Chương 4: Ra tay và thiền nhượng

Tập 3. Cùng với sự gia tăng dân số và phát triển của loài người, các thị tộc cùng bộ lạc dần hình thành, phân tán khắp mọi nơi trên mặt đất. Tuy nhiên, nơi dân cư tụ hội đông đúc nhất là lưu vực Hoàng Hà và Trường Giang. Trong số các bộ lạc ấy, thế lực hùng mạnh nhất chính là bộ lạc do Hoàng Đế dẫn dắt. Bộ lạc của Hoàng Đế ban đầu sinh sống gần vùng Tích Thủy ở phía tây bắc, về sau dời đến Trác Lộc, tức vùng Trác Lộc, Hoài Lai thuộc tỉnh Hà Bắc ngày nay để định cư. Sau khi tới Trác Lộc, Hoàng Đế dẫn dắt tộc nhân khai khẩn ruộng đồng, cần cù lao tác, an cư lạc nghiệp. Bên cạnh đó, có một bộ lạc khác mang thế lực ngang ngửa là bộ lạc do Viêm Đế dẫn dắt. Bộ lạc này ban đầu định cư gần vùng Giang Thủy ở phía tây bắc. Tương truyền Viêm Đế và Hoàng Đế vốn có quan hệ họ hàng xa, nên hai bên từ xưa luôn chung sống hòa bình, cho đến khi bộ lạc của Viêm Đế dần dần suy thoái. Lạc hậu thì ắt bị ức hiếp, xưa nay vẫn là lẽ thường. Bộ lạc của Viêm Đế sau khi suy yếu thì bị kẻ khác lấn lướt. Kẻ gây hấn là Xi Vưu, thủ lĩnh của tộc Cửu Lê. Kẻ này dũng mãnh dị thường, một mình có thể địch lại mười người, chẳng những bản thân hung hãn mà thuộc hạ dưới trướng ai nấy cũng đều mang tuyệt kỹ. Tương truyền hắn có một đội huynh đệ toàn là những kẻ phi thường, thân hình như mãnh thú, đầu đồng trán sắt, ăn cát nuốt đá, hung hãn khôn cùng. Xi Vưu thường xuyên dẫn toán lâu la này đi cướp phá khắp nơi, khiến các bộ lạc xung quanh chẳng ngày nào được yên ổn. Hắn không ngừng khuếch trương bờ cõi, nay đánh bộ lạc này, mai phạt bộ lạc khác, chinh chiến liên miên ngày qua tháng lại. Đến một ngày, hắn nhận thấy xung quanh chẳng còn ai để đánh, thảy đều đã quy phục dưới quyền mình. Thế là hắn phóng tầm mắt ra xa hơn, nhắm thẳng vào bộ lạc của Viêm Đế. Viêm Đế đương nhiên không chịu khoanh tay chịu trói liền phẫn nộ kháng cự, tiếc thay thế lực đôi bên quá chênh lệch, chẳng bao lâu đã bị Xi Vưu đánh cho tan tác, phải ôm đầu tháo chạy. Trong cơn túng quẫn, Viêm Đế không cam lòng chắp tay dâng bộ lạc cho kẻ khác, bèn nghĩ đến người họ hàng xa là Hoàng Đế. Hắn chẳng màng Hoàng Đế còn nhận người thân hay không, lập tức dẫn tàn binh bại tướng tìm đến nương nhờ. Trước mặt Hoàng Đế, hắn kể rõ tội ác của Xi Vưu, khẩn cầu Hoàng Đế đứng ra chủ trì công đạo. Hoàng Đế vốn trọng nghĩa khí, lập tức gật đầu nhận lời. Hắn tập hợp binh mã, trang bị vũ khí tinh nhuệ nhất, lại liên kết với các bộ lạc từng bị Xi Vưu ức hiếp, cùng dàn quân trên cánh đồng Trác Lộc để quyết một trận sinh tử với quân Cửu Lê. Xi Vưu xưng