Chương 4: Muối đắt hơn mạng

Lửa trại đã nhóm lên, ánh đỏ hắt lên gương mặt những người ngồi quanh. Mấy hán tử bên cạnh Vân Diệp là phủ binh Đại Đường, thuộc Tả Vũ Vệ. Họ không phải chiến binh mà là phụ binh, lo việc vận chuyển lương thảo, khí giới cùng đủ thứ quân nhu. Người cầm đầu tên là Trương Thành, giữ chức đội suất, dưới tay có năm mươi quân sĩ cùng một số dân phu. Trương Thành vốn là một nông phu chính cống, mùa màng thì cày cấy, lúc nông nhàn thì luyện võ. Con em Quan Trung chuộng võ đã thành nếp, vì thế trong trận dẹp Trường Lạc Vương Ấu Lương, hắn chém được hai thủ cấp, tích công mà lên đội suất. Từ khi Ấu Lương mưu phản, trị an Lũng Hữu bỗng chốc rối loạn, người Khương không còn ai kiềm chế, thỉnh thoảng lại tập kích đoàn vận lương. Đó chính là lý do Trương Thành đầy cảnh giác với Vân Diệp. Đám người này đều là người tốt, điều ấy Vân Diệp hiểu rõ. Thấy Vân Diệp có vẻ lạnh, Trương Thành lấy áo của mình đưa cho hắn thay. Vân Diệp mười bốn tuổi khoác áo của Trương Thành, trông buồn cười hết chỗ nói. Hai người đàn bà đi theo đoàn bèn cầm áo đi, lấy kim chỉ sửa nhỏ lại cho hắn. Họ đến Hắc Phong Khẩu thăm chồng. Trương Thành lén nói với Vân Diệp như vậy, lại nháy mắt nhướng mày bảo rằng phải đợi bụng to rồi mới về. Nói xong còn vả cho Vân Diệp một cái, mắng thằng nhóc con chớ hỏi chuyện người lớn. Vân Diệp mặt đầy ấm ức: thế này là ta hỏi chắc? Rõ ràng là ông cứ nhất quyết kể cho ta nghe kia mà. Hai người đàn bà khúc khích cười trộm, đưa cho Vân Diệp một mảnh vải gai trắng. Vân Diệp nhìn trái nhìn phải mãi không hiểu thứ này dùng làm gì. "Khố đấy, ngó nghiêng cái gì." Trương Thành vừa nói vừa lột phăng bộ đồ rách của Vân Diệp. Giữa tiếng kêu thảm thiết của hắn và tiếng cười ha hả của mọi người, chỉ dăm ba động tác, Trương Thành đã quấn xong mảnh vải trắng quanh hông hắn. Lúc này Vân Diệp mới vỡ lẽ: hai người béo trần trùng trục quấn cái thứ này đấu vật trên đài, hóa ra loay hoay mãi cũng chỉ có món này, mà còn là học của tổ tiên ta. Vượng Tài cũng hí lên, rõ ràng là đang cười. Vân Diệp tức mình vả nó một cái, rồi lấy trong túi đeo ra miếng thịt dê hun khói vẫn tiếc không nỡ ăn, xiên vào cành cây đem nướng trên lửa. Chẳng mấy chốc mỡ rịn ra, kêu xèo xèo. Xung quanh vang lên một loạt tiếng nuốt nước miếng. Cảm giác thỏa mãn dâng lên, Vân Diệp bảo Trương Thành tìm một tấm ván, dùng dao nhỏ lạng thịt thành từng miếng mỏng, rồi cầm lấy chiếc bánh trong tay họ, bẻ làm đôi, kẹp thịt vào giữa, thế là xong một chiếc bánh kẹp thịt thơm ngon. Hắn đưa bằng hai tay cho Trương Thành. Trương Thành hai tay nâng chiếc bánh, hít một hơi thật sâu, vẻ mặt say sưa. Rồi sắc mặt chợt nghiêm lại: "Chia hai lượt mà ăn, một lượt ăn xong, lượt kia mới ăn." Đoạn hắn đưa bánh cho hai người đàn bà. Hai người thản nhiên nhận lấy, cúi đầu nhai ngấu nghiến. Vân Diệp thầm cười, hiểu Trương Thành sợ trong thịt có độc, nên kẹp xong chiếc bánh thứ hai cũng không đưa cho hắn nữa: "Trương thúc, cháu đói lả rồi, xin ăn trước." Nói rồi cắn một miếng thật to. Con dê này vốn béo núc, cắn một miếng là mỡ chảy ra khóe miệng, thật là sướng. Trương Thành có đỏ mặt hay không thì chẳng biết, dù sao trời tối cũng nhìn không rõ. Có điều hắn vươn tay vỗ lên đầu Vân Diệp một cái: "Người thì nhỏ mà tâm cơ chẳng ít." Nói xong tự cầm dao xẻo thịt dê, quả không