Chương 39: Chính là nhóm người này!

Xưởng làm việc của Minh Chiếu Trai phảng phất mùi mỡ thơm thoang thoảng, đó là mùi dầu ngấm trong sừng trâu. Người làm nhấc một chiếc sừng trâu lên, bắt đầu giới thiệu quy trình chế tác đèn. "Bước đầu tiên là chọn sừng. Minh Chiếu Trai làm đèn chỉ chọn sừng trên của trâu vàng già. Sừng dưới nhiều dầu, kết cấu xốp rỗng, không thành hình được; sừng trên dầm mưa dãi nắng qua năm tháng, chất sừng mịn chặt, sắc bóng trầm ổn." Vừa nói, người làm vừa lấy móng tay gõ nhẹ vào thân sừng: "Tiếng giòn đanh là sừng tốt. Tiếng mà đục thì chứng tỏ ruột rỗng, là đồ bỏ đi. Sừng chọn xong phải ngâm nước giấm ấm ba ngày để khử tanh, nhả dầu, giống hệt như ngọc thạch khai quang vậy." Giới thiệu xong khâu chọn sừng, người làm lại bước tới trước một chiếc chảo sắt: "Sừng vớt ra khỏi nước thì sang bước thứ hai: chẻ mảnh. Có xưởng chẻ mảnh bằng cách hơ lửa trực tiếp, Minh Chiếu Trai không làm thế. Chúng tôi cho gia vị vào nấu trước, nấu cho sừng mềm ra." Trương Lai Phúc hỏi: "Gia vị gồm những gì?" Người làm trừng mắt: "Cái này nói cho anh sao được? Đây là bí phương của Minh Chiếu Trai!" Trương Lai Phúc không hỏi thêm, người làm tiếp tục nói: "Đợi lửa nấu vừa độ, dùng dao nhỏ rọc sừng ra, lấy nêm gỗ từ từ chèn giữ, sau đó mới hơ lửa nướng. Nướng mềm rồi thì ép phẳng, để qua một đêm. Miếng sừng nhẵn bóng như ngọc mới đúng là tay nghề của Minh Chiếu Trai." Nói phức tạp thế thôi, thực chất là gia nhiệt rồi ép sừng thành phiến mỏng, Trương Lai Phúc hiểu điều này. "Bước thứ ba là cạo mài. Dùng dao gọt sạch ba-vớ, dùng da cá nhám mài thô định hình, rồi dùng bột tro đánh bóng tỉ mỉ. Cạo xong lấy vải gai chấm chút dầu trẩu xoa đều, vừa để khóa sừng, vừa để dưỡng màu." Nghe tới đây, Trương Lai Phúc cảm thấy khoảng cách với "nàng thơ" ngày càng vời vợi. "Bước thứ tư là ráp đèn. Chụp đèn dùng keo nếp pha với bóng cá để dán kết. Chiếc đèn anh mua còn phải bọc đồng thanh, nan đồng trước tiên dùng đục nhỏ chạm vân mây, rồi lấy đinh mảnh đóng chặt. Mép khảm phải phẳng, phải ngay, không được cắn góc, cũng không được hở khe. Đáy đèn dùng gỗ mun tiện đế tròn, cẩn chữ 'Minh' bằng sợi bạc. Chụp sừng, viền đồng, đế gỗ, chân tim xếp từng lớp chồng lên, cuối cùng đóng then trúc cố định." Nghe đến đây, Trương Lai Phúc cảm giác nàng thơ của mình càng lúc càng xa tầm với. A Cường tiếp tục giới thiệu: "Bước cuối cùng là thử sáng. Thử đèn phải làm vào ban đêm, bấc đèn dùng tim nến mỡ cừu, thơm mà không ngấy, ánh lửa ấm nhuần, không chói mắt, không xì lửa, không lộ tim, cả ba đều đạt mới là đèn tốt." "Đèn tốt thật!" Trương Lai Phúc tán thưởng một câu, trong lòng lại nghiêm túc cân nhắc xem mình có thuộc về cửa nghề này không. Người làm đã phơi bày toàn bộ quá trình chế tác đèn sừng trâu trước mắt hắn, mà cảm ứng Trương Lai Phúc nhận được quả thực cũng mạnh mẽ hơn ở tiệm nến rất nhiều. Thế nhưng nàng thơ vẫn là