Chương 4: Chuyện vặt

Thời Tam Quốc chẳng khác nào một ván Đấu Địa Chủ. Gia Cát Lượng chia cho Lưu Bị một ván bài đẹp ("Long Trung đối sách" định ra phương châm lập quốc của Thục Hán), gồm hai con vương kẹp bốn con hai. Quan Vũ lại xé lẻ bốn con hai ra đánh đơn lẻ, chỉ cốt cho sướng tay! Lưu Bị nhìn thấy không chịu thua, lại quẳng luôn cả đôi vương ra, chỉ để chặn một quân lẻ! Thật đúng là điên rồ! Trải qua một trận Di Lăng, trai tráng đất Thục gần như đứt đoạn. Cũng may Thục Hán gặp được Gia Cát lão yêu – một thiên tài nội chính hiếm có trong lịch sử Trung Hoa, gắng gượng gom góp lại từng chút cơ nghiệp mà Quan Vũ cùng Lưu Bị đã phá sạch, nhờ thế mới kéo dài mạng sống cho Thục Hán thêm mấy chục năm. Hai cuộc chiến bại ấy gây tổn hại cho Thục Hán nặng nề đến mức nào, Phùng Vĩnh chỉ cần nhìn đám tá điền trong trang ấp là rõ: người xuống ruộng cày cấy lại có tới một nửa là đàn bà. Người đàn bà vạm vỡ nhất còn lén nhét một chiếc bánh bột hấp vào trước ngực. Vừa phát hiện Phùng Vĩnh đang nhìn mình, mặt mụ lập tức đỏ bừng, toan thò tay lôi ra, nhưng trước mặt bao người mà móc ngực thì thật quá khó coi, nhất thời chỉ biết lúng túng đứng trơ ra đó, miệng ấp a ấp úng. "Muốn ăn thì cứ lấy, nhìn ta làm gì!" Phùng Vĩnh bực bội trừng mắt nhìn người đàn bà kia một cái, "Mấy ngày gặt lúa mì này, cơm nước trong nhà cứ việc ăn no nê, chủ nhà tự khắc không bạc đãi mọi người. Ăn không hết có thể mang về, không ai truy cứu đâu!" Dứt lời, hắn nhìn quanh một lượt. Thấy đám tá điền đều ngừng ăn, chăm chú lắng nghe, hắn mới hài lòng gật đầu: "Nhưng sau này hễ ăn cơm là phải rửa sạch tay trước rồi mới được ăn! Đứa nào không rửa tay, chết đói ráng chịu! Quản gia! Quản gia đâu? Ghi nhớ điều này lại, từ nay về sau tất cả phải đi rửa tay." Mọi người nhìn nhau ngơ ngác, nhất thời chẳng biết phải làm sao. Vị gia chủ này trước kia thường phát chứng điên, dạo gần đây tuy cử chỉ đã chẳng khác người thường, nhưng biết đâu lúc này lại tái phát bệnh cũ? Bằng không ăn bữa cơm thì có gì mà phải lắm điều kiêng kị thế? Cớ sao lại vô duyên vô cớ bắt người ta rửa tay mới được ăn? Trước kia có ai không phải vừa từ dưới ruộng lên là bốc ăn luôn đâu? "Sao hả? Lời chủ gia nói không có tác dụng đúng không? Còn không mau đi rửa tay, muốn ăn roi à?" Một ông lão mặc áo vải thô màu xám bước ra, chính là quản gia nhà họ Phùng. Lão trầm giọng quát: "Một lũ ngốc nghếch! Chẳng lẽ còn sợ chủ gia tiếc hai miếng ăn của các ngươi sao?" Mọi người như chim muông tan tác. Một thằng nhóc choắt trước khi chạy còn toan nhét thêm miếng bánh vào mồm, liền bị người đàn bà thô kệch kia túm lấy, tát cho hai cái đau điếng rồi lôi tuột đi. "Chủ quân đã về rồi sao?" Chờ mọi người tản đi hết, ông lão rảo bước tiến lên, hành lễ với Phùng Vĩnh. Động tác ngay ngắn, quy củ mà lại thuần thục tự nhiên, nhìn là biết trước kia từng phục vụ trong nhà quyền quý. "Ừ, ta về rồi." Phùng Vĩnh gật đầu. Cần câu và giỏ cá trên tay bị quản gia đón lấy, hắn đành vừa đi vừa nói: "Mấy ngày nay Triệu thúc vất vả rồi. Ta thật sự không rành việc đồng áng, trong ngoài việc nhà đều phải phiền Triệu thúc trông nom giúp." Quản gia họ Triệu, nghe