Chương 7: Khéo dựng uy tín

Khéo dựng uy tín. Quách Tử Hưng bảo Chu Nguyên Chương đưa ra kế hoạch chiến lược, Chu Nguyên Chương liền đem những lời Phùng Quốc Thắng và Lý Thiện Trường từng nói thuật lại cho Quách Tử Hưng nghe: "Đánh chiếm Kim Lăng là gốc rễ, mà muốn hạ Kim Lăng thì trước hết phải xuôi nam đoạt lấy cửa ngõ của Kim Lăng là Hòa Châu ở phía đông Sào Hồ, An Huy. Hòa Châu xưa nay là nơi binh gia tất tranh, thành tuy nhỏ nhưng kiên cố khó phá. Tướng giữ Hòa Châu là một viên mãnh tướng của triều đình nhà Nguyên tên là Dã Tiên Thiếp Mộc Nhi, binh lực dưới trướng hắn rất thiện chiến, khó lòng công phá bằng sức mạnh, chỉ có thể dùng trí." Phương án dùng trí của Chu Nguyên Chương là: phái ba ngàn người giả làm nghĩa binh của triều đình, mang theo lễ vật khao thưởng tiến vào thành Hòa Châu, người trong thành khó phân biệt thật giả, ắt sẽ mở cổng đón tiếp; lại sai một vạn binh mã theo sát phía sau, thừa cơ hai bên giao nhận vật khao thưởng ở cổng thành mà mở đợt đột kích tràn vào, như vậy ắt có thể hạ xong Hòa Châu trong một trận. Quách Tử Hưng đồng ý mưu kế này, một vạn ba ngàn quân bèn theo kế mà hành động. Em vợ của Quách Tử Hưng là Trương Thiên Hựu chỉ huy ba ngàn "nghĩa binh" đi trước, đại tướng Triệu Kế Tổ dẫn một vạn binh mã theo sau. Kế hoạch vốn rất chu toàn, ngặt nỗi khi Trương Thiên Hựu kéo quân đến Trắc Dương Quan ở phía tây nam Hòa Châu, hào phú địa chủ nơi đây lại tưởng hắn là nghĩa binh triều đình thật, bèn chuẩn bị sẵn rượu thịt đón rước. Trương Thiên Hựu vừa thấy rượu thịt thì mừng hơn thấy cha ruột, lập tức hạ lệnh cho quân sĩ tạt vào ven đường chén đẫm một bữa. Lúc ấy trời đã sẩm tối, Triệu Kế Tổ đi sau chừng mười dặm không thấy được cảnh tượng Trương Thiên Hựu đang ăn thịt, thế là hai kẻ khờ lướt qua nhau mà không hề hay biết. Mãi đến khi tới dưới chân thành Hòa Châu, Triệu Kế Tổ vẫn không thấy bóng dáng Trương Thiên Hựu đâu. Hắn đang lúc nghi hoặc thì cổng thành Hòa Châu đột nhiên mở toang, đoàn quân của Dã Tiên Thiếp Mộc Nhi ùa ra tấn công, đánh cho binh sĩ của Triệu Kế Tổ tan tác tơi bời. Triệu Kế Tổ hốt hoảng tháo chạy, quân thủ thành Hòa Châu riết ráo đuổi theo. Vừa khéo lúc đó, Trương Thiên Hựu ăn no uống say, vội vã dẫn quân chạy tới. Đôi bên lao vào giáp chiến giữa đồng hoang, quân giữ thành Hòa Châu sao chống cự nổi đám người vừa được ăn no thịt của Trương Thiên Hựu, bị đánh cho vứt mũ bỏ giáp, tháo chạy ngược về thành Hòa Châu. Khi cầu treo thành Hòa Châu đang được kéo lên, viên kiêu tướng dưới trướng Chu Nguyên Chương là Thang Hòa Tông đã tung người nhảy vọt tới, tóm chặt lấy dây thừng cầu treo, binh sĩ phía sau ùa vào như nước vỡ bờ, giáp chiến kịch liệt trên từng con phố trong thành. Sau cùng, Dã Tiên Thiếp Mộc Nhi tháo chạy, thành Hòa Châu cứ thế rơi vào tay nghĩa quân trong một sự tình cờ trớ trêu. Quách Tử Hưng hết sức hài lòng với trận chiến thắng lợi một cách mơ hồ này. Dù kế hoạch của Chu Nguyên Chương không được thực hiện trọn vẹn, Quách Tử Hưng vẫn ghi nhận năng lực của hắn, bèn