Chương 5: Khởi điểm của sự nghiệp độc lập

Điểm khởi đầu cho sự nghiệp độc lập Sự xuất hiện của Bành Đại và Triệu Quân Dụng chẳng những không mang lại lợi ích gì cho Hào Châu, trái lại còn chuốc lấy tai họa. Quách Tử Hưng vừa bước ra khỏi căn hầm nhà Tôn Đức Nhai chưa được bao lâu thì quân Nguyên đã bám gót kéo tới. Viên chỉ huy dã chiến của triều Nguyên là Giả Lỗ đích thân thống lĩnh đại quân vây chặt Hào Châu, mở những đợt công kích dữ dội. Hào Châu nhờ thành cao hào sâu, lương thảo tích trữ dồi dào nên ngoan cường cầm cự suốt mấy tháng trời. Đúng vào thời khắc thành sắp vỡ, Giả Lỗ đột ngột phát bệnh tim ngay trước trận tiền rồi bỏ mạng, nhờ đó thành Hào Châu mới thoát được một kiếp nạn. Trận phòng thủ Hào Châu tuy giành phần thắng nhờ vào biến cố của đối phương, song thành trì chịu tổn thất nặng nề, binh lực hao hụt trầm trọng. Chu Nguyên Chương thỉnh cầu Quách Tử Hưng cho phép mình ra các vùng lân cận chiêu binh mãi mã để bổ sung lực lượng. Quách Tử Hưng kéo chặt vạt áo hắn, lo lắng nói: “Ngươi tuyệt đối không được đi!” Chu Nguyên Chương thừa hiểu nỗi lo của Quách Tử Hưng: bốn người phe Tôn Đức Nhai đã thế như nước với lửa với Quách Tử Hưng, Triệu Quân Dụng ắt hẳn sẽ đứng về phía Tôn Đức Nhai; còn Bành Đại lại là kẻ gió chiều nào theo chiều nấy, nếu thực lực của Quách Tử Hưng suy yếu, gã quyết không hợp tác với kẻ yếu, mà Chu Nguyên Chương lại chính là chỗ dựa vững chắc nhất của Quách Tử Hưng lúc này. Chu Nguyên Chương an ủi Quách Tử Hưng: “Nếu chúng ta đã nhìn thấy nguy nan, việc cần làm không phải là lẩn tránh, mà phải tìm kế sách giải trừ. Con ra ngoài chiêu binh mãi mã chính là để hóa giải mối nguy nan ấy.” Nghe Chu Nguyên Chương dứt khoát như vậy, Quách Tử Hưng đành phải chấp thuận. Chu Nguyên Chương chỉ đem theo vài thân tín rồi rời thành Hào Châu. Về tới quê nhà ở huyện Chung Ly, hắn được bà con lối xóm đón tiếp nồng hậu. Dưới sự hiệu triệu đầy thuyết phục của hắn, dân chúng lũ lượt kéo đến quy phục. Trong số những kẻ nguyện dốc lòng vì đại nghiệp của hắn khi ấy, có hai mươi tư người về sau vang danh thiên hạ như Từ Đạt, Thang Hòa, Cảnh Bỉnh Văn, Chu Đức Hưng. Họ vừa là bạn bè nối khố từ thuở ấu thơ, vừa là đối tượng bị hắn thanh trừng tàn sát sau này. Chưa đầy mười ngày, Chu Nguyên Chương đã chiêu mộ được bảy trăm người. Khi hắn dẫn số tân binh này trở về, toàn thành Hào Châu dậy sóng. Người hân hoan nhất chính là Quách Tử Hưng. Đương nhiên, Bành Đại, Triệu Quân Dụng và Tôn Đức Nhai cũng vô cùng vừa lòng, bởi bảy trăm quân này giờ đã là tài sản chung của thành Hào Châu. Thế rồi, Bành Đại và Triệu Quân Dụng tự xưng vương, còn năm người bọn Quách Tử Hưng, Tôn Đức Nhai do tư lịch kém hơn nên vẫn giữ chức nguyên soái. Một tòa Hào Châu nhỏ bé bỗng chốc mọc ra hai vương và năm vị nguyên soái, bảy kẻ thi nhau