Chương 6: Xưng vương làm gì

Tháng Bảy âm lịch năm 1354, Chu Nguyên Chương hoàn tất việc chuẩn bị tiến đánh Trừ Châu. Trong thời gian ngắn nhất, hắn đã huấn luyện được một đội quân phản triều đình hiếm có lúc bấy giờ: "nghe chỉ huy, giữ kỷ luật, thiện chiến". Đội quân này sau khi tiến vào địa phận Trừ Châu thì thế như chẻ tre, căn bản không gặp phải bất kỳ sự kháng cự hữu hiệu nào, dễ dàng đoạt lấy Trừ Châu. Tiến vào thành, hắn áp giải toàn bộ quan viên chính quyền nhà Nguyên ra quảng trường, chỉ vào bọn họ mà bảo: "Ta sở dĩ giết các ngươi, là vì các ngươi là lũ tham quan bạo ngược." Khi Chu Nguyên Chương xuất gia ở chùa Hoàng Giác, từng giãi bày tâm sự với đại hòa thượng Cao Bân. Hắn hỏi Cao Bân: "Số mệnh của con sao lại khổ cực đến thế?" Đại hòa thượng Cao Bân bèn rót cho hắn một chén đạo lý nhà Phật: "Gặp chuyện hãy tự vấn lòng mình nhiều hơn, ngoại cảnh không có vấn đề, vấn đề nằm ở chính bản thân con." Chu Nguyên Chương làm theo lời chỉ dẫn của đại hòa thượng Cao Bân, tự xét mình suốt ba ngày ba đêm. Cuối cùng, hắn ngộ ra nguyên nhân số phận mình trắc trở: "Mặc xác hòa thượng Cao Bân nhà ông! Vấn đề căn bản chẳng nằm ở chỗ ta, mà là cái xã hội này có vấn đề. Lũ quan lại trên cao cưỡi đầu cưỡi cổ bách tính làm mưa làm gió, đó mới chính là căn nguyên. Nếu muốn thay đổi số phận của mình và người khác, thì phải lôi đám quan lại đang ngồi trên cổ bách tính kia xuống." Đó chính là nguyên do khiến Chu Nguyên Chương về sau đối đãi tàn bạo bất nhân với quan lại, hắn quy hết mọi thống khổ nửa đời trước lên đầu bọn họ. Hắn cho rằng, bất kể là quan lại nhà Nguyên hay quan lại Đại Minh sau này, hễ đã làm quan thì ắt sẽ nảy sinh ý niệm cưỡi đầu cưỡi cổ dân chúng. Do đó, Chu Nguyên Chương vô cùng cảnh giác với bọn họ, một khi phạm lỗi liền trị đến chết, tuyệt không khoan thứ. Chiếm cứ Trừ Châu, Chu Nguyên Chương bắt đầu ra sức kinh doanh, phái quân đội tôn cao bồi dày tường thành Trừ Châu, mở kho phát lương cho bách tính, đồng thời dựng lên bộ máy chỉ huy, truyền bá chủ trương tranh thủ lợi ích cho dân nghèo chịu khổ. Chẳng mấy chốc, Trừ Châu đã trở thành điểm sáng chói lọi nhất trong số các nơi dấy binh tạo phản khi ấy. Chu Nguyên Chương chí khí ngút trời, đang định giương cờ đại triển quyền cước thì tin tức từ thành Hào Châu truyền tới: Quách Tử Hưng gặp nguy rồi! Khi Chu Nguyên Chương đánh Trừ Châu, Bành Đại và Triệu Quân Dụng ở thành Hào Châu cũng ra tay mạnh bạo, liên tiếp hạ được Hu Di và Tứ Châu. Mấy người bọn họ muốn dời căn cứ về Tứ Châu, nhưng Quách Tử Hưng lại thích Hào Châu. Hai người lựa lời khuyên can Quách Tử Hưng, cho rằng Tứ Châu khó bị công kích, lại còn có tôm hùm đất Hu Di mỹ vị. Thế nhưng Quách Tử Hưng sống chết không chịu đi: ở Hào Châu hắn còn có chút tiếng nói, một khi sang Tứ Châu thì thật sự chỉ còn là kẻ đứng ngoài cuộc. Bành Đại còn muốn lấy tình cảm lay động lòng người, song Triệu Quân Dụng và Tôn Đức Nhai lại chẳng có tính nhẫn nại ấy, bọn chúng liền bắt cóc cả nhà Quách Tử Hưng đưa về Tứ Châu. Quách Tử Hưng trước lúc đi bèn phái người cấp báo