Chương 9: Chiến dịch Độ Giang

Chiến dịch vượt sông Trải qua bốn tháng mưu tính, đầu tháng sáu âm lịch năm 1355, Chu Nguyên Chương phát động chiến dịch vượt sông. Trước khi khai chiến, hắn yêu cầu toàn bộ gia quyến của tướng sĩ xuất chinh phải ở lại Hòa Châu, ngoài mặt nói là để chăm sóc chu đáo, thực chất là giữ làm con tin, phòng ngừa có kẻ phản biến nơi tiền tuyến. Quách Thiên Tự và Trương Thiên Hựu vốn cũng muốn ở lại Hòa Châu, nhưng Chu Nguyên Chương lo hai người gây rối ở hậu phương, bèn mời họ cùng vượt sông. Xét thấy Thải Thạch phòng thủ kiên cố, Chu Nguyên Chương trước tiên phát động tiến công vào Ngưu Chử Cơ, nơi ba mặt giáp sông, quân thủ thành khó bề phòng ngự. Thủy quân của Chu Nguyên Chương chia làm hai cánh, từ hướng tây nam và đông bắc áp sát Ngưu Chử Cơ. Quân Nguyên giữ nơi này chưa từng ngờ tới Chu Nguyên Chương lại có thủy quân, trong lúc kinh hoàng bối rối đã bị hạm đội của hắn dễ dàng đánh chiếm. Chu Nguyên Chương lập tức chỉ huy bộ đội đổ bộ, hạ luôn Thải Thạch. Thải Thạch thất thủ quá nhanh, gây chấn động lớn cho phe Triệu Phổ Thắng. Đội thủy quân này khi ở trong tay hắn và người anh em Lý Phổ Thắng thường bị đối phương đánh cho chạy trốn thảm hại, nay vào tay Chu Nguyên Chương lại như thần binh giáng thế. Cả hai "Phổ Thắng" đều lo sợ mất quyền kiểm soát lực lượng này, bèn quyết định trừ khử Chu Nguyên Chương. Chiến hữu của họ là Liêu Vĩnh Trung và Liêu Vĩnh An không đồng tình, nhưng Lý Phổ Thắng chẳng màng đến điều đó, hắn bố trí một toán sát thủ mai phục trên thuyền, rồi sai người sang mời Chu Nguyên Chương đến dự tiệc mừng thắng trận Thải Thạch. Huynh đệ họ Liêu đã tâm phục khẩu phục Chu Nguyên Chương, liền bí mật sang báo cho hắn hay. Chu Nguyên Chương thật không hiểu nổi cái đầu gỗ của Lý Phổ Thắng. Có những kẻ sở dĩ không làm nên trò trống gì là vì tư tâm quá nặng, quả ngọt thắng lợi chưa hái được đã sợ người khác chia phần nhiều hơn. Chu Nguyên Chương không muốn xảy ra nội loạn trước trận đánh lớn, bèn lấy cớ đầy bụng để từ chối lời mời của Lý Phổ Thắng. Mấy ngày sau, để đáp lễ, hắn mời Lý Phổ Thắng sang dùng bữa. Lý Phổ Thắng quả đúng là kẻ đầu gỗ, mơ mơ màng màng đến dự tiệc, kết quả bị Chu Nguyên Chương bắt sống tại trận rồi ném xuống sông làm mồi cho cá. Triệu Phổ Thắng nghe được hung tin liền quẳng chén rượu tháo chạy thoát thân. Từ đó, đội thủy quân mà hắn tốn bao tâm huyết gầy dựng, chỉ vì chút tư tâm mà rơi trọn vào tay Chu Nguyên Chương. Dù đã hoàn toàn nắm quyền đội thủy quân của người khác, Chu Nguyên Chương lại chưa thể kiềm chế được việc binh lính giết người cướp của. Chịu khổ quá lâu ở nơi thiếu thốn lương thực như Hòa Châu, nay đến Thải Thạch đầy ắp gạo thịt, các chiến sĩ lập tức lao vào cướp phá điên cuồng. Nhiều kẻ đem số lương thực cướp được chất lên chiến thuyền, định bụng chở về Hòa Châu hưởng thụ. Giám quân báo cáo tình hình lên Chu Nguyên Chương, cho rằng kỷ luật của đội quân này đã bại hoại, chẳng còn tiền đồ gì. Song Chu Nguyên Chương hiểu rằng, con người ta khi quá đói khát sẽ đánh mất mọi