hổ là kẻ sống nhờ chuôi đao. Thoáng chốc, chiếc đùi sau con dê đã thành một đống thịt lát dưới lưỡi dao của hắn. Trương Thành cắn một miếng bánh thật to, Vân Diệp thậm chí còn nghe thấy hắn rên lên khoan khoái. Vân Diệp bất giác lắc đầu cười khổ: đây mới chỉ là bánh kẹp thịt, nếu làm thêm mấy món mặn ra hồn, chẳng phải hắn sướng như lên tiên sao. Ơ? Nuốt xong miếng đầu tiên, Trương Thành bỗng kêu lên đầy lạ lùng. Hắn rút trong bánh ra một miếng thịt, thè lưỡi liếm một cái, khiến Vân Diệp nhìn mà hơi buồn nôn. "Muối! Thằng nhóc thối, sống kiểu gì thế này, bỏ ngần này muối!" Nói đoạn định vả Vân Diệp. Vân Diệp ôm đầu bỏ chạy, bàn tay to của hắn vả lên người chẳng khác gì ăn roi, bớt được cái nào hay cái ấy. "Chẳng phải chỉ là muối thôi sao, có khối." Nói xong, Vân Diệp lấy trong túi ra một túi vải nhỏ, bên trong đựng bốn năm cân muối hắn cạo được trên mấy vách đá dọc đường. Trương Thành mắt trợn tròn, giật phắt lấy, đến bên đống lửa cẩn thận mở túi muối, nhìn đống bột màu xám trắng bên trong mà ngây người. Vân Diệp đi tới đẩy hắn một cái: "Muối thì có gì đáng xem?" "Thằng nhóc thối, muối tinh tốt thế này mà ngươi cũng dám phung phí như vậy!" Trương Thành nổi trận lôi đình, thấy Vân Diệp nấp sau lưng hai người đàn bà khó mà tóm được, bèn dằn lòng hạ giọng: "Thằng nhóc thối, ngươi kiếm đâu ra ngần này muối?" Vân Diệp chẳng hiểu đầu cua tai nheo ra sao, hai người đàn bà cũng nắm tay hắn, căng thẳng nhìn hắn. －－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－－ "Bờ sông này có mỏ muối, cứ đào là có." "Nói nhảm! Ông đây biết bờ sông có mỏ muối, đó là muối độc, không ăn được. Ăn thứ muối ấy vào thì tháo dạ đến chết, chưa kể ăn vào còn tím tái cả người. Ta hỏi là muối trong túi ngươi kia, còn tốt hơn cả muối của quan, lấy ở đâu ra?" Mắt Trương Thành đã đỏ lên, lớn tiếng chất vấn Vân Diệp. Vân Diệp vô cùng bội phục tinh thần dám thử của người xưa. Ăn muối thì không sai, nhưng ăn luôn cả tiêu thạch, phốt pho, kali lẫn trong quặng muối thì đúng là tự tìm đường chết. Ăn tiêu thạch có lẽ còn gắng gượng được một thời gian, chứ ăn nhiều phốt pho với kali mà toàn thân không tím tái mới là chuyện lạ. Ở đời sau, Vân Diệp từng thấy người ta bổ sung canxi, bổ sung sắt, chứ chưa thấy ai bổ sung tiêu thạch, phốt pho với kali bao giờ. "Trương thúc, quặng muối sao có thể ăn ngay như thế được. Phải nghiền nhỏ, hòa tan, lọc, rồi tách ra, cuối cùng thứ kết tinh lại mới là muối người ăn được. Cũng như có những vị thảo dược rõ ràng có độc, nhưng qua cách bào chế đặc biệt thì hết độc, lại còn chữa được bệnh. Muối này cũng vậy. Vạn vật trên đời đều là chuẩn bị cho con người, chỉ cần tìm được phương pháp đúng đắn, thích hợp, thì vạn vật trong trời đất đều có thể dùng cho người. Phép làm muối cỏn con chẳng qua là tiểu đạo mà thôi." Nhìn đôi mắt Trương Thành quay mòng mòng, Vân Diệp biết mấy lời vừa rồi xem như nói vô ích. "Nói vậy là ngài biết cách lấy muối ăn được ra từ muối độc?" Không ngốc nhỉ, biết tổng kết, hỏi trúng trọng điểm mà chưa bị lừa cho choáng váng. "Chẳng phải đã nói rồi sao, chỉ là tiểu đạo thôi." Không cần làm khó người thật thà, Vân Diệp đưa thẳng câu trả lời chắc chắn, cố làm ra dáng cao nhân. Bất kể kiếp trước hay kiếp này, người có ích cho kẻ khác, hay nói cách khác là người đem lại lợi lộc cho người khác, luôn dễ hòa