cho Chu Nguyên Chương: "Hiền tế, cứu mạng!" Chu Nguyên Chương ngửa mặt lên trời than dài: "Ta thật là xui xẻo tám đời mới gặp phải một lão nhạc phụ vô dụng thế này! Không giúp được gì cho ta thì chớ, lại toàn kéo chân sau!" Nhưng than vãn thì than vãn, hắn vẫn phải đi cứu nhạc phụ. Thế là hắn viết thư gửi Bành Đại ở Tứ Châu: "Năm xưa nhạc phụ ta vô điều kiện mở cổng thành Hào Châu cho các người vào tị nạn, ân tình này các người phải nhớ lấy." Bành Đại nhớ lại chuyện cũ, bất giác cảm động rơi lệ, hắn vừa định viết thư hồi âm thì Triệu Quân Dụng dưới sự xúi giục của Tôn Đức Nhai đã đột ngột vung đao đồ sát. Bành Đại chết một cách hồ đồ, tính mạng Quách Tử Hưng cũng ngàn cân treo sợi tóc. Chu Nguyên Chương quyết không thể sống mái một mất một còn với Triệu Quân Dụng, hắn gửi thư cho Triệu Quân Dụng rằng: "Nhạc phụ ta dẫu sao cũng là bậc nguyên lão của nghĩa quân, nếu ngươi thực sự giết ông ấy, sau này còn mặt mũi nào đứng trong giới khởi nghĩa nữa? Dù ta không chống lại ngươi, thì mấy vạn nhân mã của ta ở Trừ Châu sẽ nghĩ thế nào? Ta không phải đe dọa ngươi, mà là cảm thấy Quách Tử Hưng chẳng hề có hại gì cho ngươi. Ngươi giết ông ấy cũng chẳng được lợi lộc gì, thịt dê chưa ăn đã rước lấy mùi tanh tưởi, hà tất phải vậy?" Triệu Quân Dụng nghĩ đến không phải chuyện rước mùi hôi tanh, mà là mấy vạn nhân mã của Chu Nguyên Chương ở Trừ Châu. Đôi bên trải qua mấy lần đàm phán giằng co, cuối cùng Quách Tử Hưng được phóng thích, dẫn hơn vạn nhân mã đến Trừ Châu. Chu Nguyên Chương cử hành nghi thức long trọng nghênh đón, lại ngay trong tiệc rượu đem toàn bộ thành Trừ Châu giao lại cho Quách Tử Hưng. Quách Tử Hưng thấy thành Trừ Châu được Chu Nguyên Chương cai quản đâu ra đấy, vô cùng phấn khởi. Thế nhưng nỗi phấn khởi ấy mới được một tháng, Quách Tử Hưng đã nảy sinh mâu thuẫn với Chu Nguyên Chương. Chu Nguyên Chương tuy giao hết binh quyền cho Quách Tử Hưng, nhưng đã tuyên bố trước: đám bộ hạ cũ của hắn chỉ nghe theo mệnh lệnh của riêng hắn. Nghĩa là tại thành Trừ Châu, phe cánh của Chu Nguyên Chương vẫn là một tập hợp độc lập. Điều này khiến Quách Tử Hưng rất đỗi bất mãn, hai người con trai của hắn là Quách Thiên Tự và Quách Thiên Tước cũng tuổi trẻ khí thịnh, vốn từ lâu đã coi thường diện mạo của Chu Nguyên Chương, nên nơi nơi đều đối đầu với Chu Nguyên Chương. Về sau Chu Nguyên Chương vừa khóc vừa kể với Mã hoàng hậu: "Hai huynh đệ của nàng khi ở Trừ Châu từng đặt tiệc hòng mưu sát ta, may nhờ trời che chở, ngày hôm đó ta bị đau bụng tiêu chảy nên không thể đến dự tiệc." Mã hoàng hậu kinh ngạc hỏi: "Khi đó sao chàng không nói?" Chu Nguyên Chương ngẩn người một thoáng, rồi lập tức lảng sang chuyện khác. Quách Thiên Tự và Quách Thiên Tước liệu có thực sự mưu hại hắn hay không, đó vẫn là một ẩn số. Nhưng việc Quách Tử Hưng đổi thái độ một trăm tám mươi độ đối với Chu Nguyên Chương lại là sự thật. Theo lời Mã nương nương nhớ lại sau này, có lần Quách Tử Hưng vô cớ nhốt Chu Nguyên Chương vào ngục tối, Chu Nguyên Chương chịu đói nhiều ngày trong căn phòng kín, hoàn toàn nhờ vào