lương tri, điều duy nhất nghĩ đến là làm sao lấp đầy bụng mình bằng mọi giá. Từng nếm trải cảnh ngộ đó nên hắn hiểu thấu lòng binh lính. Vào lúc này mà chỉnh đốn quân kỷ thì chỉ tốn công vô ích. Thế nhưng trong đầu hắn bỗng nảy ra một kế tuyệt diệu: hạ lệnh công đánh Thái Bình. Theo kế hoạch ban đầu, sau khi chiếm Thải Thạch cần củng cố chiến quả rồi mới đánh Thái Bình. Nhưng giờ đây, hắn đổi ý. Hắn hạ lệnh cho đội hộ vệ phóng hỏa đốt trụi những thuyền chở đầy lương thực, rồi nói với binh lính: "Phía trước là Thái Bình, có tiền, có lương thực, có đàn bà. Nếu các ngươi đánh hạ được Thái Bình, toàn bộ của cải, lương thảo, đàn bà ở đó lấy được bao nhiêu tùy thích, ta tuyệt đối không can thiệp." Binh lính đang phẫn uất vì Chu Nguyên Chương thiêu hủy lương thực, nay nghe phía trước có mối lợi lớn hơn thì lập tức phấn chấn, lòng tràn trề hy vọng về cảnh vợ con ấm êm, hăm hở tiến quân về phía đông nam hướng tới Thái Bình. Ai nấy đều ngỡ tiếp theo sẽ là một trận ác chiến, nhưng thói đời vẫn vậy, chuyện người ta lường trước thì không xảy ra, còn chuyện xảy ra lại toàn ngoài dự liệu. Kẻ trấn thủ Thái Bình tên là Hoàn Giả Bất Hoa, vốn là một tên giá áo túi cơm, hai thuộc hạ dưới trướng cũng chẳng hơn gì. Khi quân đoàn của Chu Nguyên Chương áp sát ngoại ô Thái Bình, Hoàn Giả Bất Hoa ban đầu còn sục sôi tuyên thệ tử thủ, đoạn lệnh cho hai thủ hạ mở cửa nghênh địch. Đôi bên vừa giáp mặt, quân giữ thành Thái Bình đã tan vỡ như núi lở. Vốn chỉ là một trận thua nhỏ không đáng kể, nhưng Hoàn Giả Bất Hoa lại ngỡ ngày tận số đã điểm, quên mất trong thành vẫn còn cả vạn quân, quên luôn lương thực đủ ăn tới nửa năm, hoảng loạn bỏ thành tháo chạy. Chu Nguyên Chương hầu như chẳng tốn chút sức lực nào đã chiếm được Thái Bình. Binh lính của hắn hò reo hưng phấn xông vào thành, sục sạo khắp nơi tìm kiếm tiền bạc và mỹ nữ, nhưng Chu Nguyên Chương đã sớm có phòng bị. Hắn hạ lệnh: "Kẻ nào dám cướp bóc, giết người, phóng hỏa trong thành, lập tức xử trảm!" Binh lính ngơ ngác: Lời hứa cướp lương thực, cướp đàn bà đâu? Chữ tín đâu? Cảnh vợ con ấm êm đâu rồi?! Chu Nguyên Chương nghiêm giọng nói với binh lính: "Các ngươi cướp tiền, cướp đàn bà, chẳng phải cũng vì muốn quay về Hòa Châu sao? Nhưng đấng nam nhi phải lấy thiên hạ làm nhà, rúc ở cái chốn nhỏ hẹp đó làm gì? Chi bằng theo ta đến những vùng đất rộng lớn hơn! Đến lúc đó, cả thiên hạ đều là của chúng ta, còn bận tâm chi chút tiền bạc và đàn bà cỏn con ở Thái Bình này?" Tướng sĩ chấp nhận những lời ấy chẳng phải vì thấy hắn nói có lý, mà vì mệnh lệnh lạnh lùng, tàn nhẫn kia. Đoạt lấy Thái Bình là để đánh chiếm Kim Lăng, hơn nữa phải hành động thật nhanh, bởi bốn bề Thái Bình đều là quân Nguyên. Chu Nguyên Chương vừa đứng vững chân ở Thái Bình thì một cánh quân hiệp phòng của nhà Nguyên do Trần Dã Tiên thống lĩnh đã mở cuộc tấn công dữ dội vào thành. Chu Nguyên Chương dùng kế bắt sống y, Trần Dã Tiên đành giả vờ quy phục. Đôi bên đều ôm bụng dạ riêng, thế mà vẫn giả nhân giả nghĩa làm lễ kết nghĩa kim lan. Cuối tháng sáu âm lịch