nàng thơ, Trương Lai Phúc luôn có cảm giác mình và cây đèn sừng trâu này không thuộc về cùng một thế giới. "Sừng trâu trăm năm, chỉ vì đêm nay bừng sáng," chưởng quỹ xách chiếc đèn sừng trâu bước tới gần Trương Lai Phúc, "Minh Chiếu Trai làm đèn không phải để soi đường, mà để soi tâm. Bằng hữu, cậu là thủ nghệ nhân đã vào nghề, nhưng vẫn chưa tìm ra hành môn đúng không?" Trương Lai Phúc giật mình. Lão chưởng quỹ này quả là lợi hại, thật sự đã soi thấu tâm can hắn. Thợ làm đèn sừng trâu, một trong ba trăm sáu mươi nghề. Vị lão chưởng quỹ này vừa dùng tuyệt kỹ của nghề đèn sừng trâu: Văn Ảnh Khuy Tâm. Đèn sừng trâu khác nhau có vân đèn khác nhau, vân đèn rọi lên mặt mỗi người sẽ sinh ra những biến hóa khác nhau. Trương Lai Phúc cũng không giấu giếm: "Đúng là tôi đến để tìm hành môn, chỉ là cảm thấy..." "Cảm thấy hành môn của ta không hợp chứ gì?" Chưởng quỹ mỉm cười, "Hành môn là thứ ta cũng không nhìn thấu được, nhưng ta thấy cậu quả thực không thuộc về nghề này của ta. Dẫu vậy, hành môn của cậu cách ta cũng chẳng xa đâu. Chiếc đèn này cậu còn lấy không?" "Lấy chứ!" Cây đèn này nhất định phải mua. Lúc trước đồng ý mua đèn người ta mới cho hắn vào xem xưởng. Thực ra đây cũng tính là chưởng quỹ nể nang: "Chàng trai, nếu không phải thấy hành môn của cậu gần gũi, đừng nói tám đồng, cậu có trả tám mươi đồng đại dương ta cũng không cho cậu bước vào xưởng thợ. Cậu thấy hành môn của ta không đúng thì sang Thụy Hoa Phường xem thử đi. A Cường, chỉ đường cho cậu ta." A Cường dẫn Trương Lai Phúc đến Thụy Hoa Phường. Tiệm này lớn, lớn hơn Minh Chiếu Trai rất nhiều. Chính giữa treo một tấm biển sơn son, thếp chữ vàng óng, hai bên là đôi câu đối. Vế trên: "Trước người một ngọn đèn, dưới đèn trăm chuyện thế", vế dưới: "Trong tay nghìn lớp lụa, trong lụa mười dặm xuân". Tiệm này không bán đèn sừng trâu mà bán đèn lụa sa. Đèn lồng cung đình lớn trước cửa nhà quyền quý, đèn đề hiệu trước cửa hiệu buôn, hay đèn treo dưới mái hiên nhà sâu viện rộng, phần lớn đều là loại đèn lụa sa này. Độ xuyên sáng của đèn sa rõ ràng kém xa đèn sừng trâu, nhưng vầng sáng dịu nhẹ dưới lớp lụa mỏng lại khiến Trương Lai Phúc cảm thấy vô cùng thân thiết, ít ra không xa vời vợi như đèn sừng trâu. Trong tiệm, từng hàng giá đèn treo đủ các loại đèn lụa sa. Người làm bước ra đon đả: "Khách quan, mua đèn sao?" Chưa đợi Trương Lai Phúc mở miệng, A Cường đã lên tiếng trước: "Người do Tiền chưởng quỹ giới thiệu sang, đến xem hành môn." Trương Lai Phúc lúc này mới biết vị lão chưởng quỹ bên tiệm đèn sừng trâu Minh Chiếu Trai họ Tiền. "Xem hành môn?" Chuyện này người làm không dám tự quyết, vội vàng đi tìm chưởng quỹ. Chưởng quỹ Thụy Hoa Phường bước ra, khách sáo với A Cường vài câu rồi quay sang bảo Trương Lai Phúc: "Nghề có quy củ của nghề, có những thứ không thể cho xem. Nhưng đã là người do Minh Chiếu Trai giới thiệu, phiền cậu chuyển lời