nhập nhất và được đám đông đón nhận. Việc cấp bách trước mắt của Vân Diệp là gia nhập đại gia đình vương triều Đại Đường, có được hộ tịch, trở thành một viên gạch của vương triều phong kiến vĩ đại này. Dù sao nghìn năm sau hắn cũng chỉ là một viên gạch, làm gạch ở đâu mà chẳng như nhau. Trương Thành mặt mày hớn hở, toan mở miệng lại thôi, mặt nghẹn đỏ bừng, sốt ruột xoa tay mãi, đi tới đi lui trước mặt Vân Diệp như con lừa già kéo cối xay. Thân phận thấp hèn đã kìm lại nỗi háo hức muốn biết bí phương. Hắn chẳng thể hứa hẹn gì với Vân Diệp. Thủ đoạn điểm kim, biến phế thành bảo này dính dáng quá nhiều lợi ích, tuyệt không phải thứ một đội suất cỏn con như hắn có thể nhúng tay. Vân Diệp là cao đồ của ẩn sĩ, mới hé lộ một góc mà đã khiến người ta kinh ngạc như gặp thần nhân, nếu bày ra hết thì học vấn phải lớn đến nhường nào. "Tại hạ chỉ là một kẻ vũ phu, không xứng được biết bí phương. Cầu xin công tử thương xót cảnh khốn khó của chúng tôi, cho phép tại hạ bẩm báo việc này lên giáo úy đại nhân. Công tử ắt sẽ được triều đình biểu dương, việc thiện của công tử cũng sẽ truyền khắp thiên hạ." "Trương thúc, muối các thúc ăn trông như thế nào?" Trương Thành cẩn thận móc trong ngực áo ra một gói vải, mở từng lớp, một khối tinh thể màu vàng nâu to cỡ quả óc chó hiện ra trước mặt. Vân Diệp cầm lên nếm thử, ngoài vị mặn còn đủ thứ vị quái lạ khiến hắn sống dở chết dở, vội cầm bầu nước súc miệng mạnh mấy lượt, vị lạ mới nhạt đi. "Đây mà là muối sao? Đây là thuốc độc!" Nói xong tiện tay ném đi. Khối muối vừa rời tay, Trương Thành vốn đang chằm chằm nhìn theo đã nhanh như chớp chụp lại, gói kỹ bằng vải, nhét về trong ngực áo. Ánh mắt hắn có phần buồn bã, cười thảm, chỉ tay về phía mọi người xung quanh đang nghe hai người nói chuyện. "Đại thiếu gia, công tử tưởng ai cũng như mình, từ nhỏ ăn ngon mặc đẹp, mười ngón tay không dính nước, ngoài việc học hành ra thì chẳng màng chẳng hỏi gì khác, dẫu bây giờ sa cơ lỡ vận vẫn có phép tắc tổ tông để lại mà sống, vẫn sống sung túc như thường. Nhìn công tử tướng mạo đường đường, người thông minh, lại hiểu đạo lý nhân tình, qua hai năm nữa lớn lên, cẩm y ngọc thực với công tử cũng như mọc trên người, muốn lấy cũng chẳng lấy đi được, ấy là số mệnh đấy! Chúng tôi thì khác, cha mẹ chỉ dạy chúng tôi bới đất kiếm ăn, chẳng dạy được gì khác. Khối muối công tử tiện tay ném đi là do tôi chém hai tên phản tặc, giáo úy đại nhân đặc biệt ban thưởng. Công tử hỏi họ xem, mấy người từng thấy muối cục to?" Mấy hán tử ngồi quanh đống lửa đồng loạt lắc đầu, hai người đàn bà cũng ngượng ngùng cúi mặt. "Chẳng phải đã là năm Trinh Quán rồi sao, sao cuộc sống vẫn khổ thế này?" "Công tử có điều chưa rõ, thiên hạ chỉ vừa mới thái bình thôi. Không còn binh đao, ngày thường rau dại thêm chút lương thực cũng chỉ lần hồi được lưng lửng bụng mà thôi. Mấy năm trước, muối tuy đắt, thỉnh thoảng vẫn cân được vài lạng, nhưng mấy năm nay người Đột Quyết năm nào cũng xâm phạm biên cảnh, đốt giết cướp bóc không việc ác nào không làm, đường buôn đứt đoạn, muối Sơn Đông không chở vào được, còn ao muối trên thảo nguyên thì không cách gì khai thác. Tả Vũ Vệ chúng tôi trấn thủ Lũng Hữu đã ba năm, năm nào cũng đánh trận. Trong quân thiếu muối, phải dùng thố bố thay gia vị, thân thể quân sĩ năm sau sa sút hơn năm trước. Đại tướng