năm 1355, Chu Nguyên Chương chia quân làm hai đường, phát động cuộc tấn công đầu tiên vào Kim Lăng. Cánh quân phía nam do đại tướng được hắn tin cậy nhất là Từ Đạt chỉ huy, tiến về phía đông quét sạch các thế lực quân Nguyên, bọc lót Kim Lăng từ hướng nam nhằm cắt đứt liên lạc giữa quân thủ thành và lực lượng quân Nguyên ở phía nam. Cánh quân phía bắc do Trương Thiên Hựu thống lĩnh, trực chỉ Kim Lăng. Trần Dã Tiên thấy người anh em Chu Nguyên Chương không giao nhiệm vụ cho mình, bèn sốt ruột chạy tới hỏi. Chu Nguyên Chương nói: "Ngươi cứ ở lại Thái Bình dưỡng sức, giao bộ đội của ngươi cho Trương Thiên Hựu đi đánh Kim Lăng." Trần Dã Tiên làm bộ cảm kích, nhưng khi về doanh trại lại dặn thuộc hạ: "Đến Kim Lăng, chớ có ngốc nghếch đánh thật, chỉ cần vờ vờ vịt vịt cho xong chuyện là được." Trong lúc Trần Dã Tiên giở trò quỷ quyệt, Trương Thiên Hựu cũng chạy đến tìm Chu Nguyên Chương: "Ngươi giở trò gì thế? Giao bộ đội của Trần Dã Tiên cho ta chỉ huy, ta sai bảo bọn họ sao được?" Chu Nguyên Chương nói: "Ái chà, ngươi không nhắc ta lại quên mất, vị thứ của ngươi vốn ở trên ta. Quân cũ của chúng ta đều theo Từ Đạt đi cả rồi, giờ chỉ còn quân của Trần Dã Tiên. Nếu ngươi thấy số người của mình đủ sức hạ được Kim Lăng thì không cần mang theo người của Trần Dã Tiên cũng được." Trương Thiên Hựu tức nghẹn họng, ôm một bụng hậm hực ra chiến trường. Đúng như lời y dự liệu, dưới chân thành Kim Lăng, y hoàn toàn không điều động được quân của Trần Dã Tiên, chuốc lấy thảm bại. Khi y mặt mũi bầm dập quay về Thái Bình, Chu Nguyên Chương ân cần thăm hỏi, lại còn gọi Trần Dã Tiên đến mắng: "Người của ngươi thật khó bảo, xem xem đã làm khổ Trương nguyên soái đến mức suýt nữa chẳng về được!" Trương Thiên Hựu nhảy dựng lên định đánh Trần Dã Tiên. Trần Dã Tiên né ra sau lưng Chu Nguyên Chương, nhưng Chu Nguyên Chương như thể gió thổi là ngã, bị giật nhẹ một cái đã ngã lăn ra đất. Trương Thiên Hựu lập tức nhào tới đè Trần Dã Tiên xuống đấm túi bụi. Chu Nguyên Chương nằm dưới đất không gượng dậy nổi, luôn miệng la: "Đừng đánh nữa, đều là người nhà cả!" Thị vệ ngoài trại nghe tiếng hô hoán vội chạy vào can ngăn, chỉ thấy mặt mũi Trần Dã Tiên đầy máu, hai mắt thâm tím. Từ đó, y thề không đội trời chung với Trương Thiên Hựu. Dù Trương Thiên Hựu trực diện công kích Kim Lăng thất bại, nhưng phía Từ Đạt lại gặt hái lớn. Hắn liên tiếp quét sạch Vu Hồ, Cú Dung, Lật Thủy, Lật Dương, cửa ngõ phía nam Kim Lăng mở toang. Cách trận thua đầu tiên hai tháng, Chu Nguyên Chương lại đánh Kim Lăng lần thứ hai. Hắn lệnh cho Trần Dã Tiên đóng quân ở Bản Kiều. Trần Dã Tiên mừng rỡ, lập tức sai người liên lạc với chủ tướng quân Nguyên trong thành Kim Lăng, giải thích rằng việc mình hàng Chu Nguyên Chương chỉ là trá hàng làm nội gián, nay muốn quay về với triều đình. Tướng giữ thành Kim Lăng là Phúc Thọ vốn chẳng lạ gì thói tráo trở hai lòng của đám phản loạn, nhưng thêm bạn bớt thù vẫn hơn, bèn đáp lời Trần Dã Tiên: "Nếu có thể dâng thủ cấp của thủ lĩnh quân địch, ta sẽ tin tấm lòng son của ngươi." Trần