khả năng nhịn đói mà gượng qua được. Về sau nhờ có Mã hoàng hậu nói giúp, Quách Tử Hưng mới thả Chu Nguyên Chương ra. Tuy nhiên, mâu thuẫn giữa hai người không thể tiếp tục khoét sâu, bởi vì nguy cơ từ bên ngoài đã nhanh chóng ập đến. Tháng Chín âm lịch năm 1354, Triệu Quân Dụng và Tôn Đức Nhai công phá Lục Hợp, nhưng chưa kịp đứng vững chân ở Lục Hợp thì đã bị thống soái dã chiến quân triều Nguyên là Thoát Thoát đem quân bao vây. Thoát Thoát nắm trăm vạn đại quân, vừa đánh bại Trương Sĩ Thành ở thành Cao Bưu, khí thế đương ngút trời. Dưới sự vây hãm của binh đoàn trăm vạn, thành Lục Hợp lung lay sắp đổ. Triệu Quân Dụng đành phải muối mặt cầu cứu Quách Tử Hưng ở Trừ Châu. Quách Tử Hưng chưa quên thái độ của Triệu Quân Dụng đối với mình năm xưa, cũng không hề tha thứ cho hắn, nên cự tuyệt xuất binh. Chu Nguyên Chương xông thẳng vào nơi ở của Quách Tử Hưng, phân tích lợi hại: "Lục Hợp tuy nhỏ, nhưng hệ trọng vô cùng. Thoát Thoát đã dốc toàn bộ binh lực có thể động viên được ở phía bắc Trường Giang về nơi này, chứng tỏ đây là một trận quyết chiến sinh tử. Nếu Lục Hợp thất thủ, thì lực lượng chống triều đình như chúng ta ắt như cây đổ vượn tan. Mục tiêu Thoát Thoát muốn giáng đòn không chỉ là một tòa thành Lục Hợp, mà là lòng quân của chúng ta. Đại địch trước mắt, chúng ta nên bỏ qua hiềm khích nhỏ để cùng mưu đại nghĩa. Người đời sợ nhất là không hiểu rõ vì sao mình lại làm việc này việc kia, nếu hiểu thấu điều đó thì ai nấy đều nên việc." Quách Tử Hưng không mấy thấu hiểu những đạo lý lớn lao ấy, song hắn thực sự đã ngẫm nghĩ nghiêm túc về câu nói cuối cùng của Chu Nguyên Chương. Hắn nghĩ tới nghĩ lui, cũng không hiểu vì sao mình lại dựng cờ phản Nguyên. Có lẽ hắn đã nghĩ thông suốt, nhưng đáp án quá đỗi đê hèn nên không dám thốt ra mà thôi. Sau cùng, Chu Nguyên Chương nhắc nhở: "Lục Hợp là then chốt của Trừ Châu, thành Lục Hợp một khi mất, Trừ Châu ắt khó bề tự giữ." Lời này Quách Tử Hưng nghe đã hiểu. Hắn liền triệu tập hội nghị tác chiến, đồng ý phát binh giải cứu Lục Hợp. Nhưng các tướng lĩnh có mặt vừa nghe đối phương có trăm vạn đại quân thì đều vờ choáng váng hoa mắt, không ai chịu đứng ra. Chỉ có Chu Nguyên Chương bước tới, chủ động gánh vác trọng trách này. Phản ứng của chư tướng khiến Quách Tử Hưng sinh lòng sợ hãi. Hắn bỗng nhiên muốn đổi ý, nắm lấy cánh tay Chu Nguyên Chương bảo: "Hay là bói một quẻ, hỏi thần minh xem hung cát thế nào?" Chu Nguyên Chương đáp: "Sự việc thành bại cốt ở lòng người có tận tâm hay không, chẳng cần phải bói toán hung cát." Dứt lời, hắn chẳng ngoảnh đầu lại, dẫn binh lao ra khỏi thành Trừ Châu, tiến thẳng về Lục Hợp. Vào trong thành Lục Hợp, Chu Nguyên Chương nhìn trăm vạn đại quân của Thoát Thoát, liền toan tính ra kế sách. Ban đầu hắn chủ trương tử thủ, sau nhiều ngày cầm cự, Chu Nguyên Chương cho phụ nữ toàn thành đứng trước cổng thành chửi rủa binh đoàn Nguyên xối xả. Đám đàn bà này giỏi nghề mắng nhiếc, binh lính Nguyên lại chẳng hiểu bọn họ đang mắng cái gì, còn tưởng họ đang hát khúc ca thôn dã. Nhân lúc quân Nguyên đang