Chương 12: Quải hiệu hỏa kế

Một gã đàn ông dán cao dán bảo Trương Lai Phúc rằng hắn ăn nhầm bát vằn thắn rồi, nhưng Trương Lai Phúc vẫn chưa hiểu mình sai ở chỗ nào. Gã dán cao đặt lồng chim sang một bên, cũng gọi ông lão một bát vằn thắn, trước tiên nêm thêm xì dầu, rồi bỏ ớt với tỏi băm, húp thử một ngụm canh, chép miệng nói: "Thế này mới gọi là có chút vị. Ta nói cho cậu hay, tiểu huynh đệ, quán vằn thắn này cũng không tệ, cái sai là cậu không nên ăn quán bên đối diện trước rồi mới sang ăn quán này. Người ta bảo không sợ không biết hàng, chỉ sợ đem hàng ra so. Hai bên vừa so bì một cái, vằn thắn bên này nuốt sao trôi nữa." Dứt lời, gã đàn ông còn liếc nhìn chủ sạp: "Chưởng quầy, tôi chỉ luận việc theo lẽ thường, chứ không có ý phá đám chuyện làm ăn của ông đâu nhé." Chủ sạp cười cười: "Khách quan, ngài nói chẳng sai đâu. Hàng so với hàng, tôi quả thực không bì nổi với người ta, người ta là thủ nghệ nhân mà." Trương Lai Phúc nhìn chủ sạp: "Bác cũng biết làm vằn thắn, chẳng lẽ bác không phải là thủ nghệ nhân sao?" Chủ sạp xua tay lia lịa: "Khách quan, lời này đâu dám nói bừa." Trương Lai Phúc không hiểu: "Có gì mà không dám nói, chẳng phải đều là nghề làm vằn thắn cả sao, chẳng qua tay nghề của người ta khéo hơn bác một chút thôi." Gã đàn ông dán cao quan sát Trương Lai Phúc từ trên xuống dưới: "Từ nơi khác tới hả? Sao cậu chẳng hiểu cái gì thế? Thủ nghệ nhân mà gọi bừa được à? Cậu tưởng một bát vằn thắn là chuyện nhỏ sao? Trong này học vấn sâu rộng lắm!" Trương Lai Phúc lắc đầu: "Vậy anh nói thử xem có những học vấn gì?" Gã dán cao hừ một tiếng, phe phẩy quạt, lại ăn thêm một viên vằn thắn: "Dựa vào đâu mà ta phải nói cho cậu? Muốn học bản lĩnh, mở mang tầm mắt thì cậu phải có chút thành ý chứ? Hành cái lễ, cúi cái đầu, gọi một tiếng tiên sinh, chút lễ phép này hẳn là nên có chứ?" Trương Lai Phúc đứng phắt dậy thật, hướng về phía gã dán cao hành lễ, cúi đầu, cất tiếng gọi tiên sinh: "Tiên sinh, có việc muốn thỉnh giáo ngài." Gã dán cao đặt đũa xuống, ngồi ngay ngắn nghiêm chỉnh: "Nói đi, chuyện gì." Trương Lai Phúc hỏi thẳng: "Vỏ là mỏng, hay là dày?" Gã dán cao đáp: "Vỏ có dày mấy, cũng phải bọc lấy nhân." Trương Lai Phúc lại hỏi: "Là nhào lộn trong nước, hay là chìm dưới đáy nồi?" Gã dán cao nói: "Đều lăn lộn trong canh nhà mình." Trương Lai Phúc hỏi: "Mấy câu này rốt cuộc có ý gì?" Gã dán cao đặt quạt xuống, cầm tẩu thuốc rít một hơi: "Đây là xuân điển của phường bán vằn thắn, là thứ người trong hành môn của họ dùng để dò la ý đồ đối phương. Biết xuân điển là gì không? Xuân điển chính là thiết khẩu, là tiếng lóng trong nghề, còn đảo xuân tức là đối đáp thiết khẩu. Vỏ mỏng hay dày, là hỏi xem tay nghề của cậu ra sao; nhào lộn trong nước hay chìm dưới đáy nồi, là hỏi cậu đã gia nhập hành bang bản địa hay chưa." Trương Lai Phúc xoa cằm, ngẫm nghĩ hồi lâu: "Tôi chỉ muốn mua bát vằn thắn, cớ sao người ta lại nói xuân điển với tôi?" Gã dán cao nhìn sang gánh vằn thắn bên kia đường: "Gã đó bụng dạ tốt, rất chiếu cố người cùng môn phái. Cậu mà đối được xuân điển thì chứng minh là người cùng nghề, khéo gã còn biếu không cho cậu một bát vằn thắn đấy." "Hóa ra là vậy!" Trương Lai Phúc đứng dậy, định sang bên kia đường nói xuân điển. Gã dán cao cản Trương Lai Phúc lại: "Cậu tưởng cứ học mót được hai câu xuân điển rồi đi mạo nhận người trong nghề là trót lọt được chắc?" Trương Lai Phúc nghĩ lại, thấy quả đúng là có lý: "Hay là ngài dạy thêm cho tôi đôi câu nữa?" Gã dán