thăng Chu Nguyên Chương lên làm Tổng binh quan Hòa Châu. Lần này thì Trương Thiên Hựu – kẻ vừa ăn no thịt – vô cùng bất phục: tuổi tác hắn lớn hơn Chu Nguyên Chương rất nhiều, vả lại thành Hòa Châu là do chính hắn đánh hạ, cớ sao Chu Nguyên Chương lại được cưỡi lên đầu lên cổ hắn?! Trương Thiên Hựu ngoài việc thèm thịt ra thì còn rất giỏi kích động lòng người. Hắn đi khắp nơi tung tin gièm pha Chu Nguyên Chương, khiến mọi công việc của Chu Nguyên Chương tại thành Hòa Châu đều gặp trắc trở, khó bề triển khai. Cứ tiếp diễn thế này mãi thì không ổn, Chu Nguyên Chương quyết tâm thay đổi cục diện. Một hôm, hắn triệu tập chư tướng đến nghị sự. Trước đó, hắn ngầm sai người dọn sạch toàn bộ ghế tựa trong sảnh nghị sự, thay vào đó là hai dãy ghế dài bằng gỗ. Chư tướng bước vào sảnh, thấy những chiếc ghế êm ái đã biến mất, đành phải tự tìm chỗ ngồi; những kẻ đến trước đều ngồi vào dãy ghế dài bên phải (vào thời nhà Nguyên, bên phải tôn quý hơn bên trái), còn những kẻ đến sau đành phải ngồi sang bên trái. Chu Nguyên Chương cố ý đến sau cùng, ngồi vào vị trí chót vót ở tận cùng bên trái. Khi Quách Tử Hưng hỏi ý kiến mọi người về một sự vụ, chư tướng đều ấp úng chẳng nói nên lời, riêng Chu Nguyên Chương lại đâm trúng chỗ hiểm, phân tích đâu ra đấy rành mạch rõ ràng, khiến chư tướng phải nhìn bằng con mắt khác, trong lòng nảy sinh thêm mấy phần kính nể. Sau khi hạ được Hòa Châu, Chu Nguyên Chương muốn gia cố lại tường thành. Hắn phân chia công việc cho nhiều người, mỗi người chịu trách nhiệm một đoạn, định hạn trong ba ngày phải hoàn thành. Bản thân hắn cũng nhận một đoạn, giao lại cho Từ Đạt đốc thúc. Ba ngày sau, chỉ duy nhất Từ Đạt nhờ làm việc ngày đêm không nghỉ mà hoàn thành nhiệm vụ. Chu Nguyên Chương lập tức nghiêm mặt rút lệnh bài của Quách Tử Hưng ra, nói với chư tướng: "Thân phận Tổng binh này của ta là do Chủ soái bổ nhiệm, không phải do ta đi cướp đoạt mà có. Đã là chức vụ có danh chính ngôn thuận, các ngươi buộc phải phục tùng ta. Lần này ta tạm tha, nếu lần sau các ngươi vẫn không hoàn thành nhiệm vụ, ta nhất định sẽ dùng quân pháp nghiêm trị!" Mọi người tự biết mình đuối lý, ai nấy đều bồn chồn lo lắng, không một ai dám ho he nửa lời. Uy tín của Chu Nguyên Chương từ đó được xác lập vững chắc. Kỳ thực, phương thức gây dựng uy tín có rất nhiều, Chu Nguyên Chương chỉ chọn lấy một cách vô cùng ôn hòa: trước hết để chư tướng thấy rõ mình quả thực có tài năng, không những có tài mà còn không kiêu căng, không ngạo mạn (ngồi ở vị trí cuối cùng trên chiếc ghế dài); sau đó lấy mình làm gương, trước quân lệnh thì ai nấy đều bình đẳng, không một ai có tư cách làm trái, kể cả chính bản thân hắn. Lẽ dĩ nhiên, việc dựng lập uy quyền chỉ giúp ổn định nội bộ, đối thủ bên ngoài chẳng màng tới việc lục đục trong nhà ngươi. Sau khi Hòa Châu thất thủ, triều đình nhà Nguyên không cam lòng chịu một thất bại hoang đường như vậy, bèn điều động mười vạn đại quân vây chặt Hòa Châu thành một tòa thành chết, ngày đêm phát động tấn công dữ dội. Binh