kết bè lập cánh, đấu đá đến mức bất phân thắng bại. Chu Nguyên Chương ngày ngày than ngắn thở dài, nhìn đám hề nhảy múa cấu xé lẫn nhau, hắn chợt ngẫm tới một câu: có những kẻ tuy còn sống sờ sờ trước mắt, nhưng xương tàn đã lạnh tự bao giờ. Quách Tử Hưng mỗi bận thấy Chu Nguyên Chương thở dài lại cảm thấy xúi quẩy. Ông gặng hỏi chí hướng của hắn, nhưng Chu Nguyên Chương chỉ im lặng không đáp. Có một kẻ tối ngày ủ rũ xui xẻo bên cạnh, Quách Tử Hưng chẳng còn chút tự tin nào để đấu lại đối thủ. Vì vậy vào mùa thu năm 1353, ông giao cho Chu Nguyên Chương một trọng trách: “Ta bổ nhiệm ngươi làm Trấn phủ, ngươi hãy ra ngoài thành mà trui rèn một phen.” Nét âu sầu trên mặt Chu Nguyên Chương lập tức tan biến. Hắn để lại toàn bộ bảy trăm binh sĩ cho nhạc phụ, chỉ dẫn theo hai mươi tư huynh đệ bọn Từ Đạt rời khỏi Hào Châu. Mục tiêu của hắn là Trừ Châu — chiếm giữ Trừ Châu chính là hoài bão lớn nhất của hắn vào thời điểm bấy giờ. Hành trình nam hạ đánh Trừ Châu là bước ngoặt then chốt nhất trong cuộc đời Chu Nguyên Chương. Trên chặng đường này, hắn trui rèn bản lĩnh chỉ huy dã chiến, định hình tư duy chiến thuật, đặt nền móng vững chắc cho sự nghiệp về sau. Thách thức đầu tiên mà Chu Nguyên Chương cùng các đồng đội chạm trán là toán thổ phỉ ở Trương Gia Bảo thuộc Định Viễn. Toán quân này trước kia vốn chuyên nghề cướp bóc, nhưng khi thiên hạ đại loạn, nhà cửa muôn nơi tan nát, người người đều tòng quân khởi nghĩa, chẳng còn ai bụng dạ nào làm ruộng buôn bán, tự khắc cũng chẳng còn tiền lương cho giặc cướp bóc lột. Mất nguồn sinh nhai, đám thổ phỉ tính đường nương nhờ Hồng Cân quân danh nghĩa chính nghĩa. Ngặt nỗi chúng không có mối quan hệ bắc cầu nên vô cùng sốt ruột. Được tin báo, Chu Nguyên Chương chỉ dẫn theo hơn mười người xông thẳng vào sào huyệt đối phương, cùng chúng uống rượu ăn chay, thương lượng điều kiện. Bọn phỉ nói muốn nương nhờ Hào Châu, Chu Nguyên Chương đáp hoan nghênh; bọn phỉ đòi ngày ngày phải có rượu thịt, Chu Nguyên Chương bảo không được, bởi thành Hào Châu cũng đang phải thắt lưng buộc bụng; bọn phỉ lại yêu cầu không nhận biên chế cải tổ, Chu Nguyên Chương càng kiên quyết khước từ. Tức giận, đám phỉ bèn chấm dứt đàm phán. Chu Nguyên Chương vừa xuống núi, nhân lúc đầu lĩnh phỉ ra ngoài tìm lương thực, hắn lập tức dẫn người xông ngược lên núi hô lớn: “Mau đốt doanh trại đi, đại ca các ngươi truyền lệnh về Hào Châu uống rượu ăn thịt!” Lũ phỉ nghe vậy reo hò ầm ĩ rồi châm lửa đốt trại. Tên đầu lĩnh quay về thấy sào huyệt chỉ còn là đống tro tàn, đành phải theo Chu Nguyên Chương đến Hào Châu. Quách Tử Hưng thấy lại có thêm mấy nghìn quân kéo đến, mừng rỡ vỗ vai Chu Nguyên Chương, kích động đến mức ăn nói lộn xộn. Sau đó, Chu Nguyên Chương bắt đầu huấn luyện đám thổ phỉ này; mới rèn giũa được một tháng, hắn