cao lắc đầu: "Ta biết cũng chẳng nhiều, vả lại việc này cũng không đến lượt ta dạy cậu. Làm vằn thắn là một nghề, ngành này có sư thừa đàng hoàng. Cậu thật sự muốn vào nghề thì phải tìm sư phụ bái sư học nghệ, để sư phụ dạy xuân điển cho." Bái sư. Đây cũng là một lựa chọn. Trương Lai Phúc chẳng rõ mình đang ở chốn nào, cũng không biết phải đi về đâu, trên người chỉ còn sót lại một đồng đại tử cùng hơn hai mươi đồng tiền đồng, bữa cơm tiếp theo chẳng biết có mà ăn không. Nếu có thể bái sư học chút tay nghề, ít ra cũng kiếm được kế sinh nhai ở mảnh đất này. Nhưng ngặt nỗi Hắc Sa Khẩu có phải nơi ở lâu được không? Nếu không muốn ở lại Hắc Sa Khẩu thì biết đi đâu? Trên người chỉ còn chừng ấy tiền, muốn ăn thêm bát vằn thắn cũng thấy chật vật. Trương Lai Phúc vừa ăn vằn thắn vừa nghĩ kế, gã dán cao ở bên cạnh nói: "Muốn bái sư thì phải mau mau lên, lát nữa là gã dọn hàng rồi." "Dọn hàng?" Trương Lai Phúc nhìn sắc trời, "Gã vừa mới dọn ra, giờ đã sắp thu dọn rồi sao?" Gã dán cao bật cười: "Đừng có không phục, thủ nghệ nhân buôn bán như thế đấy." Chủ sạp bên cạnh thở dài: "Thủ nghệ nhân người ta có bản lĩnh mà. Tôi cũng bán vằn thắn, cũng biết làm vằn thắn, nhưng tôi không phải thủ nghệ nhân. Buôn bán mấy chục năm trời, đến giờ vẫn chỉ là một căn cước tiểu tử." Trương Lai Phúc nhìn tuổi tác của chủ sạp, người đã hơn sáu mươi tuổi đầu mà vẫn tự xưng là tiểu tử? Gã dán cao nói: "Không phải thủ nghệ nhân thì cả đời chỉ là căn cước tiểu tử thôi. Này chưởng quầy, ráng dành dụm thêm ít tiền mà vào nghề học lấy ngón nghề đi." Chủ sạp lắc đầu: "Tiền nong đâu có dễ dành dụm thế. Ngày nào tôi cũng thức dậy từ hai giờ nửa đêm, nhào bột cán vỏ, băm nhân nấu canh, năm giờ sáng dọn hàng. Một bát vằn thắn bán hai đồng đại tử, bán tới tám giờ rưỡi tối mới được khoảng bảy tám chục bát. Trừ vốn liếng với công đức tiền nộp cho hành bang, một ngày kiếm được năm sáu chục đồng đại tử, một tháng giỏi lắm chỉ thu về mười hai mười ba đồng đại dương, cả nhà già trẻ lớn bé đều trông vào chừng ấy để đút vào miệng. Cậu lại nhìn vị bên kia xem, người ta cũng bán vằn thắn, nhưng người ta là quải hiệu hỏa kế. Ngày nào gã cũng ngủ đẫy mắt tới mười hai giờ trưa, ăn cơm trưa xong lại đánh một giấc, ba giờ chiều bắt đầu chuẩn bị nguyên liệu, bốn giờ dọn hàng. Một bát vằn thắn bán giá năm đồng đại tử, bán tới hơn sáu giờ là hết veo hai trăm bát. Trừ tiền vốn và công đức tiền của hành bang, gã kiếm ba đồng đại dương một ngày, tính cả tháng bỏ túi ngót nghét một trăm đồng. Người ta mỗi ngày dọn hàng đúng hai tiếng đồng hồ, dọn xong là đi dạo chợ, đi xem gánh hát, thậm chí vào cả đại kịch viện của người ngoại quốc, ngày ngày ăn chơi hưởng lạc, người nhà chẳng những cơm no áo ấm mà còn dư dả cả đống tiền tiết kiệm. Người ta có cái bản lĩnh đó, kiếm nổi món tiền kia, nên người ta không phải chịu khổ, cứ thế an an ổn ổn hưởng phúc thôi!" Gã dán cao nhìn Trương Lai Phúc cười bảo: "Mỗi ngày hai tiếng, một tháng kiếm hẳn một trăm đồng đại dương, cậu nhìn có thèm không?" Trương Lai Phúc chẳng thèm thuồng chút nào, hắn phải làm rõ một khái niệm trước đã: "Đại dương là cái gì?" Gã dán cao nhíu mày: "Tiền đại dương, là đồng bạc trắng đấy! Cậu chưa thấy bao giờ à?" "Chưa thấy," Trương Lai Phúc trước giờ chưa từng thấy đồng bạc bao giờ, "Một đồng đại dương đổi được bao nhiêu đồng tiền đồng?" "Một trăm ba mươi đồng chứ bao nhiêu, đến cái này mà cậu cũng không biết?" Một trăm ba mươi đồng tiền đồng? Một tháng kiếm được một