi đọc đến những phương thức thao tác cụ thể, đôi mày hắn dần cau lại. "Chọn lựa những can lại ăn nói sắc sảo, đi sâu vào đồng ruộng quán trà, đem ân đức của triều đình dùng lời lẽ bình dân mộc mạc truyền bá rộng rãi... Tiên hạ thủ vi cường, khiến lòng dân vững dạ có chỗ dựa, ắt kẻ cường thịnh không còn kẽ hở để lợi dụng!" "Đặt ra phép trọng thưởng kẻ tố giác đầu tiên, khiến nội bộ tông tộc tự giám sát lẫn nhau, chẳng tốn một binh một tốt mà mầm họa cường thịnh tự khắc băng tan ngói rã!" Vị phòng sư bên cạnh cẩn thận quan sát sắc mặt Mạnh Nghiên Điền, thấy hắn cau mày, liền vội vàng hùa theo: "Đại nhân thấy đúng không? Thí sinh này nào có chút hạo nhiên chính khí của môn đồ thánh hiền? Rõ ràng là thủ đoạn vô lại nơi đầu đường xó chợ! Văn chương bực này nếu lấy đỗ, e rằng tổn hại phong hóa, để sĩ lâm thiên hạ chê cười." "Chê cười?" Mạnh Nghiên Điền bỗng ngẩng đầu lên, trên gương mặt gầy guộc thanh tú ấy lại từ từ nở một nụ cười rạng rỡ. Hắn không những không nổi giận, trái lại còn bật cười lớn. "Ha ha ha ha! Khá cho câu trong lòng có chỗ dựa!" Mạnh Nghiên Điền cười đến mức chòm râu rung lên, bàn tay đập mạnh xuống bài thi. "Ngươi thấy hắn hiểm hóc? Thấy hắn phàm tục? Vậy lão phu hỏi ngươi, đối phó với lũ thổ bá vương tông tộc lũng đoạn chính sự thôn làng, ức hiếp dân lương thiện, đến quan phủ cũng chẳng thèm để vào mắt, ngươi giảng «Luận Ngữ» cho bọn chúng nghe có tác dụng không? Ngươi phái binh đi tiễu trừ, ngươi có thể giết sạch bọn chúng được không?" "Đã là cái này không xong, cái kia cũng không xong, vậy thì thủ đoạn của thí sinh này chính là thủ đoạn tốt nhất!" Mạnh Nghiên Điền dường như nhìn thấy một nhân tài đắc dụng. "Cái này gọi là gì? Gọi là dĩ độc trị độc, vung đao sắc chém bòng bong! Hắn nhìn thấu điểm yếu của tông tộc chính là xung đột lợi ích nội bộ, cũng nhìn thấu nhược điểm của bách tính là dễ bị lời đồn mê hoặc. Cho nên hắn mới dùng lời lẽ mộc mạc đi tuyên truyền để an định lòng dân, rồi dùng trọng thưởng để ly gián, làm tan rã liên minh tông tộc. Không tốn một binh một tốt cũng có thể nhổ tận gốc rễ của đám thổ hoàng đế kia!" Mạnh Nghiên Điền nhìn vị phòng sư đang ngây trơ như phỗng, nhấn mạnh từng chữ một. "Thủ đoạn này tuy có phần thô kệch, nhưng nếu thả xuống địa phương, kẻ này tuyệt đối là một can lại cái thế có thể dẹp yên cục diện rối ren của một phương! Cho hắn loại ưu!" "Vâng... vâng!" Vị phòng sư gạt mồ hôi lạnh, không dám nói thêm một lời thừa thãi nào nữa. Hắn xem như đã hiểu thấu, vị Mạnh đại nhân này hiện giờ chỉ nhìn hiệu quả chữa bệnh, không màng đến vỏ bọc bên ngoài. ... Một vị lão khảo quan khác hai tay nâng một bài thi, chậm rãi bước tới trước bàn Mạnh Nghiên Điền. "Mạnh đại nhân." "Bài thi này hạ quan không dám bình, xin đại nhân đích thân xem qua." Mạnh Nghiên Điền có chút kinh ngạc nhìn lão khảo quan một cái. Vị lão khảo quan này vốn là bậc lão học sĩ từ Quốc Tử Giám lui về, học vấn uyên bác, tầm mắt cực cao, bài văn có thể khiến ông lộ ra vẻ mặt này quả thực hiếm thấy trên đời. Mạnh Nghiên Điền đón lấy bài thi, chậm rãi mở ra. Mới liếc qua phần mở đầu, hắn đã sững sờ. "Phù điền mẫu sinh kế, nãi thiên hạ chi định cơ. Lễ nhạc pháp độ, giai cơ thượng chi lâu các. Cơ chi hậu bạc sở