quân biết rõ người Đột Quyết từ Diên Xuyên rút về thảo nguyên, nhưng sĩ tốt mệt mỏi yếu ớt chỉ đủ sức giữ thành, không sức truy kích. Nghe nói Đại tướng quân tức đến bẻ gãy bảo đao, thề nhất định phải giết sạch người Đột Quyết. Công tử thân mang tuyệt kỹ, một khi thi triển, trong quân không còn thiếu muối, đợi chúng tôi dưỡng tinh súc nhuệ xong, chém sạch lũ chó Đột Quyết là chuyện chẳng cần bàn." Tạm chưa bận tâm mấy lời khích động của Trương Thành, kẻ thô lỗ dùng kế cũng thẳng thắn đáng yêu. Phương pháp nhất định phải giao ra, nhưng giao cho ai, giao thế nào mới là học vấn lớn. Cấp trên của cấp trên Trương Thành tên là Trình Xử Mặc, con trưởng của Trình Giảo Kim danh tiếng lẫy lừng, hiện giữ chức Chiết Xung giáo úy Lan Châu, đúng chuẩn con nhà quan, tính tình hào sảng, trọng nghĩa khí, mới mười tám tuổi mà đã theo cha chinh chiến sa trường nhiều năm, là cực phẩm trong đám công tử ăn chơi. Thông qua người này dâng phép làm muối cũng xem như một lối tắt Chung Nam. Quan trọng hơn, tương truyền Trình Giảo Kim sống quá trăm tuổi, đúng là cây trường thanh của Đại Đường. Mặc kệ, cứ ôm lấy một cái đùi to đã rồi tính. Vân Diệp bèn đứng dậy, ngay ngắn hành lễ với Trương Thành và mọi người: "Nghe quân một lời, hơn đọc mười năm sách. Hôm nay Vân Diệp được Trương thúc dạy bảo, nhất định khắc ghi trong lòng, chẳng dám quên." Không phải hắn muốn khoe chữ, mà là thật lòng kính trọng. Bỏ qua đoạn Trình đại tướng quân thề thốt, những lời còn lại quả thực khiến hắn chấn động. Trời ạ, thịnh thế Trinh Quán hóa ra là như vậy, binh đao, đói khát, chỗ nào cũng có. Yêu cầu của bọn Trương Thành thấp đến thế, chỉ cần không đánh trận, được no bụng, là đáng để đem mạng ra lấp vào. Hạng dân tầm thường như ta, bưng bát lên thì ăn thịt, đặt bát xuống thì chửi bới, có tư cách gì mà làm oai trước mặt họ? Đại thiếu gia? Nực cười! "Ầm" một tiếng, đám hán tử đồng loạt dạt sang một bên, Trương Thành xua tay lia lịa như chong chóng: "Bọn dân khổ chúng tôi thì có gì mà dạy bảo công tử, chỉ là thuận miệng nói càn thôi. Công tử là người có bản lĩnh lớn, sau này ắt xuất tướng nhập tướng, được ở cùng công tử đã là phúc phận lớn rồi." Xem ra người đọc sách đè nặng lên họ quá nhiều. Theo sử liệu ghi chép, đầu đời Đường, sĩ tử trong thiên hạ chỉ chiếm một hai phần nghìn dân số. Học vấn xưa nay chẳng phải thứ nhà dân thường dám mơ tới, hào môn đại tộc nắm giữ cánh cửa tri thức. Trong thời đại phần lớn còn mông muội này, người có học tất có địa vị hơn người một bậc, mà chính những người bình thường khao khát tri thức ấy lại tự nâng địa vị họ lên. Chỉ nhìn cách Trương Thành gọi Vân Diệp cũng đủ thấy: thằng nhóc, thằng nhóc thối, Vân lang quân, công tử, hiểu Vân Diệp thêm một phần thì cách gọi lại nâng thêm một bậc. Xuất tướng nhập tướng? Họ cũng dám nghĩ thật. Vân Diệp thầm buồn cười, có tướng soái nào mà chữ còn chẳng biết hết không? Thời Trinh Quán là thời nhân tài đầy rẫy khắp nơi, hạng non nớt chốn quan trường như hắn, gặp Lý Nhị, Phòng Huyền Linh, Đỗ Như Hối, Trưởng Tôn Vô Kỵ thì đúng là tự tìm đường chết, bị người ta bán đi còn giúp người ta đếm tiền là chuyện tất nhiên. Làm thương nhân ư? Hạng người thấp kém đến lụa là còn không được mặc. Dưới vương triều phong kiến, nhiều tiền chẳng phải phúc, chỉ là một con lợn béo chờ làm thịt mà thôi. (Hết chương)