đoàn của Chu Nguyên Chương ngoan cường kháng cự. Lúc này, Chu Nguyên Chương đã am tường sâu sắc đạo dùng binh. Trong những khoảng trống khi phòng thủ, hắn thường tranh thủ những lúc quân Nguyên dừng lại chỉnh đốn để bất ngờ xuất kích tập kích ra ngoài thành. Ban ngày quân Nguyên liều mạng công phá tiêu hao hết sức lực, ban đêm lại bị Chu Nguyên Chương quấy nhiễu không sao yên giấc, người nào người nấy đều bần thần ngơ ngác như kẻ mộng du. Đến đầu năm 1355, quân Nguyên thực sự không trụ nổi nữa, đành phải giải vây rút lui. Chu Nguyên Chương còn chưa kịp thở phào một hơi thì Tôn Đức Nhai đã tìm đến. Căn cứ Hu Dị của Tôn Đức Nhai khi ấy đang xảy ra nạn đói lớn, ban đầu hắn muốn chạy đến Trừ Châu cầu viện, ngặt nỗi kẻ thù không đội trời chung là Quách Tử Hưng lại đang ở đó; nhìn quanh bốn phía, chỉ có Chu Nguyên Chương là có khả năng dung nạp hắn. Vì đại cục, Chu Nguyên Chương để hắn đóng quân bên ngoài thành Hòa Châu, lại cấp phát quân lương cho. Nhưng chưa kịp để Chu Nguyên Chương tính bước tiếp theo, đã có kẻ nhiều chuyện đem tin hắn tiếp nhận Tôn Đức Nhai báo về tai Quách Tử Hưng. Quách Tử Hưng nổi trận lôi đình, cho rằng Chu Nguyên Chương muốn liên minh với kẻ thù của mình, bèn hầm hầm dẫn đại quân kéo thẳng đến Hòa Châu. Chu Nguyên Chương vội vã bày tiệc rượu nghênh đón Quách Tử Hưng vào thành. Thế nhưng Quách Tử Hưng giận đến mức chẳng màng ăn uống, hắn đưa tay ra với tư thế kẻ bề trên, trỏ thẳng vào mặt Chu Nguyên Chương mà quát: "Ngươi có tội!" Đó là một câu khẳng định. Nếu lời này thốt ra từ miệng một gã ăn mày, Chu Nguyên Chương chắc chắn sẽ coi kẻ đó là kẻ điên mà khử đi; nhưng khi câu khẳng định ấy thốt ra từ miệng cấp trên, nó liền trở thành chân lý. Sự huyền diệu tột cùng của quyền lực nằm ở chỗ, nó có thể tùy tiện áp đặt cách nhìn nhận của mình lên người khác, mà đối phương buộc lòng phải cúi đầu chấp nhận. Chu Nguyên Chương chỉ đành nhận tội: "Con có tội, nhưng đây là việc nhà của chúng ta. Việc nhà có thể từ từ giải quyết, còn việc bên ngoài thì cần phải quyết đoán cho mau." Quách Tử Hưng dĩ nhiên hiểu "việc bên ngoài" mà Chu Nguyên Chương nói là ám chỉ điều gì. Hắn nhìn Chu Nguyên Chương, vẫn là cái bộ dạng ấy: trán và cằm đều nhô ra phía trước, giấu kín mọi biểu cảm cùng ánh mắt, trên gương mặt kia tuyệt nhiên không lộ ra chút tin tức nào. Thấy Quách Tử Hưng im lặng không nói, Chu Nguyên Chương lập tức tùy cơ ứng biến: "Để con ra ngoài thương lượng với Tôn Đức Nhai, chúng ta vẫn nên hợp tác, chớ để xảy ra nội đấu." Quách Tử Hưng bực bội đáp: "Ngươi bàn việc của ngươi, ta làm việc của ta." Chu Nguyên Chương dường như không hiểu hết ẩn ý trong câu nói ấy, vẫn xuất thành đi thương lượng với Tôn Đức Nhai. Trong khi đó, Quách Tử Hưng đã ngầm điều động một đội cảm tử, ra tay trước Chu Nguyên Chương một bước, bắt sống Tôn Đức Nhai. Đến khi Chu Nguyên Chương tới được doanh trại của Tôn Đức Nhai, không ngoài dự liệu, chính hắn cũng bị quân của Tôn Đức Nhai bắt giữ. Người của Tôn Đức Nhai yêu cầu Quách Tử Hưng trao