ngơ ngác, Chu Nguyên Chương dẫn một cánh quân đột phá cửa sau, tháo chạy về hướng thành Trừ Châu. Binh đoàn Nguyên kinh hãi, vội vã đuổi theo. Chờ khi quân Nguyên đuổi tới một khe núi gần Trừ Châu, phục binh do Chu Nguyên Chương bố trí sẵn bất thần xông ra, quân giữ thành Trừ Châu cũng lập tức quay đầu đánh bọc lại, binh đoàn Nguyên bị giáp kích, đánh cho vứt giáp bỏ mũ tháo chạy. Sau khi đắc thắng, Chu Nguyên Chương đem toàn bộ giáp trụ đoạt được của binh đoàn Nguyên hoàn trả nguyên vẹn cho quân Nguyên, lại bảo với bọn chúng: "Binh sĩ Lục Hợp và Trừ Châu chỉ cầu tự giữ mình, căn bản không có ý chống lại triều đình, chỉ có Trương Sĩ Thành ở thành Cao Bưu mới là lũ điêu dân. Các ngươi không đi trị điêu dân, lại đến đánh chúng ta, thật là đi ngược đường." Binh đoàn Nguyên lại thật sự tin vào những lời lừa gạt ấy, Chu Nguyên Chương dùng phương thức dẫn lửa thiêu người khác để giải trừ mối nguy trước mắt cho Lục Hợp và Trừ Châu. Hắn tại thành Trừ Châu được tôn xưng như thần thánh, mà lão nhạc phụ Quách Tử Hưng tự nhiên cũng nhờ đó mà hưởng lây danh tiếng, hớn hở mời Chu Nguyên Chương uống rượu. Giữa bữa tiệc, hắn bèn thổ lộ lý do tạo phản: "Ta muốn xưng vương ở Trừ Châu." Đôi đũa Chu Nguyên Chương đưa ra khựng lại giữa không trung, hắn nhìn khuôn mặt bóng nhẫy của lão nhạc phụ, thầm nghĩ đầu óc người này có vấn đề rồi. Kể từ khi tòng quân, Chu Nguyên Chương luôn giữ mình khiêm tốn, nép mình sau lưng Quách Tử Hưng, cẩn trọng bồi đắp thực lực. Trong mắt một kẻ từng lăn lộn trồi sụt qua biển khổ như hắn, chỉ khi thực lực tương xứng với danh xưng thì mới có thể dựng danh. Cứ một mực theo đuổi hư danh thì chỉ chuốc lấy tai họa. Hắn nói với lão nhạc phụ: "Thực lực quân Nguyên chưa tổn hao, binh đoàn trăm vạn vẫn còn ở Cao Bưu. Bọn Trương Sĩ Thành, Triệu Quân Dụng sở dĩ bị đánh đòn tơi bời chính là vì xưng vương. Nay nhạc phụ muốn xưng vương, chẳng phải là làm dáng múa may, dụ ong kéo bướm tới sao? Huống hồ, Trừ Châu là vùng núi non, giao thông trắc trở, thương mại tiêu điều, không có sông núi hiểm trở làm bình phong, căn bản không phải nơi để xưng vương. Chi bằng cứ im hơi lặng tiếng tích trữ lương thảo, gia cố thành trì, hoãn việc xưng vương lại, đó mới là chính đạo để bảo tồn và phát huy lực lượng." Quách Tử Hưng buồn bực không vui. Ý tứ sâu xa sau những lời này của Chu Nguyên Chương chính là: khi chưa có thực lực thì phải khiêm nhường, dẫu đã có thực lực mà chưa thể bảo đảm xưng bá thì vẫn phải khiêm nhường. Cây to đón gió lớn, hãy để những cây cổ thụ kia gánh chịu sự tàn phá của cuồng phong, đợi cuồng phong quét qua cây lớn, sức cùng lực kiệt rồi hãy vươn mình làm cây đại thụ, như thế sẽ chẳng còn đối thủ cạnh tranh. Không những không còn đối thủ, mà cả thiên hạ này cũng sẽ thuộc về mình. Đây là đạo lý mà chỉ bậc đại trí mới có thể ngộ ra, Quách Tử Hưng không thể hiểu thấu. Nhưng lúc này hắn lại có một sự tín nhiệm kỳ lạ đối với Chu Nguyên Chương, nên việc xưng vương đành gác lại. Kể từ đó, hai người bắt đầu thực hiện kế sách lặng lẽ tích lũy thực lực làm nên việc lớn.