Dã Tiên chỉ trời thề thốt: "Không lấy được đầu Chu Nguyên Chương thì chắc chắn cũng lấy được đầu Trương Thiên Hựu!" Chu Nguyên Chương như thể cố tình phối hợp, đến tháng chín âm lịch năm 1355, hắn phái Trương Thiên Hựu cùng Quách Thiên Tự trực chỉ Kim Lăng, đồng thời lệnh cho Trần Dã Tiên đóng ở Bản Kiều hiệp trợ. Trương Thiên Hựu và Quách Thiên Tự chẳng thể nhớ nổi rốt cuộc mình bị Lão Tam dắt mũi từ ngày nào, khắc nào. Cả hai cứ thế mơ màng tiến sát thành Kim Lăng, hoàn thành thế bao vây cửa đông. Trần Dã Tiên hay tin liền dẫn quân đoàn tới Kim Lăng, mời Trương, Quách hai người sang bàn kế sách tiến công. Mí mắt phải của Trương Thiên Hựu giật liên hồi, nhưng Quách Thiên Tự lại cho rằng Trần Dã Tiên không dám manh động, vì phía sau còn có Chu Nguyên Chương! Trương Thiên Hựu lẩm bẩm một câu: "Kẻ ta sợ chính là Chu Nguyên Chương." Dẫu vậy, y vẫn không từ chối lời mời. Kết quả hai người vừa tới nơi dự tiệc thì phục binh của Trần Dã Tiên đổ ra. Quách Thiên Tự tử trận, Trương Thiên Hựu đầu hàng. Trần Dã Tiên đánh Trương Thiên Hựu thừa sống thiếu chết rồi giao cho Phúc Thọ, Phúc Thọ liền chém đầu Trương Thiên Hựu ngay trên tường thành Kim Lăng. Bộ đội do Quách, Trương mang theo thấy đầu hai viên chủ soái rơi xuống đất, trong lúc hoảng loạn đã bị quân của Trần Dã Tiên và Phúc Thọ trong ngoài giáp công, tan tác rút về Hòa Châu. Song Trần Dã Tiên cũng chẳng được lợi gì, trong lúc truy kích tàn quân của Quách, Trương, y bị quân đồng minh bắn nhầm mà chết. Cháu y là Trần Triệu Tiên tiếp nối cơ nghiệp của chú, quyết tâm đối đầu với Chu Nguyên Chương tới cùng. Trương Thiên Hựu và Quách Thiên Tự vừa chết, Chu Nguyên Chương khóc lóc thảm thiết, năm xưa cha mẹ hắn qua đời cũng chỉ đến thế là cùng. Các tướng thấy hắn khóc lớn như vậy đều xúc động đến rơm rớm nước mắt. Khóc xong, Chu Nguyên Chương nắm tay người con trai duy nhất còn lại của Quách Tử Hưng là Quách Thiên Tước, nói với mọi người: "Nay lão đại lão nhị đều đã về cõi tây, lão tam ta không thể thoái thác trách nhiệm, phải gánh vác cơ nghiệp dở dang của Quách công. Người em vợ này của ta, từ nay về sau chính là người thân thiết nhất với ta." Quách Thiên Tước cũng ngơ ngơ ngác ngác như anh trai và cậu mình, mặc cho Chu Nguyên Chương dắt đi diễn trò. Trương, Quách vừa chết, Chu Nguyên Chương lập tức điều chỉnh cơ cấu nhân sự. Hắn tự phong làm đại nguyên soái, nắm giữ quyền chỉ huy tuyệt đối trên toàn bộ những nơi từng chinh chiến như Hào Châu, Trừ Châu, Hòa Châu, Thái Bình. Thoạt nhìn, đây là minh chứng huyền hoặc cho thấy Chu Nguyên Chương nhận được thiên mệnh, hai vị lãnh đạo trực tiếp đã dùng cái chết để nhường đường cho hắn. Nhưng người đời chớ nên tin vào những lời ma quỷ đó, bởi mọi thành bại đều do con người định đoạt. Ngày mồng một tháng ba âm lịch năm 1356, sau khi dọn sạch Trương Thiên Hựu và Quách Thiên Tự, Chu Nguyên Chương đích thân dẫn đại quân đánh Kim Lăng lần thứ ba. Lần này, Chu Nguyên Chương không phân tán binh lực mà cho thủy lục cùng tiến, trước tiên tiến sát Giang Ninh, bắt sống