thuộc, định lâu chi hướng bối dã." Mấy câu nói này tựa như một chiếc chìa khóa, lập tức mở tung chiếc hộp đen đã khóa chặt nơi đáy lòng hắn suốt ba mươi năm qua. Hắn nhớ tới bên bờ Bạch Long Cừ, những lời Trần Văn từng nói với hắn. Nhớ tới tờ sổ sách dán trước cửa từ đường Triệu Gia Thôn. "Ruộng đất sinh kế quyết định lễ nhạc pháp độ?" Quan điểm chấn động bực này, dẫu hắn dùi mài kinh điển thánh hiền hơn ba mươi năm cũng chưa từng nghe thấy. Hắn nghiền ngẫm tỉ mỉ từng câu từng chữ, suy tư hồi lâu. Muốn đụng đến quy củ pháp độ của tông tộc, ắt phải bắt tay từ sinh kế của hương dân. Chỉ cần ai có thể thay đổi sinh kế của họ, người đó sẽ thay đổi được quy củ của họ. "Hóa ra là thế! Hóa ra đây chính là căn nguyên sâu xa khiến tông tộc cường thịnh qua các triều đại!" Hắn nóng lòng đọc tiếp xuống dưới. "Hào cường tông tộc sở dĩ có thể kháng cự chính lệnh, đều vì nắm giữ cái gốc sinh kế nơi thôn dã... Nhược bằng không từ gốc rễ dàn xếp mối lợi, tái cơ cấu sản nghiệp, thì dẫu có minh hình điển hay trọng giáo hóa, cũng đều như xây lầu trên bãi cát lún, dẫu hoa lệ nhưng tất sẽ sụp đổ." Ngay sau đó, bài văn đưa ra một giải pháp đủ sức lật đổ toàn bộ cấu trúc trị lý phong kiến bấy lâu. "Muốn trị hào cường, không thể cưỡng đoạt sản nghiệp, cũng chẳng thể nói suông cảm hóa. Phải thuận theo đại thế quốc gia mà thi hành phép chiêu an góp vốn. Triều đình có thể mở ra mối lợi thương đạo, cho phép hào cường đem tiền tài nhập cuộc, kết thành liên minh lợi ích. Đây chính là lấy lợi dẫn dắt lòng người, lấy khế ước thu phục lòng dân, biến kẻ địch thành phên giậu cho quốc gia vậy!" Đọc đến chữ cuối cùng. Đôi tay Mạnh Nghiên Điền run rẩy. Mảnh giấy tuyên thành mỏng manh trên tay hắn phảng phất nặng tựa ngàn cân. "Đại nhân, ngài sao thế?" Các khảo quan xung quanh giật mình, vội vàng tiến lên hỏi han. Mạnh Nghiên Điền không để ý tới họ. Hắn chậm rãi đứng dậy, hai tay nâng bài thi kia lên. "Ba mươi năm rồi..." Hắn nhìn các khảo quan xung quanh vẫn đang đầy vẻ khó hiểu, cất giọng sang sảng. "Các ngươi có biết bài sách luận này viết những gì không? Hắn không chỉ đưa ra thủ đoạn thực vụ để giải quyết tai họa tông tộc, mà còn dùng lý luận chưa từng nghe thấy này để nhìn thấu nền móng trị quốc của Đại Hạ triều ta!" Dứt lời, Mạnh Nghiên Điền không chút do dự nhấc bút chu sa, hạ một vòng khuyên đỏ thẫm thật lớn lên bài thi đó. Đến đây, mấy bài thi theo lối tân học với phong cách khác biệt nhưng đều làm nổi bật tính thực vụ đều đã được Mạnh Nghiên Điền khoanh định toàn bộ. Vương đại nhân nhìn sáu bài thi được đặt riêng sang một bên, nuốt nước bọt, ướm lời hỏi: "Đại nhân, mấy bài thi này đều là tác phẩm kinh thế. Vậy thứ hạng cụ thể rốt cuộc nên định đoạt thế nào?" Mạnh Nghiên Điền nhìn những bài thi ấy. "Bài này giỏi tính toán sổ sách, bài kia rất kín kẽ cẩn mật, bài này có lòng trắc ẩn, bài kia biết yên dân, bài này lại có đại cục." "Bài kia diệu kế liên tục, dẫu nội hàm hơi khiếm khuyết..." Trong lòng hắn bắt đầu tính toán thứ bậc. ... Tái bút: Vừa có phim hoạt hình Hạ Nhân mới ra mắt, ai có hứng thú thì đón xem nhé! Không phải phim ngắn đâu, phim ngắn vẫn chưa lên sóng. Ngày mai sẽ đăng thêm chương, mời mọi người cùng dự đoán thứ hạng của nhóm nhân vật chính!