tới Tiền chưởng quỹ, nể mặt ông ấy, tôi đồng ý!" Trước đó Trương Lai Phúc mua một chiếc đèn sừng trâu, Tiền chưởng quỹ không chỉ bảo A Cường dẫn đường mà còn nhờ giới thiệu giúp, tám đồng đại dương này tiêu thật quá đáng tiền. Chưởng quỹ gọi một người làm tới, mời Trương Lai Phúc vào xưởng dạo một vòng. Xưởng nằm ở hậu viện, chia làm ba gian nối tiếp. Gian trước là nơi cắt giấy, vót khung; gian giữa là phòng sấy quét keo, bọc lụa; gian sau là giếng trời hong đèn, mấy hàng sào trúc dựng cao vút, đèn lụa sa treo san sát kín mít. Người làm đại khái giới thiệu công đoạn: "Nghề đèn sa có năm bước. Một là đan khung — dùng nan trúc mảnh hoặc cật liễu đan thành sườn. Hai là bồi lụa, dùng nước cơm khuấy hồ, dán vải lụa lên khung trúc. Ba là vẽ mẫu, họa sư vẽ hoa điểu nhân vật lên mặt đèn, nét bút tuy không tinh xảo bằng tiệm tranh nhưng cốt ở chỗ rực rỡ, nhìn cho vui mắt. Bốn là quét dầu khóa mặt, lồng đèn khô rồi thì quét thêm một lớp dầu, vừa bóng bẩy lại vừa chống ẩm. Năm là lắp đèn — chính là cắm nến vào. Công việc chỉ có bấy nhiêu, cậu tự xem đi." Trương Lai Phúc đưa mắt nhìn quanh xưởng, nỗi rung động trong lòng vô cùng mãnh liệt. Đối với hắn, đèn lụa sa dường như xứng đôi hơn đèn sừng trâu. Đây không phải nàng thơ xa cách, cảm giác này giống hoa khôi học đường hơn. Trương Lai Phúc chạm tay vào một chiếc lồng đèn lụa đỏ, cảm giác hệt như chạm vào đôi gò má đỏ ửng của cô nàng hoa khôi. "Chiếc lồng đèn này giá bao nhiêu?" Trương Lai Phúc muốn mua chiếc lồng đèn lụa đỏ này. Người làm đáp: "Chiếc lồng đèn lụa đỏ này làm khá tinh xảo, vật liệu cũng chọn lọc kỹ càng, một chiếc ba mươi tám đồng xu lớn, một đôi bảy mươi xu, một đồng đại dương mua được năm chiếc." Trương Lai Phúc gật đầu: "Rẻ hơn đèn sừng trâu nhiều thật." Người làm cười nói: "Huynh đệ, cậu đừng thấy rẻ hơn đèn sừng trâu mà coi thường, lượng hàng xuất ra của chúng tôi nhiều hơn họ gấp bội. Gánh hát, quán trà, hội chùa, hội đèn xuân đều tới đây đặt hàng, mỗi lần đặt là vài chục đến hàng trăm chiếc. Nếu cậu là thủ nghệ nhân, làm nghề này chắc chắn không thiệt đâu." Trương Lai Phúc khẽ gật đầu: "Có lẽ tôi đúng là người thuộc cửa nghề này rồi!" A Cường thấy việc đã xong xuôi liền vội vã quay về tiệm của mình. Trương Lai Phúc bước tới trước mặt chưởng quỹ Thụy Hoa Phường: "Tôi định theo nghề này." Chưởng quỹ đang tính sổ sách, mắt nhìn sổ, đầu cũng không ngẩng: "Cậu định học nghề ở chỗ tôi?" Trương Lai Phúc gật đầu: "Học nghề!" "Chàng trai, đừng vội, chuyện gì cũng phải nghĩ cho kỹ rồi hẵng nói," chưởng quỹ buông bàn tính, ngẩng đầu nhìn Trương Lai Phúc, "Học nghề ở chỗ tôi, một lần học là ba năm. Chỗ tôi bao ăn ở nhưng không có tiền công, đợi đến lúc ký giấy tờ rồi, muốn hối hận cũng muộn." Ba năm? Cái gọi là mấy năm không tìm thấy hành môn, chính là nói về chuyện này sao? Thế thì đúng là phải cẩn trọng thật. Chưởng quỹ chỉ tay ra ngoài cửa: "Đối