Trần Triệu Tiên. Để thu phục hoàn toàn đội quân này, Chu Nguyên Chương đã chơi một ván cược mạo hiểm: hắn chọn ra năm trăm tráng sĩ kiêu dũng từ hàng ngũ của Trần Triệu Tiên làm hộ vệ, rồi cho rút hết toán hộ vệ cũ, để năm trăm người này cận kề bên mình. Đêm đến, hắn nằm trên giường ngủ say như sấm, còn năm trăm người kia đứng gác ngoài doanh trại mà nơm nớp lo sợ, đưa mắt nhìn nhau. Tiếng ngáy đêm ấy của Chu Nguyên Chương vang dội nhất đời hắn, rung chuyển cả đất trời. Năm trăm người kia vô cùng cảm kích: Chu nguyên soái tin tưởng chúng ta đến nhường này, nếu còn ôm hai lòng thì có khác chi loài cầm thú? Sau đêm đó, năm trăm người này trở thành đội quân xông xáo nhất trong trận đánh Kim Lăng năm ngày sau. Chu Nguyên Chương phát động đợt tổng công kích dữ dội vào thành Kim Lăng, năm trăm tráng sĩ dưới sự chỉ huy của Phùng Quốc Dụng đã trở thành đội cảm tử đầu tiên. Trong làn tên mũi đạn, họ nhớ lại tiếng ngáy của Chu Nguyên Chương, nhớ lại nghĩa cử vĩ đại khi hắn mở rộng cõi lòng thu nhận họ làm tâm phúc, tức thì bộc phát ra sức mạnh kinh thiên động địa. Quân thủ thành Kim Lăng đứng trước thứ sức mạnh được khơi dậy bằng ân tình chứ không phải mệnh lệnh ấy, chẳng khác nào lấy trứng chọi đá. Chẳng mấy chốc, năm trăm người phá toang cổng thành, tràn vào Kim Lăng. Đại quân của Chu Nguyên Chương lập tức ùa vào theo, đôi bên triển khai giáp lá cà đẫm máu trên từng con phố. Cuối cùng, quân Chu Nguyên Chương kẻ chém người đuổi, đánh tan quân Nguyên. Tòa thành tráng lệ bậc nhất phương nam rốt cuộc đã rơi vào tay hắn, mở ra một thời đại rực rỡ kéo dài gần nửa thế kỷ mang tên Chu Nguyên Chương. Từ khi nương nhờ Quách Tử Hưng đến lúc đoạt lấy Kim Lăng, Chu Nguyên Chương chỉ mất vỏn vẹn bốn năm. Từ một tên bộ binh bình thường, hắn nhanh chóng trở thành thủ lĩnh của quân đoàn thiện chiến hàng vạn người. Bí quyết thành công của hắn, ngoài vận may ra, còn có những điều đáng để hậu thế suy ngẫm. Vũ trang khởi nghĩa cuối thời Nguyên phần lớn là đám ô hợp, thừa dịp triều Nguyên suy vi mà bỗng chốc nổi dậy. Những kẻ này sau khi nếm trải tư vị quyền lực liền quên khuấy mục đích tạo phản ban đầu, có lẽ trong mắt họ, tạo phản tự thân nó đã là mục đích. Nhưng một khi phá hoại trở thành tôn chỉ, ắt không thể tạo ra của cải vật chất lẫn tinh thần. Chu Nguyên Chương luôn khắc ghi vì sao mình phải dấy binh: đó là để vãn hồi trật tự trong cảnh hỗn loạn. Hắn coi trọng quân kỷ, không ham mê tiền tài sắc đẹp, không giết hại kẻ vô tội. Ba điều ấy trong thời loạn lạc đã đủ để vượt xa đám hề nhảy nhót kia. Lịch sử muôn đời vẫn thế: được lòng dân thì được thiên hạ. Chu Nguyên Chương dù thật dù giả, dù nhiều dù ít cũng đã làm được điều đó, sự thành công của hắn vì vậy cũng là lẽ đương nhiên. Song có một điều có lẽ Chu Nguyên Chương cũng đã nhận ra: Kim Lăng dù dễ thủ khó công, nhưng kiên cố đến đâu cũng chỉ là một pháo đài. Nếu muốn biến nơi đây thành trung tâm chiến lược, vẫn cần không ngừng mở rộng ra bên ngoài. Sự an nguy của Kim Lăng không nằm ở Kim Lăng, mà nằm ở ngoài Kim Lăng.