nói trước kia là quản sự của một gia tộc lớn, sau này chủ nhà phạm tội bị lưu đày đến đất Nam Man. Là gia nô sinh ra trong nhà, lão đương nhiên cũng bị liên lụy. Nếu không nhờ dịp Phùng Vĩnh được Lưu Bị ban thưởng, lão được chọn ra làm người hầu thì e rằng lúc này chẳng biết đã bỏ mạng ở xó xỉnh nào nơi Nam Man rồi. "Đây vốn là bổn phận của lão bộc." Quản gia kỳ thực mới ngoài bốn mươi tuổi, nhưng vào thời buổi này, ngoài bốn mươi đã được coi là người già. Nghe Phùng Vĩnh nói, nếp nhăn trên mặt lão dãn ra: "Đợi gặt xong vụ lúa hè này, nhà ta có lương thực vào kho, lúc đó mới tính là một gia đình bề thế thực sự. Đến chừng đó phải tìm cho chủ quân một đồng bộc hầu hạ, bằng không việc gì chủ quân cũng phải tự tay làm, thật chẳng ra thể thống gì, người ngoài lại bảo lão bộc thất trách." Phùng Vĩnh chép chép miệng, chợt nhớ tới hai người hầu khác được triều đình ban thưởng. Một là mụ đầu bếp, dáng người còn đẫy đà hơn cả người đàn bà vạm vỡ nhất trong trang ấp; người kia là mụ hầu làm việc nặng, gầy thì có gầy hơn một chút, nhưng cũng chỉ nhẹ hơn mụ đầu bếp chừng hai ba cân. Điều này cũng phần nào phản ánh tình cảnh thiếu hụt thanh niên trai tráng ở đất Thục, ngay cả người hầu ban thưởng cũng ráng dùng đàn bà và người già. Hơn nữa, cớ sao người ta xuyên không đến bét nhất cũng có một thị nữ nhỏ nhắn đi theo hầu, còn mình thì phải đối mặt nếu không phải đàn bà đẫy đà thì cũng là ông già, thực sự bất đắc dĩ. Giờ khó khăn lắm mới được cải thiện đôi chút, tại sao lại là đồng bộc? Cớ sao không phải là thị nữ? "Triệu thúc cứ liệu mà làm." Phùng Vĩnh uể oải xua xua tay, cất bước đi trước về nhà. Mấy tháng nay, Phùng Vĩnh thường bị người ta coi như kẻ điên mà tránh cho xa. Riêng vị quản gia này từ khi tới nhà họ Phùng lại chưa từng vì những lời nói và hành vi kỳ quặc của hắn mà xa lánh, trái lại còn tận tâm chăm sóc, nhắc nhở, khiến Phùng Vĩnh vô cùng cảm kích. Thời đại này, số phận của kẻ hầu người hạ hoàn toàn gắn chặt vào chủ nhân, chủ nhân xảy ra chuyện thì người hầu cũng chẳng được yên thân. Huống chi Triệu quản gia lại do hoàng đế ban thưởng cho hậu nhân công thần, ngày thường không có biến thì thôi, hễ xảy ra chuyện gì, quan lại địa phương người đầu tiên tìm tới chính là lão. Triệu quản gia tận tâm đương nhiên cũng có phần nguyên do này, song sự chăm nom nâng đỡ ấy là điều không thể phủ nhận, thế nên thường ngày Phùng Vĩnh cũng hết sức tôn trọng ý kiến của Triệu quản gia. "Chủ quân, nhà bếp đã chuẩn bị xong cơm nước, chủ quân muốn tắm rửa trước hay dùng bữa trước?" Quản gia đi tụt lại phía sau nửa bước, lên tiếng hỏi. "Ăn trước đi. Hôm nay đói cả ngày rồi." Lương thực thời cổ khan hiếm, chẳng thể nào so với thời hiện đại, cơm chỉ được ăn hai bữa sớm tối, ngày ba bữa cơm là đãi ngộ chỉ có hoàng đế mới có. Đợi thu hoạch xong vụ lúa hè, mình nhất định phải đổi chế độ ngày hai bữa thành ngày ba bữa, Phùng Vĩnh thầm than sống ở thời cổ thật quá gian nan. "Hơi nóng trong phòng khách vẫn chưa tan, quá đỗi oi bức, chi bằng chủ quân ra sân sau dùng bữa cho mát mẻ hơn." "Được." Phùng Vĩnh gật đầu, có một quản gia chu đáo thế này cũng thật không tệ. "Hôm nay