trăm đồng đại dương? Một bát vằn thắn năm đồng đại tử, thế này thì mua được bao nhiêu bát? Trương Lai Phúc bấy giờ thèm rỏ dãi: "Tôi phải sang xin làm học việc cho người ta mới được!" Gánh vằn thắn, người bán dạo vằn thắn, một trong ba trăm sáu mươi nghề. Trương Lai Phúc chẳng xa lạ gì với vằn thắn, nhưng hắn không ngờ giữa thủ nghệ nhân và người thường lại có cách biệt lớn đến thế, chất lượng cuộc sống một trời một vực. Hắn hạ quyết tâm sang tìm người bán vằn thắn học nghề, nhưng lại bị gã dán cao cản lại: "Gã là quải hiệu hỏa kế, thủ nghệ nhân tầng thứ nhất, bình thường không nhận đồ đệ đâu. Vả lại, cậu nhìn gánh vằn thắn của gã xem, nồi niêu xoong chảo, mắm muối tương giấm, bếp lò củi lửa, bột mì thịt xay, đến cả mấy thùng nước lớn chêm canh cũng đều chất hết lên gánh. Người ta tự gánh, tự bán, tự kiếm tiền tự tiêu, cái nghề như thế cần học trò phụ việc làm gì?" Vậy thì còn cách nào nữa? Trương Lai Phúc vắt óc nghĩ không ra, gã dán cao đặt đũa xuống, ngậm tẩu thuốc nói: "Ta thấy cậu đang túng tiền, để ta tìm cho cậu một việc. Cậu đi mua giúp ta hai cái bánh bao về đây, ta cho cậu năm đồng đại tử tiền công chạy việc, làm không?" "Năm đồng đại tử..." Trương Lai Phúc tính toán một chút, "Bánh bao bao nhiêu tiền một cái?" "Tiền bánh bao không cần cậu lo, ta tính riêng," gã dán cao móc ra năm đồng tiền đồng đặt lên mặt bàn, "Chỉ cần cậu mua được bánh bao về, chỗ tiền này là của cậu." Trương Lai Phúc lùa vài ba miếng ăn hết bát vằn thắn, đứng dậy đi mua bánh bao. Năm đồng tiền đồng này đối với hắn vô cùng quan trọng, ít ra bữa sau đã có chỗ trông cậy. Thấy có chiếc xe đẩy xếp một chồng xửng hấp, hắn bước tới hỏi: "Có bánh bao không?" Chủ sạp xua tay: "Chỗ tôi bán bánh tổ." "Hàng nào bán bánh bao?" Người bán bánh tổ nhìn quanh quất: "Gã hôm nay còn chưa dọn hàng ra, ăn bát bánh tổ đi, ngon lắm đấy!" Trương Lai Phúc bước thẳng sang hàng kế bên, hàng này cũng có xửng hấp, chủ sạp mở nắp xửng ra, Trương Lai Phúc nhìn qua rồi có chút thất vọng. "Của bác đây là... màn thầu?" Chủ sạp xua tay: "Đây là bánh bột bột, không phải màn thầu, đồ của chúng tôi khác hẳn màn thầu! Ngài làm cái nếm thử xem?" "Tôi muốn ăn bánh bao, hàng nào bán bánh bao?" "Gã bán bánh tổ chẳng phải đã nói với cậu rồi sao, người bán bánh bao chưa dọn hàng." Trương Lai Phúc tiếp tục đi tới các sạp tiếp theo, rảo bước qua hơn chục sạp, có chỗ bán ngô, có chỗ bán bánh táo kim cao, có chỗ bán bánh chưng, lại có chỗ bán bánh ngải oa oa... Mỗi một sạp đều buôn bán những món chẳng hề trùng nhau, mấu chốt là họ còn tuyệt nhiên không làm thêm món khác, sạp rán bánh dầu dứt khoát không bán bánh đường, chỗ luộc ngô chẳng bán kèm trứng trà, một sạp chỉ làm độc nhất một nghề. Trương Lai Phúc hỏi tới mấy bận rốt cuộc ai bán bánh bao, bọn họ đều nói chưa dọn hàng. Trương Lai Phúc đang nhìn dáo dác tìm bánh bao thì bên tai thoáng nghe thấy một tràng tiếng tỳ bà. "Nô chỉ ngỡ, gương hoa vỡ khó mong lành, nào hay đâu, ngày nay lại soi bóng hồng nhan. Trâm phượng vàng, vẫn về tay nô, tựa như diều đứt dây nay lại nối liền." Có người đang hát bình đàn! Trịnh Tỳ Bà! Hắn tới rồi? Không ngờ lại tới nhanh đến thế? Tái bút: Nghệ nhân bình đàn, một trong ba trăm sáu mươi nghề. Lão Trịnh hát một khúc kinh điển của bình đàn tên là "Miêu Kim Phụng", đoạn ca từ này rất hợp với tình cảnh chương này, con diều đứt dây đã bị hắn tìm ra, chẳng rõ có thoát nổi hay không, tôi đã nghe không biết bao nhiêu khúc bình đàn mới chọn được đoạn này.