diện đường có quán trà, cậu qua đó uống chén trà, nghĩ cho thông suốt rồi quay lại tìm tôi." Trương Lai Phúc mua chiếc lồng đèn lụa đỏ rồi sang quán trà, gọi một ấm mạt trà lài, vừa nhấp trà vừa ngẫm nghĩ về hành môn. Hắn sờ vào chiếc đèn lụa đỏ, tim đập rộn ràng không dứt; sờ lại chiếc đèn sừng trâu, tuy có chút cách trở nhưng cũng cảm thấy phấn chấn. Rốt cuộc cái nào mới là hành môn của mình? Chuyện hành môn này quá cảm tính, chỉ nói có cảm ứng, chứ chẳng hề bảo cảm ứng tới mức độ nào, nhịp tim huyết áp phải tăng đến bao nhiêu. Uống hết ấm trà, Trương Lai Phúc cảm thấy cồn cào trong ruột. Trà mạt là vụn trà sót lại sau khi sàng sảy, trông mã ngoài không đẹp nhưng chất lượng lá trà không tệ, uống vào thực sự rất tiêu cơm. Trưa nay Trương Lai Phúc chưa ăn được bao nhiêu, giờ đã sập tối, bụng hắn đói cồn cào. Đứng trên đường Chúc Dầu Lộ, Trương Lai Phúc nhìn quanh tìm đồ ăn. Bên đường có một gánh mì, hắn vừa định bước qua xem thử thì đột nhiên thấy tim mình khẽ giật một cái. Chỉ một cái duy nhất! Hắn ngoảnh đầu nhìn lại, thấy một người bộ hành vừa đi lướt qua bên cạnh, tay xách một chiếc lồng đèn. Chiếc lồng đèn này màu trắng, nhìn qua dường như chẳng có gì đặc biệt. Trương Lai Phúc trấn tĩnh lại, tiếp tục men theo mép đường bước tới trước. Đi được một lát, tim hắn lại không kìm được mà giật thót thêm lần nữa. Chuyện này là sao? Cảm ứng này kỳ lạ quá. Không mãnh liệt, nhưng lại vô cùng rõ ràng. Trương Lai Phúc đảo mắt nhìn quanh, phát hiện có không ít người đi đường trong tay đều xách một chiếc lồng đèn. Mỗi lần nhìn thấy những chiếc lồng đèn như thế, Trương Lai Phúc luôn có thứ cảm ứng không quá dữ dội nhưng lại cực kỳ chân thực. Cái đèn lồng này có gì đặc biệt đến thế sao? Trương Lai Phúc đang định tìm người đi đường để hỏi thăm thì bỗng thấy một tiểu nhị từ trong quán trà đuổi theo ra ngoài: "Khách quan, trời tối rồi, ngài mang theo chiếc đèn này đi." Tiểu nhị nhét một chiếc lồng đèn giấy nhỏ vào tay Trương Lai Phúc. Trương Lai Phúc cúi nhìn chiếc lồng đèn trong tay, rồi ngẩng lên nhìn tiểu nhị: "Cái lồng đèn này bao nhiêu tiền?" "Không lấy tiền, quán tặng ngài đấy, khách quan đi thong thả." Tiểu nhị quay người trở vào quán trà. Trương Lai Phúc ở trong quán gọi một ấm trà, một đĩa hoa quả, một đĩa hạt dưa cùng đậu phộng, tổng cộng hết mười sáu đồng xu lớn, thế mà còn được tặng kèm một chiếc lồng đèn. Hắn nắm chặt chiếc đèn lồng trong tay, đứng lặng trong gió một hồi lâu. Tim không còn đập nhanh, huyết áp cũng chẳng tăng vọt, nhưng bàn tay đang nắm chặt lồng đèn lại cứ chẳng nỡ buông ra. Cảm giác này hệt như đang nắm chặt tay vợ vậy. Tái bút: Chỉ Đăng Tượng, một trong ba trăm sáu mươi nghề. Nghề này dùng nan tre vót khung, dùng giấy bồi chụp đèn, làm ra những chiếc đèn lồng mộc mạc nhất, cũng là loại mà người dân bình thường dùng nhiều nhất. Tuyệt kỹ của nghề này cực kỳ lợi hại! (Hết chương)