đổi con tin: dùng Tôn Đức Nhai đổi lấy Chu Nguyên Chương. Tính mạng Chu Nguyên Chương ngàn cân treo sợi tóc. Con trai Quách Tử Hưng là Quách Thiên Tự thừa cơ đục nước béo cò, nói với cậu mình là Trương Thiên Hựu: "Chu Nguyên Chương chẳng những diện mạo dị thường, mà tâm cơ mưu kế cũng khôn lường, sau này chắc chắn sẽ là mối họa tâm phúc của nhà ta, chi bằng nhân dịp này mượn đao giết người, diệt trừ hắn luôn cho xong." Quách Tử Hưng cũng biết Chu Nguyên Chương chẳng phải hạng người tầm thường chịu an phận dưới trướng kẻ khác, nhưng dẫu sao cũng là do một tay mình nâng đỡ, bản thân có được ngày hôm nay phần nhiều cũng nhờ Chu Nguyên Chương bôn ba trước sau trải đường dọn lối. Huống hồ, Chu Nguyên Chương đâu phải người ngoài, hắn là con rể nuôi của mình kia mà. Tôn Đức Nhai bị trói gô như cua nằm một bên, thấy Quách Tử Hưng do dự bất quyết, không kìm được cất tiếng cười ha hả. Kẻ Quách Tử Hưng ghét nhất đời chính là tên nông dân này, bèn vớ lấy ngọn roi, quất túi bụi hai mươi roi lên người Tôn Đức Nhai, nhưng Tôn Đức Nhai vẫn cười lớn không dứt. Lúc này, Quách Tử Hưng cảm nhận được sự thất bại lớn nhất trong đời mình: kẻ thù đang nằm bó gối chờ chết ngay trước mắt, thế mà hết lần này đến lần khác, hắn lại không thể giết chết đối phương. Sau cùng, Quách Tử Hưng đã đưa ra một quyết định hệ trọng nhất đời mình: hắn tuyên bố thả Tôn Đức Nhai để đổi lấy Chu Nguyên Chương. Nhiều năm sau, nếu dưới suối vàng mà biết được hậu quả, hẳn hắn sẽ tự tát vào mặt mình vì quyết định này. Quách Thiên Tự và Trương Thiên Hựu đứng bên cạnh sốt ruột giậm chân bình bịch. Khi Chu Nguyên Chương trở về, hắn ôm lấy Quách Tử Hưng khóc rống lên, Quách Tử Hưng cũng gào khóc ai oán, nhưng khóe mắt lại không có một giọt lệ nào. Hai tháng sau, Quách Tử Hưng lâm bệnh qua đời tại Hòa Châu. Rốt cuộc hắn chết vì cớ gì, chẳng ai nói rõ được, có lẽ do bệnh cũ tái phát trầm trọng, cũng có lẽ do uất ức ngút trời vì không thể tự tay băm vằn kẻ thù Tôn Đức Nhai. Trước lúc lâm chung, Quách Tử Hưng gọi hết người nhà tới trước giường, mắt nhìn Chu Nguyên Chương, tay chỉ vào Quách Thiên Tự. Nước mắt Chu Nguyên Chương trào ra từ khóe mắt, "vượt đèo lội suối" chảy xuống tận cằm, đọng lại thành giọt nước nơi chiếc cằm nhô ra phía trước, hồi lâu không rơi. Quách Tử Hưng trút một tiếng thở dài phức tạp cuối cùng của cõi nhân gian, rồi nhắm mắt xuôi tay. Quách Tử Hưng là quý nhân của Chu Nguyên Chương, Chu Nguyên Chương trước sau chưa từng quên ơn. Sau khi xưng đế, hắn còn hoàn thành tâm nguyện xưng vương thuở trước của Quách Tử Hưng, truy phong cho ông làm Trừ Dương Vương. Nhìn bề ngoài, cái chết của Quách Tử Hưng đối với Chu Nguyên Chương là một chuyện tốt, bởi cuối cùng hắn đã gỡ bỏ được thanh Thượng phương bảo kiếm treo lơ lửng trên đầu mình. Nhưng rất nhanh sau đó, Chu Nguyên Chương nhận ra sự tình căn bản không đơn giản như vậy. Quách Tử Hưng bất quá chỉ là một thanh đoản đao nhỏ hẹp, còn thanh Thượng phương bảo kiếm thực sự lại là Hàn Lâm Nhi đang ở tít nơi xa xôi kia.