đã tung thẳng chúng ra chiến trường. Thấy vậy, Quách Tử Hưng có phần lo ngại, nhưng hắn chỉ đáp: “Nơi rèn quân tốt nhất chính là chiến trường.” Muốn tiến vào Trừ Châu, trước tiên phải bình định Định Viễn; mà muốn bình định Định Viễn thì ắt phải vượt qua Hoành Giản Sơn. Kẻ chiếm giữ Hoành Giản Sơn tên là Mâu Đại Hanh, một kẻ phản quân mang tâm lý tráo trở hai lòng. Gã nắm trong tay hai vạn quân, năm xưa từng phụ tá Giả Lỗ vây hãm Hào Châu, sau khi bại trận thì trốn vào Hoành Giản Sơn, nhận sắc phong của triều Nguyên, hưởng bổng lộc triều đình, sống vô cùng phóng túng nhàn hạ. Thế nhưng, hạng người tráo trở thường mắc một nhược điểm chí mạng: đa nghi thành tính. Nắm bắt được điểm yếu này, Chu Nguyên Chương thi triển sách lược hai mặt. Một mặt, hắn nhân đêm tối mở các đợt tập kích, phô trương thanh thế; mặt khác, hắn sai sứ giả tới đàm đạo nhằm làm nhiễu loạn phán đoán của đối phương. Thuyết khách nói với Mâu Đại Hanh: “Mười vạn tinh binh của chúng ta đã vây kín ngọn núi này như nêm cối, hiện thời tướng quân chỉ có hai con đường: một là bị đánh cho bầm dập rồi mới hàng; hai là đường hoàng đầu hàng trong thể diện.” Mâu Đại Hanh dĩ nhiên không tin. Chu Nguyên Chương liền hạ lệnh cho quân dưới chân núi khua chiêng gõ trống, phóng hỏa khắp nơi, gào thét rợp trời. Thấy cảnh ấy, Mâu Đại Hanh sinh lòng nghi kỵ. Thuyết khách của Chu Nguyên Chương bèn bồi thêm: “Đầu hàng giữ thể diện dĩ nhiên tốt hơn là bị đánh cho tơi bời, Chu tướng quân của chúng ta cũng không nỡ nhìn thấy thảm cảnh của ngài.” Mâu Đại Hanh nhìn xuống thấy lửa cháy bốn phía chiếu sáng rực như ban ngày, ngỡ rằng Chu Nguyên Chương thật sự có mười vạn tinh binh, bèn hạ vũ khí, chọn cách quy hàng trong thể diện. Mâu Đại Hanh dẫn hai vạn thuộc hạ tay không tấc sắt xuống núi, bấy giờ mới phát hiện quân địch chỉ có vỏn vẹn vài nghìn người. Chu Nguyên Chương tươi cười nhìn gã, rồi dang rộng vòng tay ôm chặt, lấy sự nồng hậu mà đón nhận. Lúc này, gã mới vỡ lẽ mình đã trúng kế lừa. Binh pháp có câu: “Binh bất yếm trá”, song điều kiện tiên quyết là phải thấu triệt tâm tính của đối thủ. Nếu đối thủ là kẻ ý chí sắt đá, có tầm phán đoán xuất chúng, thì dùng quỷ kế chỉ tổ chuốc lấy bại vong. Kế sách dối lừa ấy chỉ phát huy hiệu nghiệm đối với những kẻ do dự thiếu quyết đoán, mắt nhìn không rõ thời thế như Mâu Đại Hanh. Tại Hoành Giản Sơn không nổ ra giao tranh đẫm máu, nhưng thắng lợi này mang ý nghĩa vô cùng trọng đại đối với Chu Nguyên Chương. Thu phục được Hoành Giản Sơn, con đường nam hạ đánh Trừ Châu và Hòa Châu của Chu Nguyên Chương đã hoàn toàn thông suốt. Hắn lúc này đang ở độ tuổi sung sức nhất để lập nghiệp, đầu óc linh hoạt, tinh lực dồi dào, dám nghĩ dám làm. Dẫu vậy, tầm mắt của Chu Nguyên Chương khi ấy vẫn còn bó hẹp trong cõi An Huy, chí hướng cũng chỉ dừng