hùng bấy lâu không đối thủ, tự nhiên chẳng thèm để đám người Hoàng Đế vào mắt; còn Hoàng Đế lại dốc lòng vì dân trừ hại, quyết tử tiêu diệt Xi Vưu. Đôi bên lao vào một trận huyết chiến long trời lở đất. Xoay quanh diễn biến của trận đại chiến này, có rất nhiều truyền thuyết khác nhau. Tương truyền Hoàng Đế đã xua toàn bộ mãnh thú do mình thuần dưỡng ra trận tiền, nào là gấu, báo, cọp, sư tử, cứ giống nào hung dữ nhất đều phái đi trợ chiến. Quân lính của Xi Vưu dẫu có hung hãn đến đâu rốt cuộc vẫn là thân xác máu thịt phàm trần, so với mãnh thú dã man thì vẫn kém hơn một bậc. Hoàng Đế đánh cho Xi Vưu đại bại. Một tướng lĩnh bách chiến bách thắng như Xi Vưu lại nếm mùi chiến bại, khiến sĩ khí toàn quân Hoàng Đế đại chấn, lập tức thừa thắng xông lên, đuổi theo tàn quân Xi Vưu để tiêu diệt sạch. Dọc đường tháo chạy, Xi Vưu mời Phong Bá, Vũ Sư đến trợ chiến, khiến đất trời tối tăm mù mịt; Hoàng Đế liền mời Thiên Nữ xuống xua tan mây đen. Xi Vưu lại mời vu sư dâng sương mù dày đặc che phủ chiến trường, Hoàng Đế bèn dùng xe chỉ nam dẫn dắt binh sĩ thoát khỏi trận mê hồn. Tóm lại, chân tướng trận ác chiến ấy ra sao ngày nay khó lòng khảo chứng, nhưng kết cục cuối cùng là Xi Vưu bị Hoàng Đế bắt sống rồi chém đầu thị chúng. Đánh bại Xi Vưu, Hoàng Đế trở thành thủ lĩnh bộ lạc lớn nhất Trung Nguyên thời bấy giờ, và được tôn vinh là thủy tổ của dân tộc Hoa Hạ. Sau thời Hoàng Đế, những nhân vật nổi tiếng nối tiếp chính là ba vị Nghiêu, Thuấn, Vũ mà muôn đời đều biết tiếng. Ba người họ được tôn làm bậc thánh vương thời thượng cổ, nổi danh suốt mấy ngàn năm nhờ chế độ thiền nhượng. Hậu thế luôn ca ngợi tinh thần khiêm nhường, không màng tư lợi, xả thân vì người của các ngài. Chế độ thiền nhượng vốn tương tự như bầu cử ngày nay, người nào được muôn dân ủng hộ nhất sẽ tiếp quản đại quyền, trở thành thủ lĩnh kế nhiệm. Việc này không dựa vào huyết thống hay thân phận, mà là một phương thức chuyển giao quyền lực trong hòa bình. Mọi người cùng nhau thương nghị, thấy ai xứng đáng thì tôn người đó lên vị trí tối cao, giao phó trọng trách dẫn dắt vạn dân mưu cầu cuộc sống ấm no. Nối tiếp Hoàng Đế, Nghiêu là người đầu tiên được suy tôn làm thủ lĩnh. Đến khi tuổi già sức yếu, tự biết ngày gần đất xa trời, hắn cũng học theo tiền nhân, triệu tập mọi người lại bàn định xem nên chọn ai kế vị. Quần thần bàn tới tính lui, đều cho rằng Thuấn là người thích hợp nhất. Thuấn là người túc trí đa mưu, làm việc thấu tình đạt lý. Cha của Thuấn tính nhu nhược, sợ vợ. Mẹ ruột Thuấn mất sớm, mẹ kế là người tâm địa bất lương, đối đãi với con đẻ thì hết lòng chiều chuộng nhưng lại vô cùng cay nghiệt với Thuấn. Dẫu vậy, Thuấn chưa từng đem lòng oán hận, vẫn một mực giữ trọn đạo hiếu và hòa thuận với gia đình. Nghiêu nghe tiếng Thuấn là bậc chí hiếu hiền tài, vô cùng mừng rỡ, bèn gả hai người con gái là Nga Hoàng và Nữ Anh cho hắn, ngầm chọn hắn làm người kế vị tương lai. Mẹ kế và người em cùng cha khác mẹ thấy Thuấn gặp vận may thì đem lòng đố kỵ, luôn ủ mưu tìm cách hại chết hắn. Hai mẹ con bày ra đủ trò hiểm độc. Có lần chúng châm lửa đốt nhà, toan thiêu chết Thuấn bên trong, ngờ đâu Thuấn vẫn bình an vô sự bước ra ngoài. Lại có lần chúng lừa Thuấn xuống đào giếng, đợi hắn nhảy xuống đáy liền thi nhau đổ đất đá hòng chôn sống, song Thuấn đã nhanh nhẹn tìm lối trèo lên trước khi đất lấp kín, mưu kế lại thất bại. Chúng lại bảo Thuấn trèo lên mái sửa nhà rồi rút mất thang, định bỏ mặc cho hắn chết đói trên nóc, nhưng rốt cuộc Thuấn vẫn tìm được cách tự mình hạ xuống an toàn. Bày đủ quỷ kế mà chẳng lần nào thành, hai mẹ con nhà nọ hao tâm tổn trí khôn cùng, còn Thuấn thì ngày càng vững vàng, phúc khí ngập tràn. Ấy âu cũng là ý trời đã định Thuấn gánh vác việc lớn, sức người không sao ngăn cản nổi. Qua nhiều phen khảo nghiệm, Nghiêu nhận định Thuấn chính là người kế vị đáng tin cậy: tính tình chất phác mà không nhu nhược, gặp việc lớn dám đứng ra gánh vác, lại hiếu thuận bao dung; mẹ kế đối xử tàn độc bao phen, hắn vẫn khoan hòa bỏ qua, không hề mang lòng thù oán. Nghiêu đặc biệt coi trọng sự quyết đoán và cơ trí của Thuấn trong mọi nghịch cảnh, nhận thấy hắn vừa có tài năng xuất chúng lại vừa có trí tuệ vượt bậc. Nhưng quan trọng hơn cả vẫn là nhân cách đoan chính, phẩm hạnh tuyệt vời. Đó là tiêu chuẩn khảo hạch tối cao khi chọn minh chủ thời bấy giờ. Thuấn điều gì cũng vẹn toàn, hiển nhiên trở thành nhân vật được muôn dân quy phục. Sau khi Nghiêu qua đời, Thuấn ngỏ ý muốn nhường lại ngôi vị thủ lĩnh cho con trai của Nghiêu là Đan Chu. Hắn cảm thấy giang sơn vốn thuộc về nhà họ Nghiêu, bản thân chỉ là một chàng rể ngoại tộc, nếu đứng lên làm minh chủ thì có phần bất tiện. Thế nhưng toàn thể các bộ lạc một lòng phản đối, kiên quyết tôn Thuấn lên nắm quyền. Vạn bất đắc dĩ, Thuấn đành thuận theo lòng người, chính thức tiếp nhận ngôi vị thủ lĩnh liên minh bộ lạc. Nghiêu và Thuấn là những người đầu tiên thực thi chế độ thiền nhượng, và việc thực thi ấy đã thành công rực rỡ. Bậc tiền bối thoái vị, người kế tục thuận lợi đăng cơ, tuyệt nhiên không vướng bận tư tình mà hoàn toàn vì việc công, hợp tình hợp lý, lưu danh muôn thuở.