Chương 8: Chuyển nhà

Tân triều đại Thương Triều thay thế Hạ Triều, lấy bắc Hà Nam, nam Hà Bắc và tây Sơn Đông làm trung tâm thống trị. Sử sách gọi việc Thương Thang phạt Hạ là "Thương Thang cách mạng". Nhưng cần lưu ý rằng, chữ "cách mạng" ở đây không cùng nghĩa với khái niệm cách mạng ngày nay. Cổ nhân thường ví chuyện thay triều đổi đại là ý trời muốn đổi mới, là thiên mệnh sở quy, bởi vậy mới gọi là cách mạng. Thương Thang dĩ nhiên là khai quốc công thần của cuộc cách mạng ấy, so với Hạ Kiệt thì tốt hơn không biết bao nhiêu lần. Thế nhưng Thương Thang lại có một tật xấu khiến người ta không sao chịu nổi: hắn cực kỳ ham dời nhà. Thời đó dời nhà đâu giống bây giờ, chỉ việc xách hai cái vali, gọi chiếc xe là đến ngay khu chung cư mới. Thời ấy chuyện dời chuyển phiền toái khôn cùng, toàn thể lê dân bá tánh đều phải cùng đi. Dẫu vậy, Thương Thang dời đô cũng có lý do riêng. Ban đầu Thương Triều định đô ở đất Bạc. Nơi này chẳng có gì dở, duy chỉ có việc hay bị lũ lụt. Vì nằm sát bờ Hoàng Hà, lòng người luôn nơm nớp lo âu, chỉ sợ dòng nước Hoàng Hà đổi dòng là nhấn chìm cả gia trang sản nghiệp. Thế là Thương Thang không ngừng thay đổi đô thành, quanh đi quẩn lại dời đô dọc bờ Hoàng Hà, đến mức con cháu của hắn về sau cũng nhiễm phải tật xấu này. Trong hơn ba trăm năm kể từ thời Thương Thang, Thương Triều đã dời đô tổng cộng năm lần. Tránh lũ Hoàng Hà là một nguyên nhân, tránh nội loạn lại là một nguyên nhân khác, bởi lẽ Thương Triều cũng áp dụng chế độ truyền ngôi cha truyền con nối y như Hạ Triều. Điều này khiến nhiều kẻ sinh lòng bất mãn. Ai nấy đều muốn nắm quyền lãnh đạo, cớ sao con cháu nhà ngươi lại được quyền chỉ huy ta, thậm chí nó còn phải gọi ta một tiếng chú? Chính thứ tâm lý ấy đã khiến Thương Triều liên miên nội loạn, việc tranh đoạt vương vị xảy ra như cơm bữa. Cứ thế rối ren qua từng thế hệ, loạn mãi cho đến đời vị vua thứ hai mươi là Bàn Canh. Bàn Canh là một bậc quân chủ có chí khí, mang đầy hoài bão. Hắn quyết tâm thay đổi cục diện xã hội ngổn ngang biến động bấy giờ, bèn nghĩ ra một biện pháp để vãn hồi, đó chính là dời nhà đổi đô. Thế nhưng việc dời chuyển chẳng hề suôn sẻ. Lắm bậc vương công đại thần chẳng muốn nhúc nhích, chê việc chuyển dời quá đỗi phiền phức nên không phục tùng Bàn Canh, lại có kẻ mượn cớ dời đô để kích động dân chúng làm loạn. Nhưng Bàn Canh rất có khí phách, quyết không nghe lời can ngăn. Các ngươi thích làm loạn cứ việc làm loạn, còn ta thì nhất định phải dời. Nhờ Bàn Canh kiên định chủ trương dời đô, đập tan thế lực phản đối, hắn rốt cuộc cũng dẫn theo bách tính cùng đám triều thần nòng cốt, trèo đèo lội suối không biết bao xa, vượt qua sông Hoàng Hà dời đến đất Ân, tức thôn Tiểu Đồn thuộc An Dương ngày nay. Tại đó, hắn chấn chỉnh nền chính trị Thương Triều, khiến vương triều vốn dĩ ngấp nghé bờ vực diệt vong bỗng khởi sắc trở lại. Những ngày tháng sau đó, Bàn Canh sống yên ổn, thần dân của hắn cũng được thái bình. Suốt hơn hai trăm năm về sau không hề dời đô thêm lần nào nữa, bởi thế Thương Triều còn được gọi là Ân Thương hay Ân Triều. Có lẽ vì đã quá mệt mỏi, cũng có lẽ vì đã tìm được đất lành, tóm lại chuyện hàng vạn con người cùng dời chuyển chẳng phải việc vui vẻ gì. Nay ngày tháng yên ấm, không còn lo miếng ăn manh áo, ắt phải nghĩ tới chuyện mở mang nghiệp văn hóa giáo dục. Các nhà khảo cổ học ngày nay đã phát hiện rất nhiều văn vật trên phế tích quốc đô Thương Triều, trong đó có hơn mười vạn mảnh mai rùa cùng xương thú. Trên những mai rùa và xương thú ấy đều khắc những văn tự cổ vô cùng khó nhận mặt, nét chữ nguệch ngoạc tựa như nét vẽ, cơ bản không ai hiểu nổi ý nghĩa ra sao. Song điều này chứng minh người Thương Triều đã bắt đầu biết dùng văn tự để biểu đạt tâm ý. Hậu nhân gọi những văn tự khắc trên mai rùa xương thú ấy là giáp cốt văn, đó chính là những ghi chép bằng chữ viết sớm nhất của nước ta. Lịch sử thực thụ bắt đầu từ Thương Triều: đô đã dời xong, đời sống an định, văn hóa giáo dục cũng được hưng phát, cứ thế trải qua mấy trăm năm êm đềm vững chãi. Thế nhưng vì sao vẫn phải xảy ra chuyện thay triều đổi đại? Đúng như lời cổ nhân từng nói: âu cũng là thiên mệnh sở quy, sức người khôn bề cưỡng lại! Đó cũng chính là quy luật phát triển tất yếu của lịch sử. Có lẽ do thiên tính con người, sống yên lành quá lại đâm ra muốn quấy phá, không bày trò thì làm sao tỏ rõ được bản thân? Có câu ngạn ngữ rất hay: "Không tự tìm đường chết thì đã chẳng chết", lời này e rằng cũng được đúc kết từ vô vàn quy luật lịch sử. Trí tuệ nhân gian quả là vô tận, giản dị, dễ hiểu và chuẩn xác hơn đúc kết của các nhà sử học nhiều. Tập tiếp theo, chúng ta hãy xem thử Thương Triều đã tự hủy hoại mình ra sao, và liệu các triều đại suốt mấy ngàn năm qua có thoát khỏi lời nguyền rủa này chăng?