lại ở việc hạ được Trừ Châu, làm chủ vùng đất này. Giấc mộng tranh đoạt giang sơn nghìn dặm vẫn chưa từng nhen nhóm trong tâm trí hắn, cho đến khi trời cao đưa Phùng Quốc Thắng và Lý Thiện Trường tới bên cạnh. Đầu năm 1354, Chu Nguyên Chương dùng tinh binh công hạ Định Viễn. Trong lúc hắn đang làm lễ xuất quân chuẩn bị đánh Trừ Châu, một sĩ phu đất Định Viễn là Phùng Quốc Thắng đã ôm mấy cuốn kinh thư Nho gia và địa lý chí tìm tới đầu quân. Phùng Quốc Thắng từ nhỏ chuộng đọc sách, tinh thông binh pháp, lại càng tường tận thiên văn địa lý, có thể nhìn thấy những điều xa xôi mà người thường chẳng thể thấy. Chu Nguyên Chương mở lời thỉnh giáo, Phùng Quốc Thắng liền trịnh trọng bày tỏ: “Kim Lăng (nay là Nam Kinh, Giang Tô) thế đất rồng cuộn hổ ngồi, ấy là đất đế vương. Nếu trước tiên chiếm lấy nơi đó làm căn bản, rồi sau mới đem quân bốn phương chinh phạt, đề xướng nhân nghĩa, thu phục lòng người, tuyệt đối không tham đắm vàng ngọc châu báu, thì thiên hạ ắt định trong tầm tay.” Chu Nguyên Chương kinh hãi suýt ngất, liền quở trách Phùng Quốc Thắng: “Ta hiện giờ đã là cái thá gì, ngươi lại xui ta xưng đế, chẳng phải là chuyện viển vông sao? Ngươi hãy nói điều gì thực tế hơn đi, làm sao để ta không tốn chút sức tàn mà lấy được Trừ Châu?” Phùng Quốc Thắng chưa kịp đáp lời thì mưu sĩ Lý Thiện Trường, người vừa mới đến quy phục Chu Nguyên Chương chưa lâu, đã lên tiếng. Cố vấn Lý lắc đầu đắc ý nói: “Cuối thời nhà Tần đại loạn, Hán Cao Tổ Lưu Bang từ thân phận áo vải dấy binh phạt Tần, nhờ tấm lòng khoáng đạt đại độ, biết người khéo dùng, không ham giết chóc, mà chỉ mất năm năm đã thành tựu đế nghiệp. Nay thiên hạ đại loạn, thế cục chẳng khác gì cuối thời Tần. Nguyên quán của ngài vốn ở Bái Huyện, hoàn toàn trùng hợp với Hán Cao Tổ Lưu Bang. Lẽ nào đó chỉ là ngẫu nhiên? Nếu ngài noi theo phương lược hành sự của Hán Cao Tổ năm xưa, tất sẽ định đỉnh thiên hạ y như người.” Lý Thiện Trường là nhân vật hội tụ đủ tài năng của Hán sơ Tam kiệt (Tiêu Hà, Trương Lương, Hàn Tín), văn võ song toàn, lại am hiểu thuật âm dương ngũ hành. Chu Nguyên Chương dẫu chưa tin Phùng Quốc Thắng, song lại hết sức coi trọng lời luận bàn của Lý Thiện Trường. Hắn sinh ra nơi bể khổ, lớn lên trong cơ hàn, mãi đến khi tòng quân số phận mới có phần khấm khá, xưa nay chưa từng nghĩ tới những đại sự to tát như cứu cánh của đời người. Nay được hai bậc mưu sĩ cổ vũ khích lệ, tâm can hắn không khỏi xao động. Cũng chính từ thời khắc này, chí hướng của hắn mới bắt đầu rạng tỏ: dẫu chưa dám chắc có thể bình định thiên hạ, nhưng lấy đó làm hoài bão thì nào có hại chi — nhỡ đâu thành hiện thực thì sao? Con đường duy nhất để chạm tới ước mơ: lao mình vào muôn trùng sóng dữ mà xoay chuyển càn khôn. Một khi đã hạ quyết tâm, hắn lập tức hành động, tuyệt không chút chần chừ.