Lý đình trưởng có ghé qua nhà, nhắc nhở nhà ta rằng sau vụ gặt hè phải chú ý nộp lương..." "Nộp lương ư? Nhà ta chẳng phải bảo không cần nộp lương sao? Đây là lời hoàng đế bệ hạ ban thưởng lúc trước mà." Phùng Vĩnh có chút kinh ngạc, chẳng lẽ mình lại đụng phải lũ ác lại trong truyền thuyết chuyên bắt nạt kẻ thật thà? Nếu quả thực như vậy, hắn phải cân đo đong đếm xem lá gan của tên đình trưởng kia lớn cỡ nào. Gia Cát lão yêu trị Thục, quan lại không dám chứa lòng gian, của rơi ngoài đường không ai nhặt, chuyện này vốn lưu danh sử sách. Lúc này lại đúng vào độ Gia Cát lão yêu vừa mới nắm quyền, việc gì cũng phải đích thân xét hỏi, hẳn là ông ta chẳng ngại nhóm thêm một đốm lửa đâu. "Chủ quân của tôi ơi, ruộng đất hoàng đế bệ hạ ban cho nhà ta tự nhiên không phải nộp lương rồi," quản gia ở phía sau cười nói, "nhưng người đừng quên, nhà ta vẫn còn một trăm mẫu ruộng của tiên chủ quân để lại ở thôn Hạ Lý, số này thì phải nộp đấy. Mấy hôm trước lão bộc mới đổi số ruộng đó về gần trang ấp, chuyện này lão bộc đã bẩm báo với chủ quân rồi mà." "Ồ, ta quên mất." Nói vậy thì lúc trước mình tính sai cho người ta, kỳ thực trong nhà có tới sáu trăm mẫu ruộng? Ông cha hờ của hắn trước khi chết tích cóp được cho gia đình một trăm mẫu ruộng, rồi liều mạng già mới trèo lên được chức phó tướng, còn chưa kịp ngồi ấm chỗ để hưởng thụ cuộc đời tướng lĩnh thì đã gặp phải ông hoàng đế hại nước Thục là Lưu Bị, rồi thì... chẳng còn rồi thì nữa. "Thực ra vụ thu hoạch hè vẫn còn ít ngày nữa, theo lão bộc thấy, tên Lý đình trưởng kia chỉ viện cớ đến nhà ta thôi, hắn có dụng ý khác." Quản gia tiếp tục lải nhải phía sau. Nhà họ Phùng không lớn, song nhà dù nhỏ đến đâu cũng có những chuyện lông gà vỏ tỏi. Nếu thấy cần cho Phùng Vĩnh biết, quản gia đều sẽ cằn nhằn đôi câu trước bữa cơm chiều. Phùng Vĩnh không hề bài xích điều này, ngược lại còn rất hưởng thụ nhịp sống chậm rãi và yên bình như thế. Hắn thong thả rảo bước về phía trước, thuận miệng hỏi một câu: "Ồ, hắn có dụng ý gì?" "Hắn nói chuyện nộp lương trước, rồi lại bảo chủ quân đã đến tuổi kết hôn, nên mối lái cho một mối, bằng không đến lúc đó sẽ bị phạt tiền." Phùng Vĩnh sững người, kinh ngạc hỏi: "Việc này... quan phủ cũng quản sao? Không lấy vợ cũng bị phạt tiền ư? Đây là cái đạo lý quái quỷ gì thế?" Thế mới bảo không có kiến thức thì chớ có tùy tiện xuyên không. Chẳng hạn như Phùng Vĩnh, chốc chốc lại buột miệng hỏi ra một chuyện thường thức mà ngay cả con nít cũng biết câu trả lời, bị người ta coi là kẻ điên cũng chẳng oan uổng chút nào. "Úi chao chủ quân của tôi ơi, việc này quan phủ đương nhiên phải quản chứ! Đến tuổi kết hôn mà chưa thành thân, quan phủ sẽ đứng ra làm mối, nếu vẫn không chịu thuận thì sẽ bị phạt tiền đấy." Quản gia đối với vị chủ quân này đôi khi thực sự bất lực, cảm thấy vô cùng tuyệt vọng. Thời buổi này, quan phủ kiêm chức bà mối thì thôi đi, đằng này còn cưỡng ép se duyên, chẳng lẽ lại giàu tính nhân văn đến thế? Đổi lại là quan phủ thời sau mà có được biện pháp này, liệu còn đến mức ngày ngày bị người ta chửi rủa không? Ít nhất thì cha mẹ của đám trai ế gái muộn cũng phải đội ơn đội đức rồi.