Chương 618: Tư liệu sản xuất căn bản nhất của xã hội nông canh

Mọi người vốn tưởng giải quyết xong chuyện tiền bạc thì lưu dân tự khắc có cơm ăn. Nhưng qua lời phân tích của Cố Từ, bọn họ mới giật mình nhận ra, việc dồn triệu lưu dân về kinh kì làm phu phen khổ dịch, thì tiền công chi trả cùng việc an trí lâu dài phía sau mới thực sự là vực sâu không đáy. "Tiền công không phát được ắt sinh biến cố. Xây lầu xong không chốn nương thân, sớm muộn gì cũng chết..." Vương Đức Phát bực dọc nói: "Thế này cũng không xong, thế kia cũng chẳng được! Chẳng lẽ thật sự phải vét cạn quốc khố, tịch thu sạch gia sản của phú thương thiên hạ thì mới lấp đầy cái hố không đáy này sao?" "Điều đó không thể xảy ra. Nếu dồn đám thương nhân cùng bách quan vào đường cùng, kinh tế của Đại Hạ triều sẽ lập tức đình đốn, kết cục cũng là mất nước." Chu Thông bình tĩnh phân tích cục diện bế tắc: "Bởi vậy, điều chúng ta đang đối mặt là nghịch lý kép: tiền không đủ phát công xá, và công trình kết thúc thì không nơi an trí." Trương Thừa Tông lúc này lại bước ra nói: "Chuyện tiền công và an trí lâu dài, để con nghĩ cách." "Thừa Tông?" Cố Từ thoáng ngẩn người: "Đệ có cách gì? Đây là tiền công và đường sống của trăm vạn người, đâu phải chuyện thư viện chúng ta phát vài bữa cháo là có thể xong xuôi." "Cố sư huynh, Lý Hạo, hai ngày nay hai người ở Thiên Hương Các uống trà tính sổ với đám cự thương cự phú, ta cũng chẳng ngồi yên." Trương Thừa Tông thò tay vào ngực áo, lấy ra một chiếc bánh màn thầu đen sì. Đó là loại lương khô hạ đẳng trộn đầy đất sét trắng và vỏ cây, bốc lên mùi chua mốc buồn nôn. "Hai ngày qua, ta ngồi lì trong trại tị nạn ngoài ngoại thành, ngủ cùng lán cỏ với những lưu dân chạy nạn, ăn cùng thứ cháo thiu và bánh màn thầu độn đất này." Trương Thừa Tông đặt chiếc bánh cứng ngắc lên mặt bàn: "Ta trò chuyện với bọn họ, nghe họ kể về nạn hạn hán ở quê nhà phương bắc, nghe kể dọc đường đã phải bán con đứt ruột thế nào, lếch thếch như chó hoang kéo về kinh thành ra sao." Trương Thừa Tông ngẩng đầu lên: "Cố sư huynh, huynh vừa bảo rằng lưu dân làm phu phen khổ dịch mà không phát tiền đồng thì sẽ nghĩ mình là nô lệ, rồi sẽ sinh loạn. Lời này của huynh là lấy bụng dạ của kẻ đọc sách và người chốn thị thành mà suy đoán." "Thế nhưng các huynh căn bản không biết, đối với những kẻ chân lấm tay bùn bò ra từ đống xác chết, lằn ranh sống còn của họ là gì!" Trương Thừa Tông chỉ vào chiếc màn thầu đen thui: "Họ vốn chẳng dám mong cầu tiền bạc hiện dịch! Vào năm đại hạn, tiền đồng không ăn được, bạc trắng chẳng thể mặc ấm. Khát khao lớn nhất của họ chỉ là mỗi ngày có một hớp cháo cứu mạng không lẫn cát sỏi!" "Ngoài giữ lấy mạng sống, nỗi mong mỏi sâu kín nhất trong lòng họ là gì? Là tiền ư? Không phải!" "Là đất đai!" "Họ là nông dân! Chỉ cần cho họ một mảnh đất, mảnh đất để họ cắm rễ, để trổ bông kết hạt. Có mảnh đất này, họ liền có gốc gác, có hy vọng! Chỉ cần niềm hy vọng ấy còn đó, thì đừng nói bắt họ làm việc ở Thông Thiên Các nửa năm không phát một đồng tiền kẽm, dẫu có lột của họ vài tầng da, họ cũng tuyệt đối không tạo phản!" Những lời tường tận đậm mùi bùn đất chốn cùng đinh ấy khiến ai nấy có mặt đều chấn động khôn cùng. Lục Bỉnh Khiêm và Mạnh Nghiên Điền lại càng lộ vẻ hổ thẹn. Những đại viên triều đình ngồi chốn miếu đường cao sang như bọn họ, ngày ngày nghiên cứu phát chẩn cứu tế ra sao, song chưa từng thực sự hạ mình ngồi xuống để lắng nghe, để tận mắt thấy những nạn dân đang giãy giụa trên bờ cõi sống chết kia thực sự khao khát điều gì. "Đất đai..." Lý Hạo lẩm bẩm: "Nếu có thể dùng đất đai thay cho tiền công, thì khoản nhân công khổng lồ này sẽ hoàn toàn được xóa sạch! Số tiền trong tay chúng ta sẽ đủ sức mua lương thảo cầm cự cho đến khi công trình hoàn tất!" "Nhưng mà, Thừa Tông." Chu Thông lập tức chỉ ra nan đề thực tế: "Đất đai của Đại Hạ triều có hạn. Huống hồ khu vực lân cận kinh kì, có thể nói là tấc đất tấc vàng. Trang điền của hoàng thân quốc thích, sự thôn tính của các thế gia đại tộc, sớm đã chiếm sạch đất màu mỡ. Chúng ta biết kiếm đâu ra mấy vạn khoảnh đất để chia cho triệu lưu dân này cắm rễ?" "Phải đó." Vương Đức Phát cũng lắc đầu quầy quậy: "Chẳng lẽ chúng ta ép hoàng thượng đem chia hoàng trang? Hay là đi tịch thu gia sản của đám quốc công hầu gia? Như thế thì Yến Tử Hành ắt sẽ ghép bọn mình vào tội mưu phản mất." Trước những câu hỏi dồn dập, nét kiên định trên gương mặt Trương Thừa Tông cũng nứt ra một vết rạn. Hắn đích thực đã nắm được lằn ranh của nạn dân là đem sức lao động đổi lấy đất đai, song hắn chỉ là một cử nhân xuất thân nông gia, không tài nào biết được ngay dưới chân thiên tử này, nơi đâu có bạt ngàn đất đai vô chủ để hắn mang ra hoán đổi. Trần Văn đứng dậy, chậm rãi bước đến trước mặt Trương Thừa Tông. "Thừa Tông, con làm tốt lắm." "Con không để bạc trắng trên sổ sách che mờ mắt, con đã tìm ra tư liệu sản xuất căn bản nhất của một xã hội nông canh. Đất đai. Đây cũng là chiếc chìa khóa duy nhất để giải quyết sinh kế cho triệu lưu dân." Trần Văn chỉ vào tấm bản đồ kinh kì Đại Hạ treo trên tường đại sảnh: "Ai nấy đều ngỡ kinh kì tấc đất tấc vàng, không còn đất thừa. Song thực chất, ngay ngoài bức tường đỏ của hoàng thành, cách chúng ta chưa đầy vài chục dặm, lại ẩn giấu một dải đất chết rộng lớn đủ sức an trí cả trăm vạn người!" "Đất chết?" Mọi người đều sững sờ, đưa mắt nhìn theo hướng Trần Văn chỉ vào bản đồ. "Thừa Tông, sáng sớm mai, con hãy tới miếu Thành Hoàng ở ngoại thành một chuyến." "Trên đời này, đất tốt sinh ra tiền quả thực đã bị chiếm sạch. Nhưng Đại Hạ triều rộng lớn nhường này, ắt có những mảnh đất trên sổ sách triều đình thì ghi chép gấm hoa rực rỡ, mà trên thực tế lại là một đống xương tàn mục rữa từ lâu. Đó, chính là đất chết." "Hãy đi tìm những mảnh đất ấy ra. Khi con có thể dùng chính đôi chân của mình để đo đạc sự hoang tàn ẩn sau cảnh phồn hoa trên trang giấy, đề tài của con coi như đã hoàn thành." Lục Bỉnh Khiêm và Mạnh Nghiên Điền nghe vậy thì trầm ngâm suy nghĩ. Hai vị đại lão chốn triều đình dường như đã lờ mờ đoán ra vùng cấm địa mà Trần Văn ám chỉ, sắc mặt khẽ đổi, song đều ngầm hiểu mà giữ im lặng. Trương Thừa Tông ngẫm nghĩ lời tiên sinh. Đất chết với sổ sách phồn hoa cùng hiện thực mục ruỗng... Hắn tuy chưa nghĩ thông rốt cuộc đó là nơi nào, nhưng hắn biết tiên sinh đã chỉ cho mình một lối ngầm mà người khác căn bản không dám đụng tới! Hắn quay người rảo bước ra ngoài cửa. "Thừa Tông, đệ đi đâu đấy?" Cố Từ ở phía sau gọi với theo: "Tiên sinh bảo ngày mai mới đi, nửa đêm nửa hôm thế này cổng thành đóng lâu rồi!" "Không đợi được đến lúc trời sáng đâu!" Trương Thừa Tông quay đầu lại, gương mặt chất phác tràn ngập vẻ kiên quyết: "Lưu dân đợi thêm một ngày là lại chết thêm hàng trăm hàng ngàn người. Cổng thành đóng ta cũng phải ra ngoài! Ta tới ngoại thành tìm vị lão tú tài kia ngay bây giờ!" Trương Thừa Tông cúi rạp người hành lễ trước Trần Văn: "Tiên sinh, con hiểu rồi! Con sẽ không nhìn vào những món sổ sách gian dối trên tấu chương. Dẫu có phải lật tung từng tấc bùn lầy quanh kinh thành này lên, con nhất định cũng sẽ đào ra mảnh đất chết cứu mạng ấy đem về cho người!" Dứt lời, Trương Thừa Tông đẩy cửa